II CZ 43/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 43/18 POSTANOWIENIE Dnia 13 września 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Anna Kozłowska‎SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z wniosku E. Spółki Akcyjnej w W.‎przy uczestnictwie E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.‎o wpis,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnejw dniu 13 września 2018 r.,‎zażalenia uczestnika postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w Ł.‎z dnia 2 lutego 2018 r., sygn. akt III Ca (...), III WSC (...), uchyla zaskarżone postanowienie, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 2 lutego 2018 r. Sąd Okręgowy w Ł. odrzucił - jako niedopuszczalną - skargę kasacyjną uczestnika E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W., w sprawie z wniosku E. spółki akcyjnej w W., o wpis. U podłoża tego rozstrzygnięcia legł pogląd, że orzeczenie w przedmiocie roszczenia o ustanowienie hipoteki nie jest postanowieniem co do istoty sprawy w rozumieniu art. 519 § 1 k.p.c., tym samym nie przysługuje skarga kasacyjna od tego orzeczenia.W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik procesowy uczestnika wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 5191 § 1 k.p.c. w sprawach z zakresu prawa osobowego, rzeczowego i spadkowego skarga kasacyjna przysługuje między innymi od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty sprawy, kończącego postępowanie w sprawie.

Ocena trafności zaskarżonego postanowienia wymaga zajęcia stanowiska wobec kwestii, czy postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z 19 października 2017 r., od którego wniesiona została skarga kasacyjna, jest postanowieniem co do istoty kończącym postępowanie, przy założeniu, że do kategorii spraw z zakresu prawa rzeczowego (dział III, rozdział 6 księgi drugiej k.p.c.) należą sprawy rozpoznawane w postępowaniu nieprocesowym wieczystoksięgowym.W postanowieniu z 29 czerwca 2004 r., II CK 541/03 (OSNC 2005, nr 6, poz. 112), Sąd Najwyższy wyjaśnił, że „istotę sprawy" w postępowaniu wieczystoksięgowym określają przesłanki materialnoprawne wniosku o wpis, taka bowiem postać orzeczeń jest właściwa rozstrzyganiu o zasadności żądania wnioskodawcy domagającego się udzielenia ochrony prawnej przez potwierdzenie jego praw rzeczowych (wpisy w dziale II), ukonstytuowania ich, jeżeli przepis takiego wpisu wymaga (wpisy w dziale II albo IV) lub wzmocnienia skuteczności praw osobistych i roszczeń (wpisy w dziale III, wymienione w art. 16 u.k.w.h. i w innych ustawach).

Rozstrzygnięciem co do istoty sprawy nie są natomiast wpisy ostrzeżeń i wzmianek o charakterze wpadkowym, zabezpieczające prawidłowy tok postępowania wieczystoksięgowego lub innego albo zabezpieczające skuteczność ewentualnego orzeczenia.Ujawnienie w księdze wieczystej roszczenia stosownie do art. 16 u.k.w.h. nie prowadzi wprawdzie do zmiany ujawnionych w księdze wieczystej praw podmiotowych, nie stanowi przeszkody do wpisu prawa własności na rzecz osoby trzeciej ani nie ogranicza właściciela nieruchomości w rozporządzaniu nią, a więc pełni tylko rolę swoistego zabezpieczenia tego ujawnianego roszczenia, ale tego rodzaju zabezpieczenie roszczenia przez wpis ma charakter materialnoprawny, ponieważ kreuje stosunek prawny między uprawnionym przez wpis a każdoczesnym właścicielem nieruchomości.

Dlatego wniosek o wpis roszczenia zmierza do ochrony prawa obligacyjnego lub osobistego, wpływa na skutki rozporządzenia nieruchomością, a rozstrzygnięcie w tym przedmiocie należy do istoty sprawy w rozumieniu art. 519 § 1 k.p.c. (por. też postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2009 r., I CZ 72/09, nie publ., oraz z dnia 22 czerwca 2018 r., II CZ 29/18 nie publ.).Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 39815 § 1 zdanie pierwsze w związku z art. 3941 § 3 k.p.c., orzeczono jak w postanowieniu.jw