II CZ 50/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 50/12

POSTANOWIENIE

Dnia 20 lipca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Anna Owczarek

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi A. S. – C. i K. C.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem

Sądu Okręgowego w S.

z dnia 6 lipca 2006 r., wydanym w sprawie z wniosku A. S. – C. i K. C.

przy uczestnictwie J. W., Gminy G.

oraz Skarbu Państwa - Zarządu Dróg Powiatowych w G.

o rozgraniczenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 lipca 2012 r.,

zażalenia wnioskodawców (skarżących)

na postanowienie Sądu Okręgowego w S.

z dnia 24 sierpnia 2011 r.,

oddala zażalenie i zasądza od skarżących na rzecz Skarbu

Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 270

(dwieście siedemdziesiąt) zł tytułem kosztów postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

Skarżący A. S. – C. oraz K. C. domagali się wznowienia postępowania

zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w Szczecinie z

dnia 6 lipca 2006 r., oddalającym ich apelację od postanowienia Sądu

Rejonowego w G. z dnia 19 grudnia 2005 r. Sąd Rejonowy rozgraniczył działkę nr

30/1 zapisaną w księdze wieczystej nr … i stanowiącą własność J. W. z działkami:

nr 30/3, zapisaną w księdze wieczystej nr … jako własność skarżących i nr 83

(droga), stanowiącą

własność

Skarbu

Państwa - Zarządu Dróg Powiatowych

w G. - linią prostą biegnącą od punktu 259 przez punkt 534 do punktu 535.

Podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie, że tak przebiega granica prawna

wyznaczona w chwili dokonanego w 1980 r. podziału stanowiącej wówczas

własność Skarbu Państwa działki nr 30 na działki 30/1 i 30/3. W tych granicach

działki zostały sprzedane przez Skarb Państwa poprzednikom skarżących i J. W.

Przyjęta linia podziału nie odpowiada usytuowaniu poniemieckiego ogrodzenia,

traktowanego

przez

skarżących

jako

wyznacznik prawidłowego i logicznego

przebiegu granicy. Sądy nie zgodziły się ze skarżącymi, że granice działek 30/1,

30/3 i 83 zostały w operacie z 1980 r. wyznaczone błędnie z powodu

niewłaściwego określenia parametru osnowy w 1967 r. Sąd Okręgowy stwierdził,

że jego rolą nie jest korygowanie możliwych błędów geodetów, lecz ustalenie

przebiegu granicy według kryteriów wskazanych w art. 153 k.c., te zaś wskazują

na przebieg granicy w sposób oznaczony w wydanej w sprawie opinii biegłego,

która to opinia nie budzi wątpliwości i nie uzasadnia potrzeby przeprowadzenia

dowodu z opinii innego biegłego.

Skarżący oparli skargę o wznowienie postępowania na podstawie z art. 403

§ 2 k.p.c., powołując się na wykrycie nowych środków dowodowych, które mają

wpływ na wynik sprawy, a z których nie mogli skorzystać w poprzednim

postępowaniu. Jako nowe środki dowodowe wskazali: przedwojenną niemiecką

mapę katastralną z 1932 r., uzyskaną 10 października 2010 r. z archiwum

w Berlinie, zdjęcia lotnicze terenu P., otrzymane z Centralnego Ośrodka

Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie oraz sprawozdanie

techniczne mgr inż. W. S. wraz z dokumentami geodezyjnymi. Skarżący wnieśli

ponadto o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego sądowego niż ten, który

był powołany do wydania opinii w sprawie objętej skargą o wznowienie, w celu

skontrolowania poprawności pomiarów w oparciu o nowe materiały dowodowe.

Skarżący wyjaśnili, że W. S. - oceniający na ich zlecenie materiały, którymi

dysponowały sądy oraz dokumenty, które skarżący uzyskali później - stwierdził, że

postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia 19 grudnia 2005 r. oparte zostało na

błędnych operatach, które spowodowały błąd pomiarowy w opinii biegłego.

Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2011 r. Sąd

Okręgowy odrzucił skargę o wznowienie postępowania wnioskodawców. W

uzasadnieniu stwierdził, że nie zachodzi wskazana przez skarżących podstawa do

wznowienia postępowania, ponieważ fakt dowiedzenia się o archiwum w Berlinie

i uzyskanie z jego zasobów mapy z 1932 r. nie jest okolicznością, która mogłaby

mieć wpływ na wynik sprawy, a z której skarżący nie mogli skorzystać w

poprzednim postępowaniu. Możliwość uzyskania tej mapy istniała także w czasie

poprzedniego postępowania, a ponadto mapa ta nie może mieć wpływu na wynik

sprawy, ponieważ oddaje stan istniejący wiele lat przed utworzeniem działek,

których dotyczyło postępowanie o rozgraniczenie. Również zdjęcia lotnicze mogły

być uzyskane wcześniej. Poza tym ich treść nie wpływała na ocenę przebiegu

granicy prawnej, wyznaczonej w oparciu o dokumentację i dwa zachowane punkty

osnowy geodezyjnej. Z kolei sprawozdanie techniczne mgr inż. W. S. jest

dokumentem prywatnym sporządzonym w październiku – listopadzie 2010 r.

i również nie może wpłynąć na wynik sprawy, ponieważ przedstawia argumenty

rozważane w poprzednim postępowaniu.

