II CZ 57/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 57/12

POSTANOWIENIE

Dnia 20 lipca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Anna Owczarek

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku S. N.

przeciwko obowiązanym: K.S., K. K., M. W. i J. W.

o udzielenie zabezpieczenia,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 lipca 2012 r.,

zażalenia K. K., M. W. i J. W.

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 20 stycznia 2012 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Obowiązani K. K., M. W. oraz J. W. wnieśli zażalenie na postanowienie

Sądu Apelacyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., zaskarżając je w części

rozstrzygającej o kosztach postępowania zażaleniowego.

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny

zmienił orzeczenie Sądu Okręgowego zabezpieczające powództwo przed jego

wytoczeniem w ten sposób, że oddalił wniosek o udzielenie zabezpieczenia i

zasądził od wnioskodawcy S. No. na rzecz obowiązanych K. K., M. W. oraz J. W.

po 1300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego (100 zł opłaty od

zażalenia oraz 1 200 zł kosztów zastępstwa procesowego), wskazując, iż stopień

zawiłości sprawy był niski, a nakład pracy pełnomocnika ograniczony.

Powyższemu postanowieniu skarżący zarzucili mającą istotny wpływ na

treść rozstrzygnięcia obrazę przepisów § 2 ust. 2 w zw. z § 6 pkt 7 i 12 ust. 2 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.

1349 ze zm.), poprzez bezpodstawną odmowę zastosowania tych przepisów przy

ustalaniu wysokości wynagrodzenia za udzielenie obowiązanym pomocy prawnej,

a w konsekwencji niezasądzenie na rzecz każdego z uprawnionych kwoty 3 600 zł

z tytułu działania pełnomocnika w postepowaniu zażaleniowym. Podnieśli także

zarzut obrazy § 3 ust. 1, 2 i 3 tego rozporządzenia poprzez zasądzenie na ich

podstawie należnego pełnomocnikowi wynagrodzenia za udzielenie pomocy

prawnej w kwocie 1 200 zł zamiast 3.600 zł, mimo że pełnomocnika nie łączyła

z klientami umowa ustalająca wysokość wynagrodzenia poniżej poziomu stawki

minimalnej

dla

danego

rodzaju

sprawy.

Zdaniem

skarżących

czynności

pełnomocnika oraz poziom zawiłości sprawy nie uzasadniały przyznania kosztów

postępowania

poniżej

stawek

minimalnych

wynikających

ze

wskazanego

rozporządzenia.

W konkluzji skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia

o kosztach postępowania i rozpoznanie sprawy na nowo; ewentualnie o zmianę

tego postanowienia poprzez zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz K. K., M. W. i

J. W. kwot po 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego oraz o

przyznanie im kosztów postępowania zażaleniowego prowadzonego przed Sądem

Najwyższym.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Zagadnienie dopuszczalności i potrzeby rozstrzygania o kosztach

postępowania zabezpieczającego wszczętego przed wytoczeniem powództwa

w wypadku,

kiedy

wniosek

taki

zostanie

oddalony,

zostało

wyjaśnione

w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2010 r. (III CZ

8/10, Lex nr 852566). Wskazano w nim, że w razie odmowy udzielenia

zabezpieczenia uprawniony nie jest związany terminem do wniesienia pisma

wszczynającego postępowanie (art. 733 k.p.c.) i pisma takiego może w ogóle nie

wnieść, wobec czego mogłoby nie być okazji do orzeczenia o kosztach

postępowania zabezpieczającego. Prowadziłoby to do naruszenia odpowiednio

stosowanej w postępowaniu zabezpieczającym (art. 13 § 2 k.p.c.) zasady zwrotu

stronie

wygrywającej

poniesionych

kosztów

niezbędnych

do

celowego

dochodzenia praw i celowej obrony (art. 98 § 1 k.p.c.).

Dopuszczalność zażalenia do Sądu Najwyższego na rozstrzygniecie

o kosztach zawarte w postanowieniu Sądu Apelacyjnego z dnia 20 stycznia

2012 r., mimo zmiany art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. dokonanej ustawą z dnia 16

września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postepowania cywilnego oraz

niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 233, poz. 1381), wynika z postanowienia art. 9

pkt 6 ustawy zmieniającej, nakazującego stosować ten przepis w nowym brzmieniu

do zaskarżenia orzeczeń wydanych po dniu wejścia w życie ustawy, tj. od 3 maja

2012 r.

