II CZ 60/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 60/14 POSTANOWIENIE Dnia 30 października 2014 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Józef Frąckowiak‎SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa W. K.‎przeciwko A. S.‎o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 30 października 2014 r.,‎zażalenia pozwanego na wyrok Sądu Apelacyjnego ‎z dnia 5 marca 2014 r., uchyla zaskarżony wyrok.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 18 września 2013 r. uwzględnił powództwo W. K. w sprawie przeciwko A. S. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli. Na skutek apelacji pozwanego Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 5 marca 2014 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.Orzeczenie to zaskarżył pozwany, zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c., poza wypadkami określonymi w § 2 i 3, sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.

Treść omawianych przepisów wskazuje, że możliwość uchylenia wyroku przez sąd drugiej instancji została ograniczona wyłącznie do sytuacji wyczerpująco w tych przepisach wymienionych.Uzasadniając uchylenie wyroku Sąd Apelacyjny wskazał na wadliwości ustaleń faktycznych co do przedmiotu umowy będącej podstawą powództwa. Nakazał też, aby Sąd Okręgowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy zapoznał się z aktami ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości. Pozwoli to ustalić zakres przedmiotowy umowy przedwstępnej oraz stan prawny nieruchomości, co umożliwi również ponowne rozpoznanie sprawy i pełne odniesienie się do zarzutów strony pozwanej.Sąd Apelacyjny nie wyjaśnił, którą z przesłanek z art. 386 § 4 k.p.c. uznał za podstawę uchylenia wyroku.

Co więcej, w ogóle nie odniósł uzasadnienia uchylenia wyroku do treści art. 386 § 4 k.p.c. Takie ujęcie jest błędne, gdyż niezasadnie marginalizuje praktyczne znaczenie przepisu oraz pomija założenia ustawodawcy leżące u podstaw wprowadzenia omawianej regulacji do k.p.c.Analiza sprawy pokazuje również, że nie zachodzi którakolwiek z przesłanek z art. 386 § 4 k.p.c. Brak jest podstaw do przyjęcia, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy. Sąd Okręgowy odniósł się do żądania pozwu i uwzględnił je, dokonał oceny merytorycznych zarzutów podnoszonych przez strony.

Brak jest również podstaw do przyjęcia, że wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości (art. 386 § 4 in fine k.p.c.). Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez Sąd Okręgowy w znacznej części. Wprawdzie poczynione ustalenia zawierają braki, jednak w świetle przytoczonej treści przepisu art. 386 § 4 in fine k.p.c. takie braki nie mogą stanowić przyczyny uchylenia i mogły zostać samodzielnie uzupełnione przez Sąd Apelacyjny. Trzeba podkreślić, że obecny model postępowania cywilnego zakłada, że druga instancja stanowi instancję merytoryczną, w ramach której rozpoznanie sprawy powinno nastąpić ex novo i zakończyć się wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia kończącego spór pomiędzy stronami.Uznając zarzut naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. za uzasadniony, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok, a orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego pozostawił, zgodnie z 108 § 2 w zw. z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c., Sądowi Apelacyjnemu.