Postanowienie Sądu Okręgowego wnioskodawcy zaskarżyli zażaleniem,

zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego:

- art. 410 § 1 k.p.c. w zw. z art. 403 § 2 k.p.c. poprzez niewłaściwe przyjęcie,

iż przedłożona przez skarżących przedwojenna mapa katastralna uzyskana

z Państwowego Biura Archiwalnego w Berlinie, na której widnieją działki

o numerach 30/1 i 30/3 położone w obrębie P., nie stanowi ustawowej podstawy do

wznowienia postępowania, albowiem nie jest nowym dowodem, który mógłby mieć

wpływ na wynik sprawy z uwagi na fakt, iż skarżący mogli uzyskać przedmiotowy

dokument w toku poprzedniego postępowania, co spowodowało bezpodstawne

odrzucenie złożonej skargi

- art. 410 § 1 k.p.c. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że mapa ta nie jest

dokumentem mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i tym samym nieuprawnione,

przedwczesne dokonanie oceny zasadności skargi co spowodowało bezzasadne

jej odrzucenie.

W konkluzji wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości

i zasądzenie od przeciwników na rzecz skarżących kosztów postępowania, według

norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Skarżący mają

z

przedstawionego

rację,

że

obecnie

stanowisko

dowodu

mogli

Sądu

Okręgowego,

skorzystać

jakoby

wcześniej,

jest

nieprawidłowe. Artykuł 403 § 2 k.p.c. wprowadza przesłankę wznowienia związaną

z późniejszym wykryciem okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które

mogłyby

mieć

wpływ

na

wynik

sprawy,

a

z

których strona nie mogła

skorzystać w poprzednim postępowaniu. Chodzi więc o okoliczności i środki

dowodowe istniejące już w czasie, kiedy toczyło się postępowanie objęte skargą

o wznowienie, ale nie znane stronie i z tego powodu jej niedostępne. Tylko

nieznane fakty i dowody mogą być później wykryte. W związku z tym wnioskowanie

oparte na założeniu, że określony dowód mógł być wcześniej wykorzystany,

ponieważ już wtedy istniał, nawet jeżeli wówczas nie był znany stronie, jest oparte

na błędnej interpretacji art. 403 § 2 k.p.c. Nie oznacza to jednak, że zażalenie

może zostać uwzględnione. Sąd Okręgowy trafnie ocenił, że nie została spełniona

druga z koniecznych przesłanek przewidzianych w omawianym przepisie, to

znaczy przesłanka możliwego wpływu wykrytego dowodu na wynik sprawy.

Odnaleziona przez skarżących mapa dotyczy okresu przedwojennego, nie może

więc wywrzeć wpływu na wynik postępowania, którego przedmiotem było

określenie przebiegu granicy wyznaczonej w 1980 r. przy wydzielaniu nowych

działek.

Ocena, czy określony dowód mógłby wpłynąć na wynik sprawy mieści się

w zakresie badania istnienia wskazanej przez skarżącego podstawy wznowienia,

ponieważ tylko wtedy, kiedy tego rodzaju możliwe oddziaływanie faktu lub dowodu

zostanie stwierdzone spełnione są przesłanki z art. 403 § 2 k.p.c. Poza zakresem

kontroli wstępnej pozostaje natomiast kwestia, czy ostatecznie wykryta okoliczność

lub środek dowodowy rzeczywiście doprowadzi do odmiennego rozstrzygnięcia

sporu.

Odnieść się należy także do stanowiska uczestnika – Skarbu Państwa

wyrażonego w odpowiedzi na zażalenie. Uczestnik podniósł, że skarga powinna

zostać odrzucona jako spóźniona w rozumieniu art. 407 k.p.c., termin do jej

wniesienia biegł bowiem od dnia dowiedzenia się przez skarżących o istnieniu

w berlińskim archiwum przedwojennej mapy P., na której widoczne są granice

pomiędzy spornymi działkami, a nie od dnia, kiedy skarżący

weszli w

posiadanie zapisu elektronicznego tej mapy ani – tym bardziej – od dnia, kiedy

uzyskali opinię fachowca o znaczeniu tej mapy. Zważywszy jednak, że wykrycie

dowodu mogącego wywrzeć wpływ na wynik sporu mieści w sobie element

powzięcia informacji na tyle skonkretyzowanej, aby pozwoliła na stwierdzenie, czy

w przekonaniu

strony

środek

dowodowy

dotyczy

okoliczności

związanych z przedmiotem sprawy i istotnych dla jej rozstrzygnięcia, badanie

zachowania terminu trzymiesięcznego musi nastąpić przy uwzględnieniu rodzaju

dowodu i stopnia trudności oszacowania jego treści i znaczenia. W rozpatrywanej

sprawie Sąd orzekający słusznie nie dopatrzył się uchybienia terminu z art. 407

k.p.c., ponieważ specyfika środka dowodowego wymagała bezpośredniego

zapoznania się z jego treścią.

Z przytoczonych względów zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art.

3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c.

Orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego uzasadnia art. 3941 § 3

k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz

art. 99 k.p.c., a nadto art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii

Generalnej Skarbu Państwa (Dz.U. Nr 169, poz. 1417 ze zm.).