II CZ 52/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 52/08

POSTANOWIENIE

Dnia 27 sierpnia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Gerard Bieniek

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

w sprawie z wniosku Banku (…) - Spółki Akcyjnej w W.

przy uczestnictwie Z. S.

o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz

pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce

handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszenia

wobec Z. S.,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 sierpnia 2008 r.,

zażalenia uczestnika postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 25

kwietnia 2008 r., sygn. akt X Ga (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w Ł. postanowieniem z 25 kwietnia 2008 r. odrzucił skargę

kasacyjną uczestnika postępowania Z. S. od postanowienia sądu drugiej instancji

oddalającej jego apelację od postanowienia orzekającego pozbawienie tego uczestnika

prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji

członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej,

przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu na okres pięciu

lat.

Sąd drugiej instancji uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera wniosku o zmianę

lub uchylenie zaskarżonego postanowienia (art. 3984 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.), ponieważ

wprost wskazuje na postanowienie Sądu Rejonowego (I instancji).

W zażaleniu na to postanowienie uczestnik zarzucił naruszenie art. 3984 § 1 pkt 1

i 4, art. 3986 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. przez ich niewłaściwą wykładnię i błędne

zastosowanie oraz naruszenie art. 130 § 1 w zw. z art. 13 § 2 i art. 391 § 1 k.p.c. oraz

art. 39821 k.p.c. przez ich niezastosowanie. W uzasadnieniu przytoczył argumenty

wskazujące jego zdaniem, że ze względu na funkcję wniosku wyrażającego wolę oraz

zakres wzruszenia orzeczenia podlegającego uchyleniu (II CKN 711/2000) oraz na

kilkakrotne powtórzenie od jakiego orzeczenia została skarga wniesiona, nie ma

jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych w tym przedmiocie, mimo że skarżący

domaga się w niej uchylenia także orzeczenia sądu pierwszej instancji, które to żądanie

nie mogłoby jednak zostać uwzględnione bez uchylenia orzeczenia sądu drugiej

instancji. Niedokładność w sformułowaniu wniosku nie mogła mieć żadnego znaczenia

dla jej rzeczywistej treści i zakresu zaskarżenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wypełniając wymagania formalne skargi kasacyjnej uczestnik postępowania

wskazał jako zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z 25 stycznia 2008 r.

sygn. akt X Ga (…) oddalające jego apelację i w stosunku do tego orzeczenia

(„Zaskarżonemu postanowieniu zarzucam...”) przytoczył podstawy, natomiast na str. (…)

zamieścił wniosek o następującym brzmieniu: „W związku ze wskazanymi zarzutami

wnoszę o:

A. Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

B. Uchylenie w całości Postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 3 października

2007 roku w przedmiocie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej [sygn. akt XIV

Gzd (…)] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Ł.

lub innemu Sądowi równorzędnemu”.

Uzasadniając podstawy kasacyjne skarżący wykazywał liczne uchybienia sądu

pierwszej instancji, odwołując się w pewnych fragmentach również do orzeczenia Sądu

Okręgowego [np. na str. (…): „do postawionego w tym zakresie zarzutu Sąd Okręgowy

w tej części w istocie się nie odniósł”. Nie można wykluczyć, że orzeczenia sądu

odwoławczego dotyczył fragment ze str. (…): „Sąd Apelacyjny twierdzi dalej... „bądź na

str. 11.: „Sąd przyznał pierwszeństwo zasadzie koncentracji materiału dowodowego [tak,

Uzasadnienie s. (…)]” oraz na str. (…): „str. (…) uzasadnienia Sądu odwoławczego”]. Na

str. (…) formułując zarzuty dotyczące ustalenia winy uczestnika skarżący pisał, że „...

także Sąd Okręgowy w kwestii winy nie oparł się na żadnych intersubiektywnie

przekazywalnych przesłankach...”.

Inne znowu fragmenty uzasadnienia dotyczyły mniej lub bardziej wyraźnie uzasadnienia

sądu obydwu instancji lub zawierały cytaty bez oznaczenia ich źródła lub wskazywały

uzasadnienie „zaskarżonego orzeczenia”, co kieruje zarzut ku orzeczeniu sądu

pierwszej albo drugiej instancji.

