II CZ 4/10 · Sąd Najwyższy

sygn. akt II CZ 4/10

POSTANOWIENIE

Dnia 22 kwietnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie ze skargi „A.(...)” Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego

w S. z dnia 5 marca 2008 r., sygn. akt I Ca (...)

w sprawie z powództwa M. Z. i Z. Z. – Ekologicznego Przedsiębiorstwa Hodowlanego

„E.(...)” spółki cywilnej w D.

przeciwko „A.(...)” Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.

o zakazanie produkcji nawozu „B.(...)”, „B.(...) do roślin zielonych”, „B.(...) nawóz do

roślin kwitnących” i o zakazanie wprowadzania do obrotu nawozu „B.(...)”, „B.(...) do

roślin zielonych”, „B.(...) nawóz do roślin kwitnących”,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 22 kwietnia 2010 r.,

zażalenia strony pozwanej – skarżącej

na postanowienie Sądu Okręgowego w S.

z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt I Ca (...),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 4 listopada 2009 r. Sąd Okręgowy w S. odrzucił skargę

pozwanego A.(...) Spółki z o.o. w W. o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt I Ca

(...) w sprawie z powództwa M. Z. i Z. Z. – Ekologiczne Przedsiębiorstwo Hodowlane

„E.(...)” s.c. w D. o zakazanie produkcji nawozu „B.(...)”, „B.(...) do roślin zielonych”,

„B.(...) nawóz do roślin kwitnących” i o zakazanie wprowadzania do obrotu nawozu

„B.(...)”, „B.(...) do roślin zielonych”, „B.(...) nawóz do roślin kwitnących”.

Jako podstawę wznowienia postępowania wskazano w skardze treść art. 403 § 2

k.p.c. Pozwana podniosła, że w dniu 30 czerwca 2009 r. Prezes Zarządu pozwanej

spółki J. P. w Internecie przypadkowo natrafił na wyrok Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w W. z dnia 2 grudnia 2008 r., sygn. akt VI SA (…). Jakkolwiek

orzeczenie to zawierało jedynie inicjały stron postępowania, pozwany domyślił się, że

zostało ono wydane w sprawie z udziałem powodów M. Z. i Z. Z.. Zdaniem skarżącej

wskazany

wyrok

dotyczy

prowadzonych

przeciwko

powodom

postępowań

administracyjnych i jest źródłem licznych dowodów i okoliczności faktycznych, o których

pozwana nie miała wcześniej wiedzy i nie mogła ich powołać w postępowaniu

zakończonym

prawomocnym

wyrokiem.

Skarżąca

wskazywała,

że

powodowie

wprowadzają na rynek produkty łamiąc podstawowe zasady, jakie ustawodawca

przewidział dla produktów, jakimi są nawozy. Sąd Okręgowy odrzucając skargę o

wznowienie postępowania na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. stwierdził, że skarga

pozwanej spółki nie została oparta na ustawowej podstawie.

Na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 4 listopada 2009 r. pozwana wniosła

zażalenie, zarzucając naruszenie art. 403 k.p.c. i art. 410 k.p.c. Zdaniem skarżącej

doszło do wykrycia okoliczności faktycznych i środków dowodowych, które mogłyby

mieć wpływ na wynik sprawy, a z których pozwana nie mogła skorzystać w poprzednim

postępowaniu. Pozwana wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie

biegu sprawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Badanie dopuszczalności wznowienia postępowania w sprawie polega zarówno

na kontroli, czy wskazane przez skarżącego okoliczności dają się zakwalifikować pod

przewidzianą w ustawie podstawę wznowienia, jak również na ustaleniu, czy wskazana

podstawa wznowienia rzeczywiście istnieje. Samo powołanie się w skardze na

odpowiedni przepis kodeksu postępowania cywilnego dopuszczający możliwość

wznowienia postępowania, na przewidzianej w nim podstawie, nie czyni zadość

wymaganiu w postaci oparcia skargi o ustawową podstawę wznowienia. W

konsekwencji tego zapatrywania przyjmuje się, że skarga o wznowienie postępowania

podlega odrzuceniu, jeżeli w okolicznościach konkretnej sprawy sprecyzowana przez

stronę podstawa nie zostanie przez sąd stwierdzona (por. m.in. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 28 października 1999 r., II UKN 174/99, OSNP 2001, nr 4, poz.

133; z dnia 19 grudnia 2003 r., III CZ 130/03, niepubl.; z dnia 26 marca 2004 r., IV CZ

29/04, niepubl.; z dnia 31 marca 2004 r., III CZ 13/04, niepubl.; z dnia 22 lipca 2004, IV

CO 10/04, niepubl.; dnia 19 maja 2005 r., II CZ 41/05, niepubl.; z dnia 14 grudnia 2006

r., I CZ 103/06, niepubl.; z dnia 30 maja 2007 r., I CZ 40/07, niepubl. oraz wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r., III CSK 56/07, niepubl.).

