II CZ 51/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 51/11

POSTANOWIENIE

Dnia 25 sierpnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Iwona Koper (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z powództwa Karola O.

przeciwko Skarbowi Państwa Zakładowi Karnemu

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 25 sierpnia 2011 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 17 czerwca 2010 r.,

1) oddala zażalenie;

2) przyznaje radcy prawnemu Bartoszowi D. od Skarbu

Państwa - Sądu Apelacyjnego tytułem kosztów pomocy

prawnej

udzielonej

powodowi

w postępowaniu

zażaleniowym kwotę 2700 zł (dwa tysiące siedemset)

podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług;

3) zasądza od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej

Skarbu Państwa kwotę 1800 zł (jeden tysiąc osiemset)

tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

powoda i na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., 99 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 6, § 13 ust. 1 pkt

2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat na czynności

adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348 ze zm.) zasądził od powoda

na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 2.700 zł tytułem kosztów

zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Przytoczone rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zaskarżył zażaleniem

powód zarzucając, że narusza ono art. 102 k.p.c. Skarżący wniósł o uchylenie

w całości zaskarżonego postanowienia poprzez nie obciążanie go kosztami

z tytułu zastępstwa procesowego; zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego

w postępowaniu zażaleniowym od strony przeciwnej, ewentualnie przyznanie

kosztów wedle norm przepisanych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej dla

pełnomocnika z urzędu.

Powód, który dochodził w sprawie od Skarbu Państwa zadośćuczynienia za

odbywanie wyroków karnych w celach, niespełniających standardów co do

pozostawania w nich stosownej ilości osadzonych, podniósł w zażaleniu, że

w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji został zwolniony od kosztów

procesu, a na podstawie art. 102 k.p.c. nie został obciążony kosztami z tytułu

zastępstwa procesowego strony przeciwnej, podczas gdy Sąd Apelacyjny na

podstawie tego samego stanu faktycznego zasądził od niego pełne koszty.

Sytuacja powoda, przebywającego nadal w zakładzie karnym nie zmieniła się,

a z uwagi na brak możliwości zarobkowania zwiększyło się jego zadłużenie

alimentacyjne.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd

może w ogóle nie obciążyć kosztami strony przegrywającej. Podstaw do jego

zastosowania należy poszukiwać w konkretnych okolicznościach danej sprawy,

przekonujących o tym, że w danym przypadku obciążenie strony przegrywającej

kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby niesłuszne, niesprawiedliwe. Należą

do nich zarówno fakty związane z samym procesem jak i leżące poza nim,

a dotyczące sytuacji życiowej, stanu majątkowego stron, które powinny być

oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego,

w świetle których uzasadniona jest ocena, że chodzi o wypadek szczególnie

uzasadniony. Sam stan majątkowy czy sytuacja finansowa powoda nie stanowi

okoliczności wyłącznie decydującej o zwolnieniu od kosztów procesu w pełnym

zakresie. O ile bowiem taki stan może uzasadniać zwolnienie strony - całkowicie

lub częściowo - od kosztów sądowych, co wiąże się z zagwarantowaniem jej prawa

do sądu, to w przypadku kontynuowania przegranego w pierwszej instancji procesu

strona powinna liczyć się z obowiązkiem pokrycia kosztów obrony strony

przeciwnej. Oddalenia wniosku o ich zasądzenie od strony korzystającej ze

zwolnienia od kosztów sądowych nie uzasadnia przy tym czasowy brak możliwości

ich wyegzekwowania od tej strony.

Skorzystanie

z

możliwości

zastosowania

przepisu

art.

k.p.c.

ustawodawca pozostawia uznaniu sądu. W związku z tym, jak przyjmuje się

w orzecznictwie (tak m. in. postanowienia SN z dnia 3 grudnia 2007 r., l CZ 110/07

i z dnia 1 października 2010, I CZ 142/10 niepublikowane) zmiana takiego

orzeczenia o kosztach przez sąd odwoławczy powinna mieć charakter wyjątkowy

i dotyczyć

sytuacji

oczywistego

naruszenia

przytoczonych

wskazań

do

zastosowania art. 102 k.p.c. Na tle motywów zaskarżonego postanowienia oraz

uzasadnienia wniesionego zażalenia sytuacja taka w sprawie nie zachodzi.

Z tych względów orzeczono, jak w sentencji (art. 385 w zw. z art. 394 1 § 3,

art. 39821 i art. 397 § 2 k.p.c., art. 98 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.).

db