II CZ 5/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 5/10

POSTANOWIENIE

Dnia 22 kwietnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa M. K.

przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu

w O. o zadośćuczynienie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 22 kwietnia 2010 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 7 października 2009 r.,

1)

odrzuca zażalenie w części dotyczącej punktu 1

(pierwszego) zaskarżonego postanowienia,

2)

oddala zażalenie w pozostałej części,

3)

nie

obciąża

powoda

kosztami

postępowania

zażaleniowego poniesionymi przez pozwanego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 7 października 2009 r. Sąd Apelacyjny oddalił

wniosek powoda o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i

doręczenie odpisu wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 4 sierpnia 2009 r., sygn. akt I

ACa …/09 wraz uzasadnieniem (pkt 1) oraz odrzucił wniosek o sporządzenie i

doręczenie odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem. Według ustaleń tego Sądu

po ogłoszeniu wyroku przez Sąd Apelacyjny adw. Z. K., reprezentujący powoda

przebywającego z zakładzie karnym, pismem z dnia 5 sierpnia 2009 r.

poinformował powoda o treści wyroku. Pełnomocnik powoda nie złożył wniosku o

sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem.

Powód w dniu 13 sierpnia 2009 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu wraz z

wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie wyroku wraz z

uzasadnieniem. W ocenie Sądu Apelacyjnego wniosek o przywrócenie terminu do

złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie wyroku wraz

z uzasadnieniem był niezasadny i podlegał oddaleniu. Powód nie wykazał, że nie

dokonał czynności procesowej bez swojej winy. Ustanowiony dla powoda

pełnomocnik z urzędu był umocowany, według art. 91 pkt 1 k.p.c., do złożenia

wniosku

o

sporządzenie

uzasadnienia

wyroku

i

jego

doręczenia

wraz

z uzasadnieniem, gdyż czynność ta jest czynnością kończącą postępowanie

w danej instancji, w tym przypadku w instancji odwoławczej. Żądanie doręczenia

orzeczenia

z

uzasadnieniem

nie

jest

czynnością

procesową

związaną

z postępowaniem przed Sądem Najwyższym podejmowaną przed sądem niższej

instancji, o której stanowi art. 871 § 1 zd. 2 k.p.c. W konsekwencji wniosek powoda

o

sporządzenie

uzasadnienia

wyroku

i doręczenie

odpisu

wyroku

wraz

z uzasadnieniem, jako złożony po terminie podlegał odrzuceniu.

Powyższe postanowienie zostało zaskarżone zażaleniem przez powoda,

który wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Powód zarzucił, że umocowanie jego pełnomocnika, ustanowionego z urzędu,

wygasło

z

chwilą

prawomocnego

zakończenia

sprawy

w

postępowaniu

odwoławczym. Ponadto skoro powód dowiedział się o treści wyroku dopiero w dniu

13 sierpnia 2009 r., gdyż dopiero wówczas doręczono mu pismo jego pełnomocnika

z dnia 5 sierpnia 2009 r. informujące powoda o treści zapadłego wyroku, to tym

samym wniosek o przywrócenie terminu do dokonania spóźnionej czynności

procesowej powinien zostać uwzględniony skoro tego samego dnia powód złożył

wniosek o przywrócenie terminu i dokonał spóźnionej czynności procesowej, do

czego był osobiście również jako strona uprawniony.

Pozwany wniósł o oddalenie zażalenia oraz zasądzenie na rzecz Skarbu

Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa zwrotu kosztów postępowania

zażaleniowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego (por. uzasadnienie

postanowienia SN z dnia 11 sierpnia 1999 r., I CKN 367/99, OSNC z 2000 r., nr 3,

poz. 48, postanowienie SN z dnia 11 sierpnia 1999 r., I CKN 413/99, nie publ.,

postanowienie SN z dnia 11 sierpnia 1999 r., I CKN 389/99, nie publ., uzasadnienie

uchwały składu siedmiu sędziów SN z dnia 31 maja 2000 r., III ZP 1/00, OSNAPiUS

z 2000 r., nr 24, poz. 887, postanowienie SN z dnia 17 lipca 2003 r., II UZ 36/03,

OSNP z 2004 r., nr 10, poz. 178) postanowienie sądu oddalające wniosek strony

o przywrócenie terminu do dokonania spóźnionej czynności procesowej nie jest

orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie, a w konsekwencji, według art.