Sąd Apelacyjny zasądził na rzecz każdego z obowiązanych kwotę 1 300 zł

tytułem kosztów postępowania zażaleniowego, z czego 1 200 zł stanowią koszty

zastępstwa procesowego obliczone w oparciu o przepisy § 6 pkt 7 w zw. z § 3 oraz

§ 12 ust 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych

oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez

radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Sąd przyjął więc za odpowiednie stawki

ustalone według wartości przedmiotu zaskarżenia, zaznaczając jednocześnie, że

sprawa nie była zawiła, a nakład pracy pełnomocnika był ograniczony. Skarżący

mają jednak rację, że powołane przesłanki nie uzasadniały zasądzenia zwrotu

kosztów pomocy prawnej w wysokości niższej od stawek minimalnych.

W rozpatrywanej

sprawie

uczestnikami

–

materialnemu,

ponieważ

nie

zachodził

obowiązanymi

w

-

też

przypadek

powiązań

między

odpowiadających

współuczestnictwu

do

nich

stosunku

każdego

z

przedmiotem

zabezpieczanego przyszłego powództwa pauliańskiego miała być inna umowa,

dotycząca innej nieruchomości. Więź między wspólnie zgłoszonymi wnioskami

o zabezpieczenie była więc jedynie formalna, co uzasadniało przyznanie zwrotu

kosztów odrębnie każdemu z obowiązanych, mimo że byli reprezentowani przez

jednego pełnomocnika. Konieczne byłoby przy tym – gdyby przychylić się do

koncepcji ustalenia wynagrodzenia przyjętej przez Sąd Apelacyjny - ustalenie

wartości

przedmiotu

sporu

w

każdej

z

formalnie

połączonych

spraw

o zabezpieczenie powództwa i obliczenie od niej wynagrodzenia radcy prawnego.

Jednakże

założenie,

które

legło

u

podstaw

określenia

wynagrodzenia

pełnomocnika obowiązanych nie było prawidłowe. Postępowanie w niniejszej

sprawie

dotyczyło

zabezpieczenia

powództwa

poprzez

dokonanie

wpisu

ostrzeżenia w księdze wieczystej. Nie budzi wątpliwości, że pomoc prawna

świadczona w takiej sprawie nie została odrębnie „wyceniona” w przepisach

rozporządzenia regulującego opłaty za czynności radców prawnych. Zgodnie

z postanowieniem § 5 rozporządzenia wysokość stawek minimalnych w sprawach

nieokreślonych w rozporządzeniu ustala się, przyjmując za podstawę stawkę

w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju. Postępowanie o udzielenie

zabezpieczenia przed wytoczeniem powództwa nie może być zrównywane pod

względem charakteru i zakresu z postępowaniem, które ma zabezpieczyć. Jego

przedmiot jest ograniczony. Na etapie zabezpieczenia sąd bada tylko, czy

powództwo

i

interes

wnioskodawcy

w

żądaniu

zabezpieczenia

zostały

uwiarygodnione oraz czy żądany sposób zabezpieczenia jest odpowiedni (art. 730 1

§ 1 i 3 k.p.c.). Postępowanie skupia się więc na udzieleniu właściwego

i usprawiedliwionego

w

danych

okolicznościach

zabezpieczenia.

Skoro

w rozpatrywanym wypadku żądane zabezpieczenie miało polegać na dokonaniu

wpisu ostrzeżenia w księdze wieczystej – postępowanie w tej sprawie najbardziej

zbliżone było do postępowania o wpis w księdze wieczystej. Wynagrodzenie

minimalne w tego rodzaju sprawie określa § 7 pkt 5 rozporządzenia. Wynosi ono

120 zł. W związku z tym – na podstawie powyższego przepisu w zw. z § 5 i § 12

ust. 2 pkt 2 rozporządzenia - należne obowiązanym wynagrodzenie wynosiło 120

zł, gdyż taką najniższą sumę wynagrodzenia w postępowaniu zażaleniowym przed

sądem apelacyjnym określa § 12 ust. 2 pkt 2. Zasądzona przez Sąd odwoławczy

kwota przekracza to wynagrodzenie. Ponieważ jednak nie była zaskarżona przez

uprawnionego – uprawomocniła się. Nie ma jednak uzasadnionej podstawy

prawnej do przyznania skarżącym dalszych kwot z tytułu zwrotu kosztów procesu.

Z tego względu zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 394 1§ 3

k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c.

es