II CZ 52/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 52/12

POSTANOWIENIE

Dnia 20 lipca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Anna Owczarek

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa małoletniego M. C.

reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego J.C.

przeciwko HDI Asekuracja Towarzystwu Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej z siedzibą w Warszawie

o odszkodowanie i zadośćuczynienie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 lipca 2012 r.,

zażalenia powoda na postanowienie o kosztach

zawarte w punkcie 3 wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 16 czerwca 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę w tym

zakresie Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Powód M. C. wniósł zażalenie na zawarte w wyroku Sądu Okręgowego w P.

z dnia 16 czerwca 2011 r. postanowienie rozstrzygające o kosztach procesu za

instancję odwoławczą. Sąd Okręgowy wzajemnie zniósł między stronami te koszty.

W uzasadnieniu wyroku nie wyjaśnił, jakimi motywami kierował się, wydając takie

rozstrzygniecie, nie podał też jego podstawy prawnej. Dopiero po wniesieniu przez

powoda zażalenia sporządzone zostało odrębne „uzasadnienie do postanowienia

o kosztach procesu zawartego w punkcie 3 wyroku z dnia 16 czerwca 2011 r.”, w

którym Sąd wskazał, że podstawą orzeczenia o kosztach procesu był art. 100 w zw.

z art. 391 § 1 k.p.c. Sąd przyjął, że pozwany wygrał postępowanie apelacyjne

prawie w połowie, ponieważ zaskarżeniem objęte zostało orzeczenie zasądzające

zadośćuczynienie w kwocie 15.000 zł oraz rozstrzygnięcie o kosztach co do kwoty

2.400 zł tytułem zwrotu kosztów procesu i co do obciążenia pozwanego kwotą

9.945 zł tytułem wydatków poniesionych przez Skarb Państwa na opinie biegłych –

łącznie więc zaskarżeniem objęta była kwota 27.345 zł. Apelacja pozwanego

okazała się skuteczna co do kwoty 12.400 zł.

W zażaleniu od powyższego

rozstrzygnięcia powód zarzucił obrazę art. 100 k.p.c. poprzez jego zastosowanie

oraz naruszenie art. 98 k.p.c. przez jego niezastosowanie.

We wnioskach domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia w zakresie

rozstrzygającym o kosztach procesu za instancję odwoławczą w ten sposób, aby

zasądzić od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.200 złotych tytułem zwrotu

kosztów postępowania odwoławczego oraz koszty postępowania zażaleniowego

według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Przede wszystkim w niniejszej sprawie należy rozważyć, jaką rolę

procesową

pełni

sporządzone

po

wniesieniu

zażalenia

„uzasadnienie

do

postanowienia o kosztach procesu zawartego w punkcie 3 wyroku z dnia 16

czerwca 2011 r.”, przygotowane już po podpisaniu i doręczeniu powodowi

uzasadnienie wyroku. Zagadnienie to było przedmiotem oceny w uzasadnieniu

postanowienia z dnia 30 listopada 2011 r. (III CZ 66/11, OSNC 2012/5/65).

Uzupełnienie uzasadnienia stanowi ingerencję w dokonaną już czynność

prawnoprocesową sądu i nie może być skutecznie przeprowadzone bez

zachowania wymagań przewidzianych w art. 351 k.p.c. Ponieważ nie budzi

wątpliwości, że Sąd Okręgowy tych wymagań nie dochował, uzasadnienie

postanowienia o kosztach procesu stanowi czynność podjętą bez podstawy

prawnej, nie ma waloru uzasadnienia orzeczenia, nie wywołuje skutków, nie może

więc posłużyć jako źródło informacji o motywach zaskarżonego przez powoda

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.

W rezultacie trafne są wywody skarżącego, że przesłanki, jakimi kierował

się Sąd Okręgowy orzekając o kosztach postępowania drugoinstancyjnego usuwają

się

spod

kontroli,

gdyż

nie

zostały

wyjaśnione

w

uzasadnieniu.

Samo

rozstrzygnięcie zaś, zawierające orzeczenie o wzajemnym zniesieniu kosztów

postępowania apelacyjnego, wydane w sprawie, w której apelacja pozwanego

skierowana przeciwko rozstrzygnięciu o roszczeniu głównym (zadośćuczynieniu)

została oddalona, a uwzględnione zostało tylko połączone z apelacją zażalenie na

rozstrzygnięcie o kosztach, w przeważającej części dotyczące rozrachunków

pomiędzy sądem a pozwanym z tytułu kosztów sądowych, a nie rozliczeń między

stronami, nie może być uznane za logicznie wynikające z treści wyroku, w którym

zostało zamieszczone. Z tych przyczyn zaskarżone postanowienie należało uchylić

i przekazać sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania (art. 3941 § 3

k.p.c. w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c.).

Postanowienie o kosztach postepowania zażaleniowego uzasadnia art. 394 1

§ 3 w zw. z art. 39821, art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 108 § 2 k.p.c.