II CZ 41/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 41/07

POSTANOWIENIE

Dnia 15 czerwca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster

del. SSA Marta Romańska (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku E. O.

przy uczestnictwie "P." - Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

z siedzibą w K.

o zobowiązanie zarządu do udostępnienia dokumentów i ksiąg spółki,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 15 czerwca 2007 r.,

zażalenia uczestnika postępowania

na postanowienie Sądu Okręgowego w K.

z dnia 19 marca 2007 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z 19 marca 2007 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę

kasacyjną wniesioną przez „P.” Sp. z o.o.– uczestniczkę postępowania w sprawie z

wniosku E. O. o zobowiązanie zarządu do udostępnienia dokumentów i ksiąg

spółki. Sąd Okręgowy wskazał, że w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu

rejestrowym

skarga

kasacyjna

nie

jest

dopuszczalna

i

jako

podstawę

rozstrzygnięcia powołał art. 5191 § 3 k.p.c. oraz art. 3986 § 2 k.p.c.

W zażaleniu na wymienione postanowienie spółka zarzuciła naruszenie art.

5191 § 3 k.p.c. i art. 212 § 1 k.s.h., art. 6941 k.p.c., oraz wniosła o uchylenie

zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W postępowaniu przed Sądem Rejonowym wnioskodawca realizował

uprawienie materialnoprawne, zagwarantowane mu w art. 212 § 1 k.s.h. Zgodnie

z tym przepisem, każdemu wspólnikowi służy prawo kontroli. W celu jego

wykonania wspólnik lub wspólnik z upoważnioną przez siebie osobą może

w każdym czasie przeglądać księgi i dokumenty spółki, sporządzać bilans dla

swego użytku lub żądać wyjaśnień od zarządu. W przypadku, gdy zarząd odmówi

wspólnikowi wyjaśnień oraz udostępnienia do wglądu ksiąg i dokumentów spółki,

może on żądać rozstrzygnięcia sprawy uchwałą wspólników (art. 212 § 3 k.s.h.).

Wspólnik, któremu odmówiono wyjaśnień lub wglądu do dokumentów bądź ksiąg

spółki, może złożyć wniosek do sądu rejestrowego o zobowiązanie zarządu do

udzielenia wyjaśnień lub udostępnienia do wglądu dokumentów bądź ksiąg spółki

(art. 212 § 4 k.s.h.).

To, że przeprowadzenie postępowania w tego rodzaju sprawie należy do

sądu rejestrowego nie uzasadnia jeszcze wniosku co do rejestrowego charakteru

samego

postępowania.

Postępowaniem

rejestrowym

sensu

stricto

jest

postępowanie w sprawach rejestrowych, tj. w sprawach o wpis w Krajowym

Rejestrze Sądowym (art. 6941 § 1 i 2 k.p.c.), a pozostałe postępowania toczące się

przed sądami rejestrowymi można nazwać postępowaniami rejestrowymi najwyżej

w szerokim tego słowa znaczeniu, tylko z tej przyczyny, że toczą się przed sądem

rejestrowym. Postępowanie rejestrowe sensu stricto jest uregulowane w dziale VI

tytułu II księgi drugiej części pierwszej k.p.c. (art. 6941-6948), a zatem tytuł

I „Przepisy ogólne” znajduje zastosowanie w sprawach nieuregulowanych w dziale

VI, natomiast postępowanie rejestrowe sensu largo toczy się według przepisów

ogólnych zawartych w tytule I (art. 509-525 k.p.c.).

Postępowanie w sprawie o zobowiązanie zarządu do udzielenia wyjaśnień

lub udostępnienia do wglądu dokumentów bądź ksiąg spółki prowadzone jest

wprawdzie przez sąd rejestrowy, ale ma ono charakter postępowania rejestrowego

sensu largo.

Określenie w art. 5191 k.p.c. rodzaju spraw, w których przysługuje lub nie

przysługuje kasacja, bezpośrednio nawiązuje do systematyki spraw poddanych

rozpoznaniu w postępowaniu nieprocesowym w poszczególnych działach części

pierwszej, księgi drugiej, tytułu II kodeksu postępowania cywilnego. Przez sprawy określone według ich rodzaju - w których według art. 5191 k.p.c. kasacja

przysługuje lub nie przysługuje, należy zatem rozumieć sprawy, które odpowiadają

tej systematyce (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 stycznia 2001 r.,

III CKN 1454/00, OSNC 2001, nr 7-8, poz. 116). Przepis art. 5191 § 3 k.p.c. nie

dotyczy zatem spraw, które nie są rozpoznawane przez sąd rejestrowy

w postępowaniu rejestrowym sensu stricto, a zatem nie można z niego

wyprowadzać wniosku co do dopuszczalności skargi kasacyjnej w tych sprawach.

Przed zmianą kodeksu postępowania cywilnego dokonaną ustawą z 24 maja

2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o zastawie

rejestrowym i rejestrze zastawów, ustawy o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych oraz ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. Nr 48, poz.

554) o dopuszczalności kasacji w postępowaniu nieprocesowym rozstrzygał mający

odpowiednie zastosowanie art. 392 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., a przepisy art.

5191 § 1 i 2 k.p.c. przewidywały jedynie wypadki, w których kasacja nie przysługuje.

Tylko art. 5191 § 3 k.p.c. określał, od jakich postanowień wydanych w postępowaniu

rejestrowym kasacja przysługuje. Aktualnie dopuszczalność skargi kasacyjnej

w postępowaniu nieprocesowym samodzielnie reguluje art. 5191 k.p.c. Jest to

regulacja pozytywna. Przepisy wymienionego artykułu przewidują, od jakich

postanowień i wydanych w jakich sprawach przysługuje skarga kasacyjna.

Zastrzegają przy tym przypadki, w których ona nie przysługuje i dopuszczają

możliwość dalszego wyłączenia dopuszczalności skargi przez przepis szczególny.

Takie uregulowanie powoduje, że w sprawach, w których art. 519 1 k.p.c. nie

przewiduje skargi kasacyjnej, nie przysługuje ona, chyba że jej dopuszczalność

wynika z innego - szczególnego - przepisu ustawy. Sprawy o zobowiązanie zarządu

spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do udzielenia wyjaśnień lub udostępnienia

do wglądu dokumentów bądź ksiąg spółki nie należą do żadnego z rodzajów spraw,

w których art. 5191 k.p.c. przewiduje skargę kasacyjną. W szczególności sprawy

te - jak o tym była mowa wyżej - nie należą do postępowania rejestrowego, którego

dotyczy art. 5191 § 3 k.p.c. Nie ma też innego przepisu ustawy, który przewidywałby

dopuszczalność skargi kasacyjnej w tych sprawach (tak też SN w postanowieniu

z 27 czerwca 2002 r., IV CZ 63/02, OSNC 2003, nr 10, poz. 138).

Z przytoczonych względów zażalenie okazało się niezasadne i na podstawie

art. 39318 § 3 w związku z art. 397 § 2 i art. 385 k.p.c. podlegało oddaleniu.

db