II CZ 53/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 53/06

POSTANOWIENIE

Dnia 30 sierpnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący)

SSN Maria Grzelka (sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

w sprawie z powództwa M. K.

przeciwko Przedsiębiorstwu Przemysłowo- Handlowo - Usługowemu

"L." Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Ś.

o eksmisję i zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 30 sierpnia 2006 r.,

zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 2 marca 2006 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 25 maja 2005 r. Sąd Okręgowy w P. uwzględnił w całości

żądania powoda i nakazał pozwanej opuszczenie, opróżnienie i wydanie określonej

nieruchomości oraz zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 70.000,- złotych

z odsetkami ustawowymi. Pozwana wniosła apelację, w której domagała się zmiany

zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w całości

lub uchylenia

zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do

ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny, zaskarżonym postanowieniem, wydanym

po przeprowadzeniu rozprawy, odrzucił apelację na podstawie art. 373 w zw. z art.

3701 k.p.c. jako niespełniającą wymogu wskazania zakresu zaskarżenia. Sąd

Apelacyjny

stwierdził,

że

wniosek

apelacji

zawierający

żądanie

zmiany

zaskarżonego wyroku i oddalenia powództwa w całości nie świadczy o spełnieniu

przez skarżącą wymogu z art. 368 § 1 pkt 1 in fine k.p.c., zaś wątpliwości odnośnie

do tego, czy pozwana zaskarżyła wyrok w całości czy w części wynikają nie tylko z

faktu, że pozwana - reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - nie

oznaczyła tego wyraźnie, ale także z podania wartości przedmiotu zaskarżenia w

kwocie 70.000,- złotych. Zdaniem Sądu, nieoznaczenie wartości przedmiotu

zaskarżenia w części dotyczącej rozstrzygnięcia o

eksmisji wskazywałoby na

objęcie apelacją tylko orzeczenia o zapłacie, czego jednak Sąd nie mógł

domniemywać. W zażaleniu

pozwana zarzuciła, że z wniosku apelacyjnego

wynikało jednoznacznie, iż wyrok Sądu Okręgowego został zaskarżony w całości,

odnośnie do czego nie miał wątpliwości Sąd pierwszej instancji, który wezwał

skarżącą do uiszczenia wymaganych wpisów od każdego z zasądzonych

świadczeń. Podniosła też, że kodeks postępowania cywilnego nie przewiduje

formułkowego określania wniosków apelacyjnych, zaś intencja skarżącej była

jasna, czego dowodem było przyjęcie przez Sąd Apelacyjny sprawy do

merytorycznego rozpoznania na rozprawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nie można podzielić stanowiska skarżącej, że wymóg wskazania w apelacji,

czy wyrok jest zaskarżony w całości czy w części (art. 368 § 1 pkt 1 k.p.c.) powinien

być uznany za spełniony jeśli wynika to z treści prawidłowo sformułowanego

wniosku o zmianę lub uchylenie wyroku (art. 368 § 1 pkt 5 k.p.c.). Zakres żądanej

zmiany lub uchylenia może się odnosić tylko do zaskarżonej treści wyroku.

W związku z tym znajomość zakresu zaskarżenia musi „wyprzedzać” badanie

materii wniosku apelacyjnego, o czym świadczy już choćby kolejność samego

ujęcia redakcyjnego poszczególnych punktów w art. 368 § 1 k.p.c. Po stwierdzeniu,

że apelacja nie zawiera wskazania, czy wyrok jest zaskarżony w całości czy

w części pozostałe wymogi konstrukcyjne nie mają istotnego znaczenia i nie

muszą podlegać badaniu, ponieważ brak wskazania zakresu zaskarżenia

w przypadku sporządzenia apelacji przez adwokata, stanowi wystarczającą

podstawę do odrzucenia apelacji (art. 3701 k.p.c.).

Przede wszystkim jednak, zakres zaskarżenia nie podlega ustaleniu na

podstawie wnioskowania sądu i to niezależnie od tego, że mogłoby ono prowadzić

do wniosków oczywistych. Zgodnie z art. 368 § 1 pkt 1 k.p.c. apelacja powinna

zawierać „wskazanie”. Określenia tego nie można interpretować inaczej jak tylko

wyraźne wypowiedzenie się skarżącego przy użyciu wyrazów „zaskarżam

w całości” lub „zaskarżam w całej rozciągłości” lub „zaskarżam we wszystkich

punktach”. Również posłużenie się zwrotem „zaskarżam wyrok”, jakkolwiek

z logicznego punktu widzenia wskazywałoby na zaskarżenie całości wyroku (skoro

nie nawiązano do jakiejś jego części), nie odpowiada wymogowi z art. 368 § 1 pkt 1

k.p.c. Potrzeba zastosowania reguł logicznego myślenia świadczy właśnie

o zabiegu

wnioskowania

podczas

gdy

ustawa

nie

wymaga

od

sądu

badania apelacji pod kątem tego co z jej treści wynika lecz tylko tego co w jej treści

zostało wyraźnie wyartykułowane. Artykuł 368 § 1 k.p.c. jest wyrazem formalizmu

ustawodawcy,

a

formalizm

na

tym

polega,

że

muszą

być

zachowane

określone formy.

Apelacja pozwanej nie zawiera sformułowania „zaskarżam wyrok w całości”

lub zwrotu podobnego, wyrażającego wolę zaskarżenia całego wyroku. W związku

z tym, co do zasady, należy podzielić stanowisko Sądu Apelacyjnego, że

zamieszczenie w apelacji wniosku o zmianę lub uchylenie w całości wyroku

nie stanowi

zaskarżenia.

o

spełnieniu

przez

skarżącego

wymogu

wskazania

zakresu

Jednakże, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, odrzucenie apelacji nie

znajduje usprawiedliwienia. Oznaczenie zakresu zaskarżenia służy rozpoznaniu

sprawy przez sąd drugiej instancji w granicach apelacji (art. 378 § 1 k.p.c.). Sąd

Okręgowy nie miał wątpliwości w tej kwestii. Również postępowanie przed Sądem

Apelacyjnym dowodzi, że Sąd ten w istocie nie miał wątpliwości co do granic

apelacji skoro w ramach wstępnego badania (art. 373 k.p.c.) nie wydał

postanowienia o odrzuceniu apelacji lecz wyznaczył i przeprowadził rozprawę,

w trakcie której rozważał merytoryczne stanowiska stron. Odrzucenie apelacji

dopiero po zamknięciu rozprawy razi nadmiernym formalizmem. Uzasadnia to

uchylenie zaskarżonego postanowienia (art. 39815 § 1 zd. pierwsze w zw. z art.

3941 § 3 k.p.c.).