W uzasadnieniu skargi znajdują się fragmenty analizujące bądź podważające

ustalenia faktyczne dokonane przez sąd określany jako „Sąd Rejonowy lub Sąd I-ej

instancji”, albo ogólnie przez „Sąd” lub „Sąd Apelacyjny„.

Konkluzja wywodów skargi zawarta w ostatnim zdaniu brzmi następująco:” W

związku z charakterem zarzutów kasacyjnych formułowanych przeciwko zaskarżonemu

orzeczeniu, a w szczególności w związku z faktem, iż konsekwencją jej ewentualnego

uwzględnienia będzie konieczność istotnego uzupełnienia materiału dowodowego,

Skarżący wnosi jak, w petitum pisma”.

Ustawowy model skargi kasacyjnej w postępowaniu cywilnym jest odmienny od

prezentowanego w rozpoznawanej sprawie, jest ona bowiem środkiem zaskarżenia

prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji (art. 398 1 § 1 k.p.c. oraz art. 376 ust. 1

i 3 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe i naprawcze). Ponieważ

przepisy

prawa

upadłościowego

i

naprawczego

nie

zawierają

szczegółowych

postanowień dotyczących skargi kasacyjnej, z upoważnienia zawartego w art. 13 § 2

k.p.c., w rozpoznanej sprawie stosuje się przepisy art. 3984 § 1 k.p.c. wymieniające tzw.

konstruktywne elementy skargi, których brak powoduje konieczność odrzucenia skargi

(art. 3986 § 2 k.p.c.). Rygoryzm przejawiający się w takim unormowaniu jest

usprawiedliwiony przede wszystkim publicznoprawną funkcją tego środka zaskarżenia a

także stanowi konsekwencję przymusu adwokackiego i radcowskiego. Środek

zaskarżenia sporządzany przez wysokokwalifikowanych prawników powinien spełniać

wymagania uwalniające postępowanie kasacyjne od czynności zbędnych, jakie

towarzyszą zwykle załatwianiu spraw prowadzonych przez osoby nieposiadające

przygotowania zawodowego. Trybunał Konstytucyjny w ramach swych kompetencji

wprowadza pewne korekty do istniejącego modelu skargi rozluźniając ustanowione

rygory. W zakresie wymagań konstrukcyjnych skargi przykładem może być wyrok z dnia

1 lipca 2008 r. sygn. akt SK 40/07 (Dz. U. Nr 120, poz. 779), jednak rozstrzygnięcie to

nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Pozostaje wobec tego rozstrzygnąć

trafność zarzutów zażalenia, w którym skarżący zapewnia wielokrotnie, że zna reguły

zaskarżania skargą kasacyjną. Nie kwestionując prawdziwości tych twierdzeń należy

uznać ich bezskuteczność w rozpoznawanej sprawie, ponieważ żądanie uchylenia

wyłącznie postanowienia sądu pierwszej instancji zostało sformułowane jednoznacznie.

Skarga kasacyjna pozostawia zatem poza zakresem dopuszczalnego wzruszenia

prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego, wskutek czego nie może odnieść

skutku i jest niedopuszczalna.

Na marginesie tej sprawy ujawnia się problem oczywistych omyłek w pismach

procesowych pełnomocników zawodowych. Gdyby nawet w ramach rozumowania

prawniczego dopuścić możliwość cofnięcia lub sprostowania oczywistej omyłki także

pełnomocnika zawodowego, to wypadek taki musiałby mieć usprawiedliwienie w

jednoznacznych sformułowaniach dalszej części skargi. W rozpoznawanej sprawie nie

ma podstaw do takiego rozumowania, skoro wywody uzasadnienia powiększają jeszcze

wątpliwości co do intencji autora skargi kasacyjnej. Nie można zatem przypisać

zaskarżonemu

postanowieniu

błędu

w

ustaleniach

stanowiących

podstawę

rozstrzygnięcia, a zażalenie podlega oddaleniu zgodnie z art. 3941 § 1 i 3 w zw. z art.

39814 k.p.c.