II CZ 61/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 61/09

POSTANOWIENIE

Dnia 25 listopada 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący)

SSN Wojciech Jan Katner (sprawozdawca)

SSA Barbara Trębska

w sprawie z powództwa W.M. i R.K.

przeciwko Skarbowi Państwa - Prokuraturze Rejonowej w S.

oraz Prokuraturze Okręgowej w G.

o wydanie i ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 25 listopada 2009 r.,

zażalenia powoda W.M.

oraz zażalenia powoda R.K.

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 27 lutego 2009 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenia obu powodów i zasądza od W.M. kwotę 120

zł (sto dwadzieścia złotych) i od R.K. kwotę 120 zł (sto

dwadzieścia złotych) na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii

Generalnej Skarbu Państwa z tytułu kosztów postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 27 lutego 2009 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

kasacyjną powodów W.M. i R.K. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 18 listopada

2008 r. Przyczyną odrzucenia skargi było nieprawidłowe jej opłacenie przez W.M.,

w sytuacji, gdy jest występującym we własnej sprawie radcą prawnym, zaś w

przypadku R.K., przyczyną było własnoręczne sporządzenie skargi.

Obaj powodowie wnieśli zażalenia na powyższe postanowienie. W zażaleniu

W.M. zarzucono naruszenie art. 23 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r. przez błędne przyjęcie, że powodowie nie uiścili

opłaty stałej od skargi kasacyjnej, podczas gdy opłata ta została ustanowiona

znakami opłaty sądowej naklejonymi bezpośrednio na skardze kasacyjnej, a jej

wysokość, zdaniem skarżącego wynosiła 40 złotych. Podnosząc, że odrzucenie

skargi musiało wynikać z oczywistej omyłki Sądu wniesiono o uchylenie

zaskarżonego

postanowienia

w całości

i

przyjęcie

skargi

kasacyjnej

do

rozpoznania.

W zażaleniu R.K. zarzucono naruszenie art. 871 k.p.c. poprzez błędne

przyjęcie, że powód nie był uprawniony do sporządzenia skargi kasacyjnej

podczas, gdy jest on radcą prawnym mogącym występować w sprawie własnej.

Ponadto zarzucono naruszenie art. 3986 § 2 k.p.c. poprzez odrzucenie skargi jako

wniesionej przez osobę nieuprawnioną, podczas gdy w rzeczywistości skarga

została sporządzona przez radców prawnych występujących w sprawie własnej,

a więc osoby uprawnione; także obrazę art. 12 w zw. z art. 14 pkt 4 ustawy

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r. poprzez błędne

przyjęcie, że powodowie nie uiścili opłaty stałej od skargi kasacyjnej, podczas gdy

taka opłata została uiszczona znakami opłaty sądowej w kwocie 40 złotych,

naklejonymi

bezpośrednio

na

oryginale

skargi

kasacyjnej.

Powód

wniósł

o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, podnosząc podobnie, jak W.M., że odrzucenie skargi nastąpiło, jego

zdaniem w wyniku oczywistej omyłki Sądu Apelacyjnego. W odpowiedzi

Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa wniesiono o nie uwzględnianie zażalenia i

zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z art. 871 § 1 k.p.c. wynika, że w postępowaniu przed Sądem Najwyższym

obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych, zwane

przymusem adwokackim. Przymus ten jest zniesiony, między innymi wtedy,

gdy stroną postępowania jest osoba wykonująca wymieniony w przepisie zawód

prawniczy (art. 871 § 2 k.p.c.).

Taka sytuacja występuje w przedmiotowej sprawie. Obaj powodowie

są radcami prawnymi. Dlatego rację ma R.K., że nie należało kwestionować

sporządzonej przez niego własnoręcznie skargi kasacyjnej. Z okoliczności wynika

jednak, że wykonywany przez tego powoda zawód radcy prawnego nie został

ujawniony Sądowi Apelacyjnemu i dlatego nie uwzględnił on tej, oczywistej przecież

przesłanki dopuszczalnego sporządzenia skargi kasacyjnej przez samego powoda.

W tym zakresie jego zażalenie jest uzasadnione, choć sąd nie ma obowiązku

badać pozycji zawodowej wnoszącego pismo procesowe, jeśli on sam tego nie

uczyni.

