II CZ 42/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 42/09

POSTANOWIENIE

Dnia 16 września 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Wojciech Jan Katner (sprawozdawca)

SSN Marian Kocon

w sprawie ze skargi "L." - Spółki Akcyjnej

o wznowienie postępowania

w sprawie ze skargi "L." - Spółki Akcyjnej

przy uczestnictwie Syndyka Masy Upadłości B. Spółki Akcyjnej

o uchylenie wyroku Stałego Sądu Polubownego przy Okręgowej Izbie Radców

Prawnych z dnia 4 stycznia 2007 r.,

zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego

z dnia 5 marca 2008 r., sygn. akt [...],

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 16 września 2009 r.,

zażalenia skarżącej Spółki

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt [...]

odrzuca zażalenie i zasądza od strony skarżącej na rzecz

Syndyka Masy Upadłości B. S.A. kwotę 1.800 zł (jeden tysiąc

osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 19 lutego 2009 r. odrzucił skargę „L.”

Spółki Akcyjnej z dnia 18 grudnia 2008 r. o wznowienie postępowania w sprawie ze

skargi „L.” Spółki Akcyjnej z udziałem Syndyka masy upadłości B. Spółki Akcyjnej o

uchylenie wyroku Stałego Sądu Polubownego przy Okręgowej Izbie Radców

Prawnych z dnia 4 stycznia 2007 r. W wyroku tym zasądzona została od

skarżącego kwota 195.142,97 złotych z odsetkami i kosztami procesu. Wyrokiem

z dnia 5 marca 2008 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację „L.” S.A. od wyroku Sądu

Okręgowego w Ł. z dnia 24 października 2007 r. oddalającego skargę o uchylenie

wyroku sądu polubownego.

Za podstawę wznowienia postępowania wskazano art. 403 § 2 k.p.c.

uzasadniając to orzekaniem w składzie sądu polubownego przez arbitra, który

okazał się w pewnym okresie partnerem w kancelarii prawnej, której wspólnikiem

był także radca prawny prowadzący obsługę prawną przeciwnika procesowego

skarżącego.

Na powyższe postanowienie Sądu Apelacyjnego odrzucające skargę

o wznowienie postępowania zostało złożone zażalenie skarżącego, w którym

zarzucono naruszenie art. 410 § 1 k.p.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie; art.

703 § 1 k.p.c. przez niewłaściwą jego wykładnię; art. 1206 § 1 pkt 4 k.p.c. przez

jego niewłaściwe zastosowanie i art. 1206 § 2 pkt 2 k.p.c. poprzez jego

niezastosowanie.

Wniesiono

o

uchylenie

zaskarżonego

postanowienia

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z zasądzeniem kosztów

postępowania zażaleniowego. W odpowiedzi na zażalenie Syndyk masy upadłości

B. S.A. wniósł o odrzucenie tego zażalenia, ewentualnie o jego oddalenie wraz z

zasądzeniem kosztów postępowania. Wniosek o odrzucenie zażalenia jest

związany z niezasadnym, zdaniem odpowiadającego na zażalenie, przywróceniem

skarżącemu terminu do usunięcia braków formalnych zażalenia, postanowieniem

Sądu Apelacyjnego z dnia 21 kwietnia 2009 r. W piśmie procesowym z dnia 27

maja 2009 r. skarżący polemizuje z wywodami odpowiedzi na zażalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest niezasadne.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii formalnej, jaką jest

zakwestionowanie prawidłowości przywrócenia skarżącemu terminu na złożenie

zażalenia na postanowienie odrzucające skargę o wznowienie postępowania.

Są tu dwie kwestie do rozpatrzenia. Pierwsza wiąże się z okolicznościami nie

dołączenia do zażalenia właściwego pełnomocnictwa, tylko wezwania skarżącego

do uzupełnienia tego braku formalnego. Zgodnie z art. 168 § 1 k.p.c. wniosek o

przywrócenie terminu do dokonania czynności jest zasadny wtedy, gdy uchybienie

terminowi nastąpiło bez winy wnoszącego, przy czym okoliczności uzasadniające

wniosek należy uprawdopodobnić i wnieść go wraz z dokonaniem brakującej

czynności w ciągu tygodnia od ustania przyczyny uchybienia terminowi (art. 169 § 1

i 2 k.p.c.).

Gdyby sprawa dotyczyła stosunków prawnych w tzw. obrocie powszechnym,

to tłumaczenie niemożliwości uzyskania prawidłowego pełnomocnictwa czasową

nieobecnością mocodawcy z powodu jego wyjazdu można uznać za wystarczające

w świetle powyższych przepisów. Jeśli jednak ma się do czynienia z obrotem

gospodarczym sensu stricte, a strony sporu, będące spółkami akcyjnymi są

reprezentowane przez zawodowych pełnomocników, to takie tłumaczenie nie może

zostać uwzględnione. Reguły prawidłowego funkcjonowania osoby prawnej będącej

przedsiębiorcą, a takim jest skarżąca L. S.A. wymagają, aby był on w stanie

nieprzerwanie uczestniczyć w obrocie prawnym. Pomijając zatem kwestie

dowodowe, co do prawdziwości tych okoliczności, które miały uzasadniać

opóźnienie, a które są kontestowane przez przeciwnika skargi w odpowiedzi na

zażalenie, to nie można zgodzić się z tłumaczeniem, iż osoba prawna, będąca

przedsiębiorcą może nie móc przez wiele dni złożyć skutecznego oświadczenia

woli wskutek nieobecności wszystkich osób do tego uprawnionych.

