II CZ 66/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 66/12

POSTANOWIENIE

Dnia 20 lipca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Anna Owczarek

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku H. W. i J..

przy uczestnictwie D. K., B. D.

oraz I. D.

o dział spadku i zniesienie współwłasności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 lipca 2012 r.,

zażalenia wnioskodawców

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 2 grudnia 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w P. odrzucił

skargę kasacyjną wnioskodawców H. W. i J. W., jako podstawę wskazując art. 3986

§ 2 k.p.c. w zw. z art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c. Skargę tę uznał za niedopuszczalną ze

względu na zbyt niską wartość przedmiotu zaskarżenia. W uzasadnieniu wyjaśnił,

że podana przez skarżących wartość przedmiotu zaskarżenia (238 369 zł) jest

tożsama z wartością przedmiotu działu spadku i zniesienia współwłasności, nie

odpowiada natomiast wartości udziałów skarżących w majątku spadkowym,

wynoszących po 1/3. Przy tym skarżący podważają w skardze jedynie część

rozstrzygnięcia – przyznanie im na współwłasność działki 113/1 o wartości 128 214

zł, udział w której każdego z nich (1/3) odpowiada kwocie 42 738 zł. Zakres

zaskarżenia postanowienia przez skarżących w odniesieniu do żadnego z nich nie

osiąga więc wartości 150.000 złotych.

Wnioskodawcy zażalili się na to postanowienie, zarzucając naruszenia art.

5191 § 4 pkt 4 k.p.c. Skarżący podnieśli, że w skardze kasacyjnej kwestionowali

zasadę

dokonanego

podziału

oraz

jego

dopuszczalność,

co

uzasadnia

uwzględnienie rzeczywistej wartości ich interesu. Skarżący zaznaczyli, że

podważają dopuszczalność przeprowadzenia działu, jako sprzecznego z prawem,

co nakazywało przyjęcie jako wartości przedmiotu zaskarżenia całej ustalonej przez

Sąd wartości przedmiotu działu.

We wnioskach wnioskodawcy domagali się uchylenia zaskarżonego

postanowienia i orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W tzw. sprawach działowych, do których nalezą również sprawy o dział

spadku

i

zniesienie

majątkowego

współwłasności,

uczestników

tych

spraw,

zasadą

jest

określającego

wyznaczanie

wartość

interesu

przedmiotu

zaskarżenia, wielkością ich udziału w dzielonym majątku lub wartością konkretnego

żądania czy składnika majątkowego, którego ich wnioski dotyczą. Kryterium

wielkości udziału nie będzie odpowiednie wówczas, gdy uczestnik podważa samą

zasadę podziału (jako przykład podaje się kwestionowanie podstaw do uznania

majątku za wspólny) lub zaskarża rozstrzygnięcie o innych roszczeniach objętych

kompleksowo orzeczeniem działowym (z tytułu posiadania rzeczy wspólnej,

rozliczenia nakładów na nią i pożytków, jakie przyniosła). Zagadnienie to zostało

wyjaśnione w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2003 r. (III CZ

153/02, OSNC 2004/4/60), a zaprezentowany w nim pogląd był później wielokrotnie

powtarzany i można go uznać za ustabilizowany kierunek wykładni art. 519 1 § 2 i §

4 k.p.c. Akceptują go także skarżący, którzy w zażaleniu przekonywali, że ich

skarga

kasacyjna

dopuszczalność

podważa

zasadę

przeprowadzenia

rozstrzygnięcia,

podziału.

Jednakże

rozumianą

lektura

jako

zarzutów

i uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazuje, że wnioskodawcy nie podważają

ustaleń Sądów obu instancji co do składu majątku spadkowego. Kwestionują

jedynie

sposób

dokonanego

podziału,

którego

istotą

jest

przyznanie

wnioskodawcom na współwłasność działki nr 113/1, podczas gdy chcieliby oni,

żeby tę działkę, podobnie jak spadkowy udział w sąsiedniej działce nr 112,

otrzymała uczestniczka D. K., a wnioskodawcy – spłatę. Wnioskodawcy podważają

ponadto dopuszczalność przyznania im działki 113/1 na współwłasność, skoro – jak

twierdzą – nie zgodzili się na takie rozwiązanie, które nie likwiduje w pełni stanu

wspólności praw do nieruchomości. Spornym elementem rozstrzygnięcia w

postanowieniu działowym oraz w akceptującym to postanowienie orzeczeniu Sądu

drugiej instancji jest więc sposób zadysponowania działką nr 113/1, co powoduje,

że wartość tej działki wyznacza ekonomiczny wymiar przedmiotu zaskarżenia.

Ponieważ działka nr 113/1 oszacowana została na kwotę 128 214 zł, słusznie Sąd

Okręgowy uznał, że wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie nie sięga

150 000 zł.

Z tych przyczyn zażalenie wnioskodawców należało oddalić na podstawie

art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 i art. 13 § 2 k.p.c.

es