II CZ 64/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 64/09

POSTANOWIENIE

Dnia 3 grudnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Marian Kocon

SSN Krzysztof Strzelczyk

w sprawie z wniosku J.S.

przy uczestnictwie K.S., S.S., J.B., T.B., P.B., F.B., Z.B. i Miasta Ł.

o rozgraniczenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 3 grudnia 2009 r.,

zażalenia uczestnika postępowania F.B.

na postanowienie Sądu Okręgowego w Ł.

z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym

postanowieniem

Sąd

Okręgowy

w

Ł.

odrzucił,

jako

nieopłaconą, skargę kasacyjną uczestnika postępowania - F.B., wniesioną od

postanowienia tego Sądu wydanego w dniu 20 stycznia 2009 roku.

W motywach postanowienia Sąd Okręgowy wskazał, że wniesiona przez

ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarga kasacyjna nie była opłacona, a tym

samym, stosownie do przepisu art. 3986 § 2 k.p.c., podlega ona odrzuceniu.

Zaznaczył również, powołując się na uchwałę siedmiu sędziów SN z dnia

5 czerwca 2008 r. sygn. akt III CZP 142/07, publ. OSNC 2009, nr 11, poz. 122,

że mimo iż uczestnik korzystał w postępowaniu przed sądem l i II instancji

z instytucji zwolnienia od kosztów sądowych w całości, to zwolnienie takie,

udzielone w toku postępowania przed sądowi powszechnymi, nie obejmuje

postępowania kasacyjnego.

W zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej skarżący

zarzucił naruszenie art. 3986 § 2 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Podniósł, że Sąd Okręgowy błędnie zaniechał rozpoznania wniesionego przez

uczestnika wniosku o zwolnienie go od kosztów postępowania wywołanego

wniesieniem skargi kasacyjnej orzekając wyłącznie w przedmiocie przyznania mu

pełnomocnika z urzędu.

Zaznaczył

również,

że

przepisy

k.p.c.

nie

przewidują

możliwości

ustanowienia pełnomocnika z urzędu bez uprzedniego zwolnienia strony od

kosztów sądowych, a tym samy wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu

zawiera

w

sobie

implicite

żądanie

zwolnienia

od

kosztów

sądowych.

W konsekwencji „nieporadnie sformułowane pismo" skarżącego zawierające

żądanie ustanowienia pełnomocnika z urzędu - w jego ocenie - powinno być

potraktowane przez Sąd Okręgowy jako wniosek o zwolnienie od kosztów

sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu.

W konkluzji zażalenia skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia

o odrzuceniu skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3986 § 2 k.p.c. nie opłacenie lub nienależyte opłacenie skargi

kasacyjnej stanowi podstawę do jej odrzucenia przez sąd drugiej instancji.

Wniesiona przez skarżącego skarga kasacyjna nie była opłacona, a zatem słusznie

została odrzucona.

W pierwszej kolejności podnieść należy, że nie ma racji pełnomocnik

skarżącego podnosząc, iż Sąd Okręgowy, mimo zgłaszanych wniosków, nie orzekł

w przedmiocie zwolnienia F.B. od kosztów postępowania kasacyjnego. Analiza akt

sprawy wskazuje bowiem, że skarżący nie złożył stosownego wniosku, a zatem

Sąd Okręgowy, związany żądaniem strony ograniczającym się wyłącznie do

ustanowienia pełnomocnika z urzędu (k. 970 i k. 974 akt), prawidłowo nie orzekał

przedmiocie zwolnienia od kosztów postępowania kasacyjnego.

Zgodnie z art. 117 § 1 k.p.c. warunkiem ustanowienia dla strony przez sąd

pełnomocnika z urzędu jest złożenie przez nią stosownego wniosku, sąd bowiem

nie może uczynić tego z urzędu (por. m.in. postanowienie SN z dnia 15 listopada

1967 r., sygn. akt III PRN 73/67, publ. NP. 1968, nr 9, s. 1377; wyrok SN z dnia

6 listopada 1996, sygn. akt II UKN 7/96, publ. OSNAPiUS 1997, nr 11, poz. 200;

wyrok SN z dnia 16 grudnia 1997 r., sygn. akt II UKN 404/97, publ. OSNAPiUS

1998, nr 21, poz. 641). Tym samym, brak złożonego przez skarżącego wniosku

o zwolnienie go od kosztów postępowania kasacyjnego wyłączał możliwość

orzekania przez Sąd w tym przedmiocie.

Nie ma również racji skarżący podnosząc, że ustanowienie pełnomocnika

z urzędu, ze względu na treść art. 117 § 1 k.p.c., wymagało od sądu uprzedniego

zwolnienia

skarżącego

od

kosztów

sądowych.

Skarżący

pomija

bowiem

okoliczność, że w następstwie wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 16 czerwca 2008 roku, sygn. akt P 37/07, publ. OTK-A 2008, nr 5, poz. 80

nastąpiła zmiana treści art. 117 § 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu

obowiązującym po dniu wejścia w życie przywołanego orzeczenia Trybunału

Konstytucyjnego, tj. po dniu 26 czerwca 2008 r., mającym zastosowanie

w przedmiotowym

stanie

faktycznym,

warunkiem

ustanowienia

przez

sąd

pełnomocnika z urzędu nie jest uprzednie zwolnienie strony od kosztów

postępowania w całości lub w części.

Z tych też względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c.

w związku z art. 3941 k.p.c. postanowił jak w sentencji.