II CZ 50/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 50/11

POSTANOWIENIE

Dnia 15 września 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner

SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi "A. – P." - Spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym

wyrokiem

Sądu Apelacyjnego

z dnia 17 października 2008 r.,

wydanym w sprawie z powództwa "A- P" - Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

w Łodzi

przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 15 września 2011 r.,

zażalenia powodowej Spółki (skarżącej)

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 4 stycznia 2011 r.,

oddala zażalenie i zasądza od "A- P" sp. z o.o. na rzecz

Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę

5400 (pięć tysięcy czterysta) zł tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Wyrokiem częściowym z dnia 20 maja 2008 r. Sąd Okręgowy oddalił

powództwo „A-P" Sp. z o.o. skierowane przeciwko Skarbowi Państwa –

Wojewodzie o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu

własności przedsiębiorstwa, a wyrokiem z dnia 17 października 2008 r. Sąd

Apelacyjny oddalił apelację powoda od tego wyroku. Sąd Najwyższy wyrokiem z

dnia 3 listopada 2009 r. wydanym w sprawie II CSK 113/09 oddalił skargę

kasacyjną powoda.

W dniu 15 czerwca 2010 r. powodowa Spółka wniosła skargę o wznowienie

postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego, wskazując jako

podstawę wznowienia art. 403 § 2 k.p.c. Z uzasadnienia skargi wynikało, że po

zapoznaniu się z uzasadnieniem Sądu Najwyższego, doręczonym Spółce w dniu

15 marca 2010 r., wykryła, iż zawierając z pozwanym w dniu 7 lipca 2005 r.

porozumienie,

dotyczące

zawarcia

umowy

przeniesienia

własności

przedsiębiorstwa, którego postanowienia wpłynęły na treść wydanego ostatecznie

w sprawie rozstrzygnięcia, działała pod wpływem błędu. W szczególności pod

wpływem tego błędu i również za namową pozwanego, złożyła oświadczenie

polegające na wprowadzeniu do § 11 porozumienia warunku zawieszającego, który

się nie ziścił. Warunek ten jest warunkiem nieważnym. Nieważność eliminuje go

z treści porozumienia i pozwala zrealizować łączące strony porozumienie.

Stwierdziwszy zatem taki stan rzeczy, w dniu 14 czerwca 2010 r. złożyła

pozwanemu oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia

zawartego w § 11 porozumienia z dnia 7 lipca 2005 r.

Wykrycie w opisanych okolicznościach wskazanego błędu, a także

oświadczenie o uchyleniu się od skutków warunku zamieszczonego w § 11

porozumienia, powódka traktowała jako okoliczności uzasadniające wznowienie

postępowania na podstawie z art. 403 § 2 k.p.c.

Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę o

wznowienie wskazując w motywach rozstrzygnięcia, że nie jest ona oparta na

ustawowej podstawie wznowienia.

Postanowienie to zaskarżyła zażaleniem powodowa Spółka zarzucając

naruszenie art. 65 § 1 i § 2 k.c. i art. 84 § 1 k.c. oraz art. 410 § 1 i § 2, art. 403 § 2

w związku z art. 406 w związku z art. 316 § 1 k.p.c. w związku z art. 65 § 1 i § 2

k.c. i domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i jego zmiany przez

wznowienie

postępowania

zakończonego

prawomocnym

wyrokiem

Sądu

Okręgowego w Łodzi z dnia 20 maja 2008 r., ewentualnie uchylenia zaskarżonego

postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest nieuzasadnione.

Wznowienie postępowania następuje wskutek wniesienia skargi (art. 409

k.p.c.) przez podmiot uprawniony i na podstawach określonych przepisami kodeksu

postępowania cywilnego (art. 401, 4011 i 403 k.p.c.). Skarga musi zatem opierać

się na podstawie wskazanej w przepisach, przy czym samo sformułowanie

podstawy w sposób odpowiadający

warunek ten

ustawowemu brzmieniu

nie oznacza, że

jest spełniony. Rzeczą sądu jest więc zbadanie, czy twierdzenia

skargi wyczerpują ustawową podstawę, jeśli bowiem taka podstawa nie występuje,

skarga podlega odrzuceniu.