Wznowienie postępowania sądowego może nastąpić wyłącznie z powodów ściśle

określonych w ustawie. Zgodnie z art. 403 § 2 k.p.c. podstawą wznowienia może być

późniejsze wykrycie okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby

mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim

postępowaniu. Muszą to być okoliczności i dowody istniejące już w czasie trwania

prawomocnie zakończonego postępowania, ale wówczas stronie nieznane i tym samym

niemożliwe do wykorzystania przez nią w tym postępowaniu. Jednocześnie nie

uwzględnia się tu okoliczności i dowodów pominiętych przez stronę na skutek

opieszałości, zaniedbania, zapomnienia lub błędnej oceny potrzeby ich powołania.

Wskazywane okoliczności faktyczne i dowody muszą być ponadto precyzyjnie określone

przez skarżącego.

Uwzględniając powyższe, zażalenie należy uznać za bezzasadne. Okoliczność

wydania i uzyskania wiedzy o wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dnia 2

grudnia 2008 r. nie może być utożsamiana z przesłanką uzasadniającą wznowienie

prawomocnie zakończonego postępowania. Powołanym w skardze o wznowienie

postępowania wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego utrzymano w mocy

decyzje Wojewódzkich i Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów RolnoSpożywczych, którymi nakazano wycofanie z obrotu nawozów wprowadzonych na rynek

przez

powodów

i

ustalono

opłaty

sankcyjne.

Wyrok

Wojewódzkiego

Sądu

Administracyjnego w W. został wydany już po wydaniu zaskarżonego skargą o

wznowienie postępowania wyroku Sądu Okręgowego w S. Z tego względu nie może on

stanowić podstawy skargi o wznowienie postępowania. Skarżąca zarzuca wprawdzie

w zażaleniu, że nie tylko sam wyrok stanowi podstawę wznowienia postępowania, ale

także dokumenty – decyzje administracyjne, opinie ekspertów i inne dowody, które

znajdują się w aktach sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny,

jednakże pozwana w skardze o wznowienie postępowania nie powołała żadnych

konkretnych środków dowodowych, z których mają wynikać nieznane wcześniej

okoliczności faktyczne mające znaczenie dla rozstrzygniętej prawomocnie sprawy.

Argumentacja skarżącej odsyła jedynie do akt sprawy, tj. dokumentów zgromadzonych i

utworzonych w toku postępowań administracyjnych i postępowania przed sądem

administracyjnym. Skarżąca podnosi, że po dowiedzeniu się o wyroku WSA wykryła

„szereg okoliczności faktycznych i środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na

wynik sprawy”. Niewystarczające jest ujęcie w skardze o wznowienie postępowania, że

chodzi o „decyzje administracyjne, które rozstrzygają pewne kwestie merytoryczne

mające niezwykle istotne znaczenie dla wznawianego postępowania, a także inne

okoliczności faktyczne i zgromadzone w sprawie dokumenty, jak np. opinie biegłych,

instytutów naukowych, itd.”. Tak ogólnikowe i nieprecyzyjne sformułowanie nie czyni

zadość wymaganiu sprecyzowania okoliczności i dowodów, o których mowa w art. 403

k.p.c. W takim ujęciu nowych okoliczności faktycznych i dowodów, Sąd byłby

zobowiązany do samodzielnego ich poszukiwania w aktach spraw administracyjnych i

aktach

postępowania

zakończonego

wyrokiem

Wojewódzkiego

Sądu

Administracyjnego. Okoliczność, że pozwana nie była uczestnikiem wskazanych w

skardze o wznowienie postępowania postępowań administracyjnych oraz postępowania

przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie wyłączała możliwości zapoznania się

przez pozwaną z aktami tych postępowań. Ze skargi o wznowienie postępowania nie

wynika, aby pozwana czyniła jakiekolwiek próby zapoznania się z tymi aktami i by

odmówiono pozwanej udostępnienia tych akt.

Należy również zwrócić uwagę na to, że od prawomocnego orzeczenia wydanego

w przedmiotowej sprawie, wniesiona została przez pozwaną skarga kasacyjna,

oddalona przez Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 12 grudnia 2008 r., w sprawie II CSK

(…). We wniesionej wówczas skardze kasacyjnej podnoszono już zarzuty związane z

toczącym się postępowaniem przed właściwymi organami administracyjnymi. We

wniesionym zażaleniu skarżąca potwierdza te okoliczności, stwierdzając jedynie, że w

trakcie postępowania ze skargi kasacyjnej posiadała jedynie ogólne przeświadczenie, że

przeciwko powodom prowadzone są postępowania administracyjne w przedmiocie

oceny legalności ich działalności polegającej na wprowadzaniu do obrotu nawozów bez

odpowiednich pozwoleń. Powyższe okoliczności uzasadniają wniosek, że w trakcie

postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem, pozwana miała

możliwość powołania się i wykazania, że takie postępowania administracyjne toczą się

przeciwko powodom, chociażby przez zażądanie przez Sąd od właściwych organów

administracyjnych informacji o tym, czy przeciwko powodom toczą się takie

postępowania.

Z powyższych względów postanowienie Sądu Okręgowego w przedmiocie

odrzucenia skargi należy uznać za trafne. Uzasadniało to oddalenie zażalenia na

podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.