II CZ 49/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 49/08

POSTANOWIENIE

Dnia 16 lipca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

SSN Gerard Bieniek (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Strzelczyk

w sprawie ze skargi J. N.

o wznowienie postępowania w sprawie prowadzonej przed Sądem Okręgowym w Ł.,

sygn. akt II C (…), zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 5

kwietnia 2005 r., sygn. akt I ACa (…) wydanym w sprawie z powództwa J. N.

przeciwko A. P. i G. P.

o odwołanie darowizny,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 lipca 2008 r.,

zażalenia skarżącego (powoda) na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 13 grudnia

2007 r., sygn. akt I ACa (…),

oddala

zażalenie

oraz

wniosek

pełnomocnika

powoda

o

przyznanie

wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie

Skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem

Sądu Apelacyjnego z dnia 20 grudnia 2004 r. [II C (…)]. W uzasadnieniu skargi powołał

się na art. 403 § 2 k.p.c. podnosząc, że w sprawie wykryto nowe okoliczności faktyczne

- jedna ze świadków w innym postępowaniu przyznała, że złożone w postępowaniu

zeznania były nieprawdziwe.

Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2007 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę.

Podniósł, że w badanej sprawie sądy meriti skorzystały z osobowego źródła

dowodowego w postaci zeznań świadka, a zatem oświadczenia tego świadka, że

złożone zeznania były nieprawdziwe nie można uznać za nowe fakty w rozumieniu art.

403 § 2 k.p.c. Skarżący nie udowodnił fałszywości zeznań świadka, bo takim dowodem

może być wyłącznie prawomocny wyrok skazujący świadka za fałszywe zeznania. Co

więcej, skarżący nie wykazał związku między ewentualną fałszywością zeznań świadka,

a rozstrzygnięciem w jego sprawie.

Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie, domagając się jego uchylenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodzić należy się z tym, że złożenie fałszywych zeznań, ewentualnie, można by

uznać za spełniające kryteria z art. 403 § 2 k.p.c. i pozwalające na wznowienie

postępowania. Jednakże niezbędne jest udowodnienie tej fałszywości. Za fałszywością

zeznań nie przemawia przedstawienie protokołu rozprawy, z innej sprawy gdzie świadek

nawet wyraźnie przyznaje się do złożenia fałszywych zeznań w innym postępowaniu.

Nie można bowiem wykluczyć, że to właśnie w późniejszym postępowaniu składa

fałszywe zeznania denuncjując swoje zeznania wcześniejsze. Naturalną konsekwencją

(i sankcją) związaną ze składaniem przed sądem fałszywych zeznań jest skazanie

wyrokiem karnym za taki czyn. Dopiero postępowanie karne w przedmiocie składania

fałszywych zeznań ma instrumenty, które pozwalają jednoznacznie ustalić tę

skomplikowaną kwestię. W konsekwencji, fakt składania fałszywych zeznań można

udowodnić wyłącznie przedstawiając prawomocny karny wyrok skazujący za składanie

fałszywych zeznań w konkretnym postępowaniu, o którego wznowienie się występuje.

Zaznaczyć przy tym trzeba, że dysponowanie takim wyrokiem nie przesądza

automatycznie o obowiązku wznowienia postępowania. Decyzja co do wznowienia,

oparta na całokształcie stanu faktycznego konkretnej sprawy, pozostaje zawsze w gestii

sądu cywilnego oceniającego zaistnienie przesłanek wznowienia. Jednakże brak

prawomocnego wyroku skazującego za składanie fałszywych zeznań już pozwala

przyjąć, że faktu tego nie udowodniono, a zatem w ogóle nie można mówić o wykryciu

okoliczności faktycznych mogących, w myśl art. 403 § 2 k.p.c., uzasadnić wznowienie

postępowania.

Nie można akceptować poglądu prezentowanego w zażaleniu, że Sąd Apelacyjny

nie miał prawa badać dopuszczalności skargi, ponieważ to zostało dokonane już przez

Sąd Okręgowy i wyrażało się w przeprowadzeniu przezeń postępowania dowodowego.

To, że zgodnie z art. 410 § 1 k.p.c. postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie

postępowania może być wydane na posiedzeniu niejawnym nie jest argumentem za

tezą, że może to być dokonane jedynie we wstępnym badaniu sprawy, bez

przeprowadzenia rozprawy, czy jakiegokolwiek postępowania dowodowego. Jest

odwrotnie, o czym świadczy art. 410 § 2 k.p.c. Sąd może zobowiązać skarżącego do

uprawdopodobnienia

dopuszczalności

wznowienia.

Temu

może

też

służyć

postępowanie dowodowe. W konsekwencji przeprowadzane przez Sąd Okręgowy

postępowanie dowodowe służyło m.in. takiemu naświetleniu stanu faktycznego sprawy,

aby można było precyzyjnie ocenić, czy skarga o wznowienie jest dopuszczalna.

Rezultatem postępowania dowodowego było właśnie skarżone postanowienie Sądu

Apelacyjnego - sąd uznał, że skarga o wznowienie jest niedopuszczalna, a wysiłki

skarżącego zmierzające do uprawdopodobnienia okoliczności jej dopuszczalności były

nieskuteczne. Zarzut ten jest zatem także nietrafny.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 109 § 1 k.p.c. przez niezasądzenie

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu należy zauważyć, że

w sprawie zaginęły akta. W konsekwencji w odtworzonych aktach nie ma oryginału

samej skargi o wznowienie postępowania. Nie ma też wniosku pełnomocnika z urzędu

skarżącego o zasądzenie kosztów wraz ze stosownym oświadczeniem - pełnomocnik

strony przeciwnej złożył wniosek o zasądzenie kosztów ustnie na rozprawie, stąd w

zaskarżonym postanowieniu koszty na jego rzecz zostały zasądzone. Również

postanowienie o odtworzeniu akt nie wskazuje, że odtworzono akta co do wniosku

pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów. W kontekście powyższego bezzasadny

jest wniosek w zażaleniu o zasądzenie kosztów. Podkreślić trzeba, że pełnomocnik

skarżącego wiedział o zagubieniu i odtworzeniu akt, składał nawet następnie pisma

procesowe, ale nigdzie nie wspomniał o swoim wniosku o zasądzenie kosztów.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że w zażaleniu pełnomocnik

skarżącego jako pełnomocnik z urzędu złożył wniosek o zasądzenie kosztów

postępowania według norm przepisanych. Taki sformułowany wniosek nie spełnia

wymagań, o których stanowi § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb

Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.

1348 ze zm.). Nie mógł więc być uwzględniony.

Z tych przyczyn, na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39814 k.p.c.,

orzeczono jak w sentencji.