394 § 1 k.p.c., nie przysługuje na to postanowienie zażalenie. Rozstrzygnięcie

w przedmiocie wniosku strony o przywrócenie terminu do dokonania spóźnionej

czynności procesowej jest jedynie przesłanką rozstrzygnięcia sądu o spóźnionej

czynności procesowej, w rozpoznawanym przypadku, odrzucenia wniosku

o sporządzenie i doręczenie powodowi uzasadnienia wyroku Sądu drugiej instancji.

To ostatnie postanowienie, jako kończące postępowanie w sprawie podlega

zaskarżeniu zażaleniem.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 373 k.p.c. w zw. z art. 39821

k.p.c. i art. 3941 § 3 k.p.c., zażalenie w części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego

w punkcie pierwszym postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 7 października

2009 r., podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne. Nie oznacza to jednak, że nie

podlega kontroli zasadność rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego oddalającego

wniosek powoda o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i

doręczenie uzasadnienia wyroku tego Sądu. Postanowienie to podlega kontroli w

ramach rozpoznania zażalenia na rozstrzygnięcie kończące postępowanie w

sprawie, w trybie przewidzianym w art. 380 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. (por.

uchwałę SN z dnia 16 listopada 2004 r., III CZP 62/04, OSNC z 2005 r., nr 11, poz.

181). Z tych przyczyn podlegały rozważeniu zarzuty podniesione w zażaleniu

powoda

kwestionujące

zasadność

rozstrzygnięcia

Sądu

Apelacyjnego

oddalającego wniosek powoda o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o

sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku.

Bezzasadny był zarzut kwestionujący stanowisko Sądu Apelacyjnego,

że umocowanie pełnomocnika powoda wyznaczonego z urzędu obejmowało –

zgodnie z art. 91 k.p.c. w zw. z art. 118 k.p.c. - również prawo do złożenia wniosku

o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu drugiej instancji.

Wprawdzie jest to czynność procesowa podejmowana po ogłoszeniu wyroku Sądu

drugiej instancji, ale funkcjonalnie związana z postępowaniem przed tym Sądem.

Czynność ta warunkuje możliwość, ale nie powoduje wszczęcia postępowania

przed Sądem Najwyższym na skutek skargi kasacyjnej. Nie jest to więc czynność

procesowa, o której stanowi art. 871 § 1 k.p.c., związana z postępowaniem przed

Sądem

Najwyższym,

podejmowana

przed

sądem

niższej

instancji

(por. uzasadnienie uchwały SN z dnia 5 czerwca 2008 r., III CZP 142/07, OSNC

z 2008 r., nr 11, poz. 122). Skoro więc ustanowiony z urzędu dla powoda

pełnomocnik procesowy był uprawniony do złożenia wniosku o sporządzenie

i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego, to tym samym zaniechania

tego pełnomocnika w zakresie złożenia w terminie tego wniosku obciążają

bezpośrednio reprezentowanego przez niego powoda. W konsekwencji prawidłowo

przyjął Sąd Apelacyjny, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosku

o przywrócenie powodowi terminu do dokonania spóźnionej czynności procesowej

w sytuacji, gdy w okresie biegu tego terminu nie zachodziły jakiekolwiek przeszkody

do jej dokonania przez pełnomocnika powoda. Jest rzeczą oczywistą, że wniosek

o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku mógł złożyć osobiście również

powód. Czynności tej jednak powód powinien był dokonać w terminie liczonym

od dnia ogłoszenia wyroku Sądu drugiej instancji skoro w sprawie reprezentował go

pełnomocnik procesowy, który miał wiedzę o tym, że wyrok Sądu Apelacyjnego

został ogłoszony.

Ocena, że Sąd Apelacyjny zasadnie oddalił wniosek powoda o przywrócenie

terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku

tego Sądu, przesądzała o tym, że dokonana wraz z wnioskiem o przywrócenie

terminu czynność procesowa powoda, w postaci wniosku o sporządzenie

i doręczenie uzasadnienia wyroku, została dokonana po terminie przewidzianym

dla tej czynności procesowej. Uzasadniało to, na podstawie art. 328 § 1 k.p.c. w zw.

z art. 391 § 1 k.p.c., odrzucenie wniosku jako spóźnionego, jak orzekł Sąd

Apelacyjny.

Biorąc powyższe pod uwagę zażalenie w pozostałej części jako bezzasadne

podlegało oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c.

w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 39821 k.p.c. i art. 3941 § 3 k.p.c. uwzględniając

szczególnie trudną sytuację materialną powoda oraz okoliczności faktyczne, które

były podłożem sporu sądowego.

jz