Zażalenia

powodów

z

powodów

zasadniczych

nie

mogą

zostać

uwzględnione. Na przeszkodzie temu stoją te same przepisy, które dają im

przywilej

samodzielnego

występowania

w

postępowaniu

przed

Sądem

Najwyższym. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 10 marca 2005 r.

III CZ 2/05 (Lex nr 150287) strony, które posiadają powyższy przywilej nie muszą

osobiście

występować

we

własnych

sprawach,

mogąc

skorzystać

także

z zastępstwa procesowego, jak każdy obywatel. Jeżeli jednak strony decydują się

na osobiste wnoszenie skargi kasacyjnej, to „w konsekwencji nie powinny być

traktowane odmiennie niż sami zawodowi pełnomocnicy.” Odnosi się to

w szczególności do następstw nieprawidłowego opłacenia wnoszonych pism

sądowych, w tym także do skargi kasacyjnej, podlegającej stałej opłacie,

ze względu na przedmiot sprawy. Sąd I i II instancji określił ten przedmiot jako

sprawę o wydanie i ustalenie, jako że wartości przedmiotu sporu nie dało się

inaczej ustalić. W aktach sprawy kwota ta jest różnie określana przez samych

skarżących.

Zgodnie z art. 12 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

(u.k.s.c.), której naruszenie w zaskarżonym postanowieniu zarzuca się w zażaleniu

R.K., ale już nie w zażaleniu W.M., opłatę stałą pobiera się w sprawach

wymienionych w tym przepisie w wysokości nie niższej niż 30 złotych i nie wyższej,

niż 5000 złotych. Z kolei, w art. 23 pkt 2 u.k.s.c., którego naruszenie

w zaskarżonym postanowieniu zarzuca się w zażaleniu W.M., ale już nie R.K., od

skargi kasacyjnej w wymienionych w tym przepisie okolicznościach pobiera się

opłatę stałą w wysokości 40 złotych. Toteż skarżący uiścili taką właśnie opłatę,

która znajduje uzasadnienie, zdaniem W.M. w wymienionym art. 23 pkt 4 u.k.s.c., a

zdaniem R.K., w art. 12 w zw. z art. 14 pkt 4 u.k.s.c., przy czym ten ostatni przepis

(art. 14 pkt 4 u.k.s.c.) dotyczy, wedle jego treści - opłaty podstawowej, wynoszącej

30 złotych (art. 14 pkt 3 u.k.s.c.).

Tymczasem z akt sprawy wynika, że po pierwsze, skarżący nie kwestionują,

iż mając uprawnienia radców prawnych i nie musząc korzystać z tzw. przymusu

adwokackiego podlegają rygorom, które nakładają przepisy na zawodowych

pełnomocników, w tym w zakresie obowiązku wniesienia należnych opłat, także

wtedy, gdy są stroną postępowania przed Sądem Najwyższym. Po drugie, na

etapie postępowania apelacyjnego ustalona została podstawa opłaty i sama opłata,

a skarżący zostali wezwani do jej uiszczenia w wysokości 600 złotych i tę opłatę

w takiej właśnie wysokości wnieśli. Nie jest zatem zrozumiałe, skąd się wzięło ich

przekonanie, jako radców prawnych o podleganiu w tej samej sprawie, na etapie

wnoszenia skargi kasacyjnej, opłacie w wysokości tylko 40 złotych, skoro nie

kwestionują braku wezwania Sądu Apelacyjnego do uiszczenia innej opłaty,

niż uprzednio wniesiona. Rodzi się wniosek, że przepisy, których naruszenie lub

obrazę skarżący zarzucają Sądowi Apelacyjnemu przez wydanie zaskarżonego

postanowienia, jak wynika z powyższego wywodu, albo nie powinny mieć

zastosowania w odniesieniu do niniejszej skargi kasacyjnej, albo nie zostały

naruszone. Uznać należy to drugie. W szczególności zatem nie został naruszony

art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 871 k.p.c., stanowiące podstawę prawną

zaskarżonego postanowienia, choć skarżący W.M. w ogóle zastosowania tego

przepisu przez Sąd Apelacyjny, od którego to postanowienia się odwołuje, nie

kwestionuje, zaś R.K. powołane przepisy traktuje w zażaleniu rozdzielnie.

Nie można więc podzielić zarzutów skarżących i mając powyższe na uwadze

zażalenie należało oddalić na podstawie art. 398 14 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.

w związku z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c.