W niniejszej sprawie zażalenie zostało wniesione 16 marca 2009 r.,

a wymagane pełnomocnictwo zostało udzielone dopiero 7 kwietnia 2009 r.

Tymczasem

z

treści

ogólnego

pełnomocnictwa

procesowego

udzielonego

adwokatowi, które towarzyszyło zażaleniu od dnia jego wniesienia jednoznacznie

wynika, że nie obejmuje ono postępowania przed Sądem Najwyższym i nie może

być skuteczne. W oczywisty więc sposób nie zostały spełnione przesłanki z art. 168

i 169 k.p.c. w odniesieniu do zasadności przywrócenia terminu, a więc czynność

procesowa skarżącej spółki w postaci zażalenia była bezskuteczna (art. 167 k.p.c.).

Jest także drugi powód tej bezskuteczności. Stosownie do art. 479 9 § 1

k.p.c., w sprawie gospodarczej, a taką jest rozpoznawana sprawa, strona

reprezentowana przez osoby wymienione w tym przepisie, w tym przez adwokata

jest obowiązana doręczać odpisy pism procesowych z załącznikami bezpośrednio

stronie przeciwnej, dołączając sądowi do pisma procesowego dowód wykonania

tego obowiązku, pod rygorem zwrotu pisma bez wzywania do usunięcia tego braku.

W § 2 powyższego artykułu wskazuje się, jakich pism procesowych powyższy

obowiązek nie dotyczy. Jest tam wprawdzie wymienione zarówno zażalenie, jak

i skarga o wznowienie postępowania, ale nie ma wniosku o przywrócenie terminu

do dokonania czynności procesowej, również tej, objętej wyłączeniem (jak

zażalenie w niniejszej sprawie). Według dominującego stanowiska, które podziela

skład rozpatrujący to zażalenie, art. 4799 § 2 k.p.c. ma zastosowanie tylko do

wymienionych w nim okoliczności. Zatem wyłączenie wskazane w tym przepisie nie

odnosi się do obowiązku wskazanego w art. 479 § 1 zd. 1 i 2 k.p.c., który to

obowiązek pozostaje w mocy.

Takie też stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 lutego 2009 r.

(III CZP 127/08, Lex nr 483365): „Przewidziany w art. 4799 § 1 zdanie drugie k.p.c.

obowiązek dołączenia do pisma procesowego wniesionego do sądu dowodu

doręczenia drugiej stronie odpisu tego pisma albo dowodu wysłania go przesyłką

poleconą dotyczy także pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia

apelacji”. W uzasadnieniu powołano się na uchwałę SN z dnia 27 października 1995 r.

w sprawie III CZP 65/05 (OSNC 2006, nr 3, poz. 50), w której zwrócono uwagę na

różnorodność treści, charakteru oraz funkcji różnych pism procesowych występujących

w

postępowaniu,

co

sprawia,

że

nie

można

ich

wszystkich

traktować

jednolicie. Wskazując zatem na motywy podjętej uchwały w 2009 r. wskazanej

powyżej, Sąd Najwyższy dokonał rozróżnienia między pismami procesowymi

mającymi znaczenie dla innych, niż strona, osób uczestniczących w procesie,

a pismami, które takiego znaczenia nie mają lub dotyczą tylko niektórych

uczestników procesu. W rezultacie uznał, że hipotezą art. 479 9 § 1 k.p.c. objęte są

tylko pisma mające znaczenie dla obu stron. Przenosząc to ustalenie na czynność

związaną z przywróceniem terminu do wniesienia środka zaskarżenia, w konkretnej

sprawie – apelacji, uznał, że sposób rozpoznania takiego wniosku pozostaje nie

tylko w interesie strony składającej wniosek. Skoro tak, to przepis ten winien zostać

zastosowany do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji.

Podzielając powyższy pogląd, należy rozważyć, czy także charakter

dwustronny ma postępowanie o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na

postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Odpowiedź

pozytywna jest dość prosta do uzasadnienia. Stanowisko sądu w sprawie tego

zażalenia, a więc i przywrócenia terminu do jego wniesienia, ma istotne znaczenie

dla drugiej strony postępowania, zakończonego już prawomocnym wyrokiem,

a które mogłoby zostać wznowione. Przeciwnik skargi jest zatem żywotnie

zainteresowany tym czy zażalenie to, dotyczące postanowienia o odrzucenie skargi

o wznowienie postępowania będzie rozpatrywane, czy też nie. Dlatego ma

oczywisty interes prawny w tym, aby przedstawiać argumenty prawne podważające

zasadność przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Widać

wyraźną różnicę między powyższą sytuacją, a podaną w przytoczonej uchwale SN

z 2009 r. kwestią zażalenia na postanowienie, np. o odmowie zwolnienia od

kosztów sądowych albo zarządzenie o zwrocie pozwu. Na tym tle zasadne jest

przyjęcie stanowiska, że art. 4799 § 1 k.p.c. ma zastosowanie do pisma

procesowego z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na

odrzucenie skargi o wznowienie postępowania.

Mając powyższe na uwadze rozpatrywanie dalszych zarzutów skarżącego

nie jest potrzebne, jako że jego zażalenie podlega odrzuceniu na podstawie art.

410 § 1 k.p.c.