Podstawą wznowienia przewidzianą w art. 403 § 2 k.p.c. jest późniejsze – po

uprawomocnieniu się wyroku lub postanowienia orzekającego co do istoty sprawy –

wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby

mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać

w

poprzednim

postępowaniu.

Niemożność

skorzystania

w

poprzednim

postępowaniu z określonych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych nie

zachodzi, gdy istniała obiektywna możliwość powołania ich w tym postępowaniu,

a tylko mi. in. na skutek błędnej oceny potrzeby ich powołania strona tego nie

uczyniła (por. wyrok SN z dnia 17 lipca 2006 r., I PK 5/06, niepubl. oraz

postanowienie SN z dnia 10 lutego 1999 r., II CKN 907/98, niepubl.).

Podejmując, w świetle powyższego, próbę zakwalifikowania opisanych przez

powoda zdarzeń mających uzasadniać wskazaną podstawę wznowienia, zauważyć

należy, że odwołanie się do błędu nie pozwala tej okoliczności kwalifikować jako

okoliczności faktycznej. Okoliczności faktyczne, o których mowa w art. 403 § 2

k.p.c. to fakty, czyli zdarzenia ze świata zewnętrznego. Błąd zaś jest kwalifikacją

prawną nadaną niezgodnemu z rzeczywistością wyobrażeniu o istniejącym stanie

rzeczy lub o treści czynności prawnej, przy czym stwierdzenie tej niezgodności

następuje w sferze psychicznej danej osoby, a nie przez fakty. Zatem powzięcie

przez powodową Spółkę przekonania, że działała pod wpływem błędu, a więc, że

doszło do wady oświadczenia woli, nie mogło być poczytane za wykrycie

okoliczności faktycznych w rozumieniu powołanego przepisu, przy czym Sąd

Najwyższy zastrzega, że w ogóle nie dokonuje oceny, czy przytoczone przez

powoda okoliczności uzasadniałyby przyjęcie istnienia błędu co do treści czynności

prawnej i jakie byłyby tego skutki .

Pismo powodowej Spółki z dnia 14 czerwca 2010 r. skierowane do

pozwanego, zawierające uzewnętrznienie powziętego przekonania co do istnienia

błędu i wyrażającego jej negatywny do tego stosunek, przez oświadczenie

o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem

tego błędu, jako dokument prywatny ma, na gruncie przepisów kodeksu

postępowania cywilnego, status dowodu. Nie oznacza to jednak, że uzasadnia

istnienie podstawy wznowienia z art. 403 § 2 k.p.c. Jak bowiem wyżej wskazano,

podstawą wznowienia mogą być te tylko środki dowodowe (dowody), które istniały

w czasie przed uprawomocnieniem się zaskarżonego skargą orzeczenia. Jest

jasne, że powołane przez powodową Spółkę pismo powstało później.

W świetle powyższego, za trafne poczytać należy stanowisko Sądu

Apelacyjnego, że skarga o wznowienie nie była oparta na ustawowej podstawie

wznowienia. Brak przeto podstaw do kwestionowania zaskarżonego postanowienia.

Dokonana

przez

Sąd

Apelacyjny

prawidłowa

ocena

okoliczności

przedstawionych przez powoda, jako skutkujących odrzuceniem skargi sprawiała, iż

nie było potrzeby przeprowadzania dowodów wskazanych w skardze tym bardziej,

że za ich pomocą powód zamierzał również dowodzić „swoich intencji przy

zawieraniu porozumienia”, to jest dowodzić, że nie było jego zamiarem

umieszczenie w porozumieniu warunku o skutkach ustalonych w postępowaniu

rozstrzygającym o żądaniu pozwu.

Nietrafnie

również

skarżący

kwestionował

wydanie

postanowienia

o odrzuceniu skargi na posiedzeniu niejawnym; dopuszczalność wydania takiej

treści rozstrzygnięcia na posiedzeniu niejawnym wynika z art. 410 § 1 k.p.c.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 2

w związku z art. 39814 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.

O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 98

§ 1 i § 3 k.p.c. w związku z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. –

o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 169, poz.1417 ze zm.)

w związku z § 6 ust. 7 i § 13 ust. 2 pkt 2) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz

ponoszenia przez Skarb Państwa koszów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zm.).

db