II CZ 54/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 54/12

POSTANOWIENIE

Dnia 20 lipca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Anna Owczarek

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z powództwa Gminy Miasto S.

przeciwko W. K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 lipca 2012 r.,

zażalenia strony powodowej na postanowienia o kosztach

zawarte w wyroku Sądu Okręgowego w S.

z dnia 30 grudnia 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienia zawarte w punkcie 1. III

i w punkcie 3. wyroku i w tym zakresie przekazuje sprawę

Sądowi

Okręgowemu

w

S. do

ponownego

rozpoznania

i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Sąd drugiej instancji, postanowieniami zawartymi w punktach: 1. III i 3.

sentencji wyroku z dnia 30 grudnia 2011 r., rozstrzygnął na podstawie art. 102

k.p.c. o kosztach postępowania w ten sposób, że w pkt 1. III odstąpił od obciążania

pozwanej kosztami procesu, a w pkt 3 odstąpił od obciążania pozwanej kosztami

postępowania apelacyjnego. Pierwsze z przytoczonych rozstrzygnięć Sąd ten

uzasadnił odwołaniem się do aktualnej sytuacji osobistej i majątkowej pozwanej,

w szczególności do niskich dochodów, a także do całokształtu okoliczności

ujawnionych w sprawie.

Natomiast

tożsame

orzeczenie

tyle,

że

o

kosztach

postępowania

apelacyjnego Sąd odwoławczy oparł również na art. 102 k.p.c., odwołując się do

argumentów podanych powyżej przy uzasadnieniu rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania pierwszoinstancyjnego.

Powódka

zaskarżyła

zażaleniem

oba

powyższe

postanowienia

rozstrzygające o kosztach postępowania, zarzucając, że Sąd odwoławczy nie

wskazał przesłanek uzasadniających ocenę sytuacji pozwanej jako szczególnego

przypadku, a w szczególności nie uzasadnił swojej oceny o niekorzystnej aktualnie

sytuacji osobistej i majątkowej pozwanej ani nie wyjaśnił dlaczego niskie dochody

pozwanej są wyjątkową okolicznością w sprawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może

nie obciążyć kosztami strony przegrywającej. Przywołany przepis, realizujący

zasadę słuszności, stanowi wyjątek od ogólnej reguły obciążania stron kosztami

procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę jest zobowiązana zwrócić

przeciwnikowi, na jego żądanie, wszystkie koszty niezbędne do celowego

dochodzenia praw i celowej obrony (art. 98 § 1 k.p.c.) (tzw. zasada

odpowiedzialności za wynik procesu).

Hipoteza przepisu art. 102 k.p.c., odwołująca się do występowania

„wypadków szczególnie uzasadnionych", pozostawia sądowi swobodę oceny, czy

fakty związane z przebiegiem procesu, jak i dotyczące sytuacji życiowej strony,

stanowią podstawę do nie obciążania jej kosztami procesu (por. postanowienie SN

z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07, niepubl.). Ze względu jednak na fakt,

że przepis art. 102 k.p.c. jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 98 § 1

k.p.c. w uzasadnieniu rozstrzygnięcia w przedmiocie nieobciążania strony kosztami

procesu powinny być precyzyjnie wskazane okoliczności mające stanowić –

w ocenie Sądu - „wypadek szczególnie uzasadniony" w rozumieniu art. 102 k.p.c.

(postanowienie SN z dnia 10 grudnia 2009 r., III CZ 47/09, niepubl., postanowienie

SN z dnia 11 lutego 2010 r., I CZ 111/09, niepubl.). Zarazem, brak precyzyjnego

przywołania w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia okoliczności stanowiących,

w ocenie Sądu drugiej instancji, podstawę do nieobciążania strony pozwanej

kosztami postępowania (art. 102 k.p.c.) uniemożliwia Sądowi Najwyższemu

dokonanie kontroli takiego postanowienia w oparciu o przepis art. 3941 § 1 pkt 2

k.p.c. i stanowi naruszenie dyspozycji art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy na podstawie art. 394 1 § 3

k.p.c. w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

jw