II CZ 43/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 43/10

POSTANOWIENIE

Dnia 23 czerwca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Iwona Koper

SSN Kazimierz Zawada

w sprawie z powództwa J. G.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń – Spółce Akcyjnej w W. Centrum Likwidacji Szkód

Osobowych i Obsługi Rent – Oddział Okręgowy w Ł.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 czerwca 2010 r.,

zażalenia strony pozwanej

na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 25 stycznia 2010 r., sygn. akt I ACa (…),

1. zmienia postanowienie zawarte w pkt 3 wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia

25 stycznia 2010 r. sygn. akt I ACa (…) w ten sposób, że zasądza od

powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 1 200 (jeden tysiąc dwieście) zł

tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego,

2. zasądza od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 1 260 (jeden tysiąc

dwieście

sześćdziesiąt)

zażaleniowego.

zł

tytułem

zwrotu

kosztów

postępowania

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem zawartym w punkcie trzecim wyroku z dnia 25

stycznia 2010 r. Sąd Apelacyjny nie obciążył powódki J. G. kosztami postępowania

apelacyjnego

pomimo

uwzględnienia

w

całości

apelacji

pozwanego

Zakładu

Ubezpieczeń S.A. w W., Centrum Likwidacji Szkód Osobowych i Obsługi Rent, Oddziału

Okręgowego w Ł. od wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 28 października 2009 r.

Jako podstawę rozstrzygnięcia Sąd Apelacyjny powołał art. 102 k.p.c. Wskazał,

że dochodzone na podstawie art. 446 § 3 k.c. odszkodowanie z powodu znacznego

pogorszenia sytuacji życiowej ma charakter ocenny i trudności w jego określeniu miała

nie tylko powódka, ale też Sąd pierwszej instancji. Powódkę dotknęło zaś wyjątkowo

traumatyczne nieszczęście związane ze śmiercią jedynej córki. Jej sytuacja materialna

uzasadniała częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Powódka ponosi wydatki

związane z leczeniem. Ponadto zaś, gdyby doszło do likwidacji szkody przez

pozwanego w zakresie uwzględnionym przez Sąd pierwszej instancji, mogłoby nie dojść

do wytoczenia procesu. Z dokonanych ustaleń odnośnie sytuacji materialnej 46 – letniej

powódki wynika, że uzyskuje wynagrodzenie w wysokości niespełna 3 000 zł netto

miesięcznie.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik pozwanego zarzucił

naruszenie art. 102 k.p.c. oraz art. 98 k.p.c. przez uznanie, że w niniejszej sprawie

zachodzi szczególny wypadek uzasadniający nieobciążanie strony przegrywającej

kosztami procesu i w konsekwencji niezasądzenie tych kosztów na rzecz pozwanego. W

konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia od powódki na przecz

pozwanego kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Według

ogólnej

zasady

rządzącej

zwrotem

kosztów

procesu

strona

przegrywająca ponosi koszty procesu strony wygrywającej (zasada odpowiedzialności

za wynik procesu – art. 98 k.p.c.)

Tylko w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony

przegrywającej część kosztów procesu albo nie obciążać jej w ogóle kosztami (art. 102

k.p.c.). Przepis art. 102 k.p.c. jako szczególny nie podlega wykładni rozszerzającej. W

ocenie Sądu Najwyższego argumentacja Sądu Apelacyjnego zawarta w uzasadnieniu

wyroku z dnia 25 stycznia 2010 r. nie przekonuje o zasadności zastosowania art. 102

k.p.c.

Zwolnienie od kosztów sądowych, udzielone stronie, która przegrała sprawę nie

może stanowić argumentu do nieprzyznania stronie wygrywającej należnych jej kosztów

procesu. Zwrócić ponadto należy uwagę, że powódka została zwolniona od kosztów

sądowych jedynie częściowo, a jej sytuacja materialna wskazana w uzasadnieniu

zaskarżonego postanowienia nie wskazuje, że znalazła się w wyjątkowo ciężkiej sytuacji

majątkowej. W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się stosowanie

art. 102 k.p.c., gdy strona przegrywająca znajduje się w wyjątkowo ciężkiej sytuacji

majątkowej, a wytaczając powództwo była subiektywnie przeświadczona o słuszności

dochodzonego roszczenia, natomiast strona przegrywająca korzystała ze stałej obsługi

prawnej i nie poniosła dodatkowych nakładów na prowadzenie procesu (wyrok SN z

dnia 17 listopada 1972 r., I PR 423/72, OSNCP 1973, nr 7-8, poz. 138), gdy dochodzone

roszczenie wynika z niejasno sformułowanych przepisów (wyrok SN z dnia 6 grudnia

1973 r., I PR 456/73, OSNCP 1974, nr 9, poz. 154), gdy sprawa ma wątpliwy i

dyskusyjny charakter (postanowienie SN z dnia z 27 kwietnia 1971 r., I PZ 17/71,

OSNCP 1971, nr 12, poz. 222).

Sąd Apelacyjny wskazał, że „zarobki powódki są na tyle godziwe, że można

założyć jej niezależność finansową zarówno obecnie jak i w przyszłości”, podnosząc

ponadto, że „w wymiarze finansowym sytuacja powódki paradoksalnie nawet uległa

poprawie”. W tej sytuacji powołany przez Sąd Apelacyjny argument, że skoro żądane

przez powódkę odszkodowanie z powodu znacznego pogorszenia sytuacji życiowej ma

charakter ocenny i jest trudne do oszacowania, to powódka nie powinna ponieść

kosztów procesu poniesionych przez stronę pozwaną, nie jest przekonujący. Przyjmując

taki punkt widzenia należałoby we wszystkich sprawach, w których sporna jest

wysokość odszkodowania, podlegającego ocenie przy zastosowaniu wielu okoliczności,

nie obciążać poszkodowanych kosztami procesu, co byłoby praktyką nieuzasadnioną ze

względu na wyjątkowy, jak już podkreślono, charakter art. 102 k.p.c.

Sprawa nie miała charakteru precedensowego, a powódka reprezentowana przez

profesjonalnego

pełnomocnika

miała

możliwość

i

obowiązek

wszechstronnego

rozważenia, czy i w jakim zakresie przysługuje jej dochodzone roszczenie. Twierdzenie

zaś, że gdyby doszło do likwidacji szkody przez pozwanego w zakresie uwzględnionym

przez Sąd pierwszej instancji, mogłoby nie dojść do wytoczenia procesu, jest

twierdzeniem ogólnym, a przy tym zupełnie dowolnym. Z przytoczonych względów, na

podstawie art. 39816 § 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. oraz art. 98 § 1 i 2 w zw. z art. 108 §

2 i art. 39821 Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.