II CZ 51/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 51/07

POSTANOWIENIE

Dnia 10 sierpnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Maria Grzelka

SSN Iwona Koper

w sprawie z powództwa K.S.

przeciwko G.J. oraz Skarbowi Państwa - Komendzie

Wojewódzkiej Policji i Komendzie Powiatowej Policji

o odszkodowanie i zadośćuczynienie ,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 10 sierpnia 2007 r.,

zażalenia powódki

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 15 marca 2007 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił apelację powódki

K.S. motywując to tym, że postanowieniem Sądu Okręgowego w C. z dnia 30

czerwca 2004 r. Sąd Okręgowy w C. zwolnił powódkę K.S. od opłaty zażalenia w

całości (k. 48 – 49). Po przekazaniu sprawy do Sądu Okręgowego w Ł., Sąd ten

uwzględnił wniosek powódki K.S. i postanowieniem z dnia 19 stycznia 2005 r.

ustanowił dla niej adwokata z urzędu (k. 79 – 80). Skoro powódka korzystała z

sądowego zwolnienia od kosztów sądowych, częściowo tylko w zakresie

wskazanym w powołanym postanowieniu z dnia 30 czerwca 2004 r., to wnosząc

apelację – jej pełnomocnik – adwokat – powinien uiścić należną opłatę stosunkową

do wskazanej wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 1302 § 3 k.p.c.). Odrzuceniu,

nie opłaconej w wymaganej wysokości apelacji, przez Sąd Apelacyjny (art. 373

k.p.c.) nie stoi na przeszkodzie błędna ocena Sądu Okręgowego, że powódka

korzysta z całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych.

W złożonym zażaleniu powódka K.S. wnosiła o uchylenie zaskarżonego

postanowienia wskazując, że w toku całego postępowania pierwszoinstancyjnego

nie była wzywana do uiszczenia żadnych opłat (od rozszerzonego żądania pozwu)

a Sąd Okręgowy obciążył Skarb Państwa wydatkami w wysokości 451,10 zł

stanowiącymi wynagrodzenie biegłego. Tenże Sąd przyjmował, że skarżąca nie ma

w ogóle obowiązku uiszczania opłat.

Pozwany Skarb Państwa wnosił o oddalenie zażalenia z zasądzeniem

kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wdrożenie do praktyki kolejnych zmian wprowadzanych do polskiego

kodeksu postępowania cywilnego, mających przybliżać postępowanie cywilne do

modelu kontradyktoryjnego, uwarunkowane jest założeniem, że tak ukształtowanej

nadrzędnej pozycji Sądu orzekającego jako arbitra odpowiada respektowanie przez

ten Sąd obowiązujących przepisów. Wynika to z postanowień rangi konstytucyjnej,

których realizację ma zapewnić ustawa ustrojowa – prawo o ustroju sądów

powszechnych, które wyznacza obowiązki także sądowi odwoławczemu w razie

stwierdzenia oczywistej obrazy przepisów. Ograniczenie się w przedmiotowej

sprawie przez Sąd Apelacyjny do stwierdzenia, że błędna ocena i w jej następstwie

liczne wadliwe czynności Sądu Okręgowego – w toku długotrwałego postępowania

– nie uwalniają strony powodowej od wypełnienia nałożonych ustawą obowiązków,

wymaga podkreślenia, iż takie w istocie bagatelizowanie obowiązków władzy

sądowniczej pogłębia widoczny i pogłębiający się brak symetrii pomiędzy

obowiązkami nakładanymi na strony i ich pełnomocników, a sądem orzekającym.

Wymaganie respektowania przez Sąd – rangi Okręgowego - zasady proceduralnej

poprawności nie jest nadmierne skoro pełni on nie tylko funkcję arbitra a zatem

pierwszoplanową rolę procesową, ale powinien także budować autorytet wymiaru

sprawiedliwości i kształtować zewnętrzne przekonanie o prawidłowości każdej

podjętej przez Sąd orzekający czynności oraz o sprawiedliwości wydanego

orzeczenia. Długotrwałe, nawarstwiające się i o charakterze rażącym wadliwości

popełnione w toku postępowania pierwszoinstancyjnego stanowią, co potwierdza

zaskarżone orzeczenie, zagrożenie dla praw jednostki oraz pozostaje – jako

będące wyrazem wysoce niepożądanej niefrasobliwości – w rażącej sprzeczności

z wywiedzioną z art. 2 Konstytucji zasada zaufania do państwa i stanowiącego

przez nie prawa. Strona nie tylko nie może ponosić ujemnych konsekwencji

wiążących się z wadliwościami, jakich dopuścił się Sąd orzekający, lecz także nie

mogą być wobec niej kierowane wyższe wymagania niż w odniesieniu do tego

organu, co legło u podstaw zaskarżonego postanowienia. Dlatego podlega ono

uchyleniu jako godzące w podstawy obowiązującego porządku prawnego (art. 394 1

§ 2 i 3 w zw. z art. 39815 k.p.c.).