II CZ 40/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 40/12

POSTANOWIENIE

Dnia 13 czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Gminy Miasto S.

przeciwko A. R. i D. R.

o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 13 czerwca 2012 r.,

zażalenia pozwanych

na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Okręgowego w S.

z dnia 6 grudnia 2011 r.,

zmienia

zaskarżone

postanowienie

zawarte

w

punkcie

2 wyroku Sądu Okręgowego z dnia 6 grudnia 2011 r. o tyle, że

zasądzoną nim kwotę 10 250 zł podwyższa do kwoty 11 150 zł

(jedenaście tysięcy sto pięćdziesiąt) oraz zasądza od powódki

na rzecz pozwanych 150 zł (sto pięćdziesiąt) tytułem zwrotu

kosztów procesu w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Zaskarżonym

postanowieniem

zawartym

w

punkcie

wyroku

z dnia 6 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w S. zasądził od powódki Gminy S. na

rzecz pozwanych A. R. i D. R. kwotę 10250 zł tytułem kosztów postępowania

apelacyjnego

i

kasacyjnego.

Z uzasadnienia

tego

orzeczenia

wynika,

że

powództwo zostało oddalone, a zatem powódka obowiązana jest zwrócić

pozwanym poniesione koszty procesu, stosownie do art. 98 § 1 k.p.c. Z uwagi na

to, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie obejmowało postępowanie przed

Sądem

pierwszej

instancji,

zainicjowane

przez

pozwanych

postępowanie

apelacyjne, postępowanie kasacyjne, wywołane skargą pozwanych oraz ponowne

rozpoznanie sprawy przez Sąd Okręgowy, wobec uchylenia wyroku przez Sąd

Najwyższy i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, jak też orzeczenia o

kosztach

postępowania

kasacyjnego.

W odniesieniu

do

postępowania

apelacyjnego i kasacyjnego zasądzeniu podlegała kwota 10250 zł, stanowiąca

sumę opłat sądowych od apelacji i kasacji w wysokości 8000 zł, wynagrodzenie

pełnomocnika w postępowaniu apelacyjnym 1350 zł i w postępowaniu kasacyjnym

900 zł.

W zażaleniu pozwani domagali się zmiany kwestionowanego postanowienia

przez

zasądzenie

na

ich

rzecz

dodatkowo

kwoty

zł,

obejmującej

wynagrodzenie pełnomocnika, związane z jego udziałem w ponownym rozpoznaniu

sprawy przez Sąd Okręgowy.

W odpowiedzi na zażalenie powódka wniosła o jego odrzucenie, podnosząc,

że wyrok Sądu Okręgowego nie zawiera części oddalającej w pozostałym zakresie

wniosek o zasądzenie kosztów procesu, a zatem brak substratu zaskarżenia, skoro

pozwani nie domagali się uzupełnienia orzeczenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przewidziana w art. 108 § 1 k.p.c. zasada koncentracji i unifikacji kosztów

nakłada na sąd obowiązek zamieszczenia rozstrzygnięcia o kosztach postępowania

w każdym orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. Rozstrzygnięcie

to powinno objąć wszystkie koszty poniesione przez strony w toku całego

postępowania. Jeśli mimo tego obowiązku sąd nie orzekł w ogóle o kosztach

postępowania, to stronie przysługuje wniosek o uzupełnienie tego orzeczenia.

Częściowe natomiast uwzględnienie wniosku strony o zasądzenie kosztów

postępowania, bez oddalenia tego żądania w pozostałej części, umożliwia

zaskarżenie zażaleniem tego postanowienia, ponieważ takie rozstrzygnięcie

zawiera w sobie domniemanie oddalenia nieuwzględnionej części (por. uchwały

Sądu Najwyższego z dnia 12 listopada 1971 r., III CZP 57/71, OSP 1972/6/105,

z dnia 11 lipca 1972 r., III CZP 14/72, OSNC 1972/12/215). Utrwalone stanowisko

Sądu

Najwyższego

ma

zastosowanie

także

w

rozpoznawanej

sprawie,

a zatem przyjąć należało, że zażalenie powodów jest dopuszczalne.

Postępowanie apelacyjne wszczynane jest tylko raz wniesieniem apelacji.

W przypadku zaskarżenia orzeczenia sądu drugiej instancji i uchylenia tego

orzeczenia przez Sąd Najwyższy oraz przekazania sprawy Sądowi drugiej instancji

celem ponownego rozpoznania sprawy, postępowanie apelacyjne toczące się

ponownie,

stanowi

kontynuację

postępowania

zainicjowanego

wniesieniem

apelacji. Nie jest to zatem nowe, inne postępowanie w rozumieniu § 13 ust. 1 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348

ze zm.). Czynności sądowe podejmowane przez Sąd Okręgowy i strony przy

ponownym rozpoznaniu sprawy związane są w dalszym ciągu z rozpoznaniem

apelacji złożonej od wyroku sądu pierwszej instancji. Stosownie do art. 98 § 1 k.p.c.

rozstrzygnięcie o kosztach dotyczy kosztów procesu łączących się z rozpoznaniem

sprawy. Pełnomocnikom stron przysługiwało zatem za postępowanie apelacyjne

jedno wynagrodzenie, a złożony, dwuetapowy przebieg tego postępowania

powinien

zostać

uwzględniony

przy

określaniu

wysokości

wynagrodzenia.

Stanowisko tej treści, podzielane w rozpoznawanej sprawie, wyrażone zostało

w postanowieniach Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2011 r., IV CZ 109/10,

niepubl. i z dnia 6 kwietnia 2011 r., I CZ 108/10, niepubl. Przy rozstrzyganiu

o kosztach postępowania apelacyjnego sąd drugiej instancji powinien mieć zatem

na względzie ostateczny wynik tego postępowania oraz koszty poniesione przez

strony, a w odniesieniu do wysokości wynagrodzenia pełnomocników stron

przesłanki przewidziane w art. 109 § 2 k.p.c. i w § 2 ust. 1 i 2 wymienionego

rozporządzenia. Z uzasadnienia Sądu Okręgowego nie wynika, że rozważone

zostały w miarodajnym zakresie wszystkie te czynniki, które mają wpływ na

wysokość wynagrodzenia pełnomocnika powodów, skoro przyznał je w granicach

minimalnej stawki. Na podzielenie zasługuje wniosek powodów o podwyższenie

tego wynagrodzenia, ponieważ niezbędny nakład pracy pełnomocnika związany

z charakterem sprawy i przyczynieniem się do wyjaśnienia spornych w niej kwestii

przemawiał za ustaleniem wynagrodzenia na wyższym poziomie, obejmującym

podwójną minimalną stawkę.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 16

w związku

z

art.

3941

§

k.p.c.

zmienił

zaskarżone

postanowienie.

Orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego oparte zostało na zasadzie

odpowiedzialności za wynik sporu przewidzianej w art. 98 § 1 w związku z art.

39821 k.p.c. oraz § 6 pkt 2 w związku z § 12 ust. 2 wymienionego rozporządzenia.

jw