II CZ 64/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 64/11

POSTANOWIENIE

Dnia 12 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Anna Kozłowska

w sprawie z powództwa M. M.

przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego w P.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 12 października 2011 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 18 lutego 2011 r.,

oddala zażalenie i zasądza od powoda na rzecz Skarbu

Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 300 (trzysta)

złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 19 maja 2010 r. po ponownym rozpoznaniu

sprawy zmienił wyrok Sądu Okręgowego z dnia 6 grudnia 2006 r. w ten sposób, że

zasądził od pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezesa Sądu

Okręgowego w P. na rzecz powoda M. M. kwotę 12.660 zł z ustawowymi odsetkami

od dnia 26 lipca 2006 r., a w pozostałym zakresie powództwo oddalił i nie obciążył

powoda obowiązkiem zwrotu pozwanemu kosztów zastępstwa procesowego, jak

również oddalił apelację w pozostałym zakresie i nie obciążył powoda

nieuiszczonymi kosztami sądowymi oraz obowiązkiem zwrotu pozwanemu kosztów

zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej. Postanowienie w przedmiocie

kosztów procesu zawarte w wyżej powołanym wyroku zostało zaskarżone

zażaleniem przez pozwanego, w wyniku czego Sąd Najwyższy postanowieniem z

dnia 15 grudnia 2010 r. (sygn. akt II CZ 157/10) uchylił je w części odnoszącej się

do nieobciążenia powoda kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej i

przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania.

Postanowieniem z dnia 18 lutego 2011 r. Sąd Apelacyjny zasądził od

powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 1.520 zł tytułem

zwrotu części kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie kasacyjne,

apelacyjne i zażaleniowe.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, charakter sprawy będącej przedmiotem

rozpoznania przesądził o nieobciążaniu powoda kosztami zastępstwa procesowego

strony pozwanej w zasadniczej części. Za zastosowaniem art. 102 k.p.c.

przemawiał również fakt doznania szkody wywołanej zaniechaniem władzy

publicznej działającej w sferze imperium. Powód był subiektywnie przekonany

o wysokości przysługującego mu żądania, które okazało się słuszne co do zasady,

choć zostało uwzględnione jedynie w części (w około 5%). Sąd Apelacyjny dodał,

że w toku ponownego postępowania apelacyjnego oraz w odpowiedzi na zażalenie

powód nie przedstawił okoliczności dotyczących jego sytuacji zawodowej,

majątkowej, ani dochodów, które można uwzględnić orzekając o kosztach procesu.

Obecna sytuacja rodzinna i majątkowa powoda nie jest znana Sądowi

Apelacyjnemu, ponieważ ostatnie złożone do akt sprawy oświadczenie o stanie

rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania jest datowane na

31 października 2007 r.

Powód zaskarżył zażaleniem powyższe postanowienie, wnosząc o jego

zmianę poprzez nieobciążanie go obowiązkiem zwrotu Prokuratorii Generalnej

Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym,

apelacyjnym i zażaleniowym w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego

postanowienia i przekazanie do ponownego rozpoznania Zarzucił naruszenie art.

102 k.p.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że po

stronie powoda nie zachodzą przesłanki podmiotowe pozwalające na nieobciążenie

go kosztami postępowania w całości. Powód podniósł, że nie posiada żadnego

majątku, ani znaczących dochodów, a jego sytuacja materialna nie zmieniła się na

korzyść.

W odpowiedzi na zażalenie pozwany wniósł o oddalenie zażalenia

i zasądzenie od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej

Skarbu Państwa kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Regulacja art. 102 k.p.c. jest szczególnym rozwiązaniem, niepodlegającym

wykładni

rozszerzającej,

wykluczającym

stosowanie

wszelkich

uogólnień

i wymagającym do jej zastosowania wystąpienia wyjątkowych okoliczności.

Na podstawie tego przepisu sąd może odstąpić od nałożenia na stronę obowiązku

zwrotu kosztów procesu, sposób zaś skorzystania z niego jest suwerennym

uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu orzekającego (por.: m.in. postanowienie SN

z dnia 25 marca 2011 r., sygn. akt IV CZ 136/10, nie publ.). Sąd winien

uwzględniać wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na podjęcie decyzji

w tym przedmiocie. Sąd Apelacyjny nie dysponował informacjami dotyczącymi

aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej, którą powód mógł przedstawić, a czego

do dnia orzekania przez ten Sąd nie uczynił. Fakt zwolnienia powoda od obowiązku

uiszczania opłaty sądowej od skargi kasacyjnej (postanowienie Sądu Apelacyjnego

w poznaniu z dnia 8 listopada 2007 r.) jest niezależny od oceny okoliczności

uprawniających do zastosowania normy uregulowanej w art. 102 k.p.c. (zob.: m.in.

postanowienie SN z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt V CZ 98/10, niepubl.).

Wobec powyższego, na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3

k.p.c.,

Sąd Najwyższy orzekł

jak

w sentencji,

zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.

db

o

kosztach

postępowania