II CZ 39/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 39/10

POSTANOWIENIE

Dnia 8 lipca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa B. F. i E. N.

przeciwko A. C.-T. i K. T.

z udziałem interwenienta ubocznego po stronie pozwanych - Skarbu Państwa Starosty

P. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 lipca 2010 r.,

zażalenia powódek

na postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt II Ca

(…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Powódki B. F. i E. N. wniosły zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w P.

z dnia 16 października 2009 r., którym Sąd ten odrzucił ich zażalenie na swoje

postanowienie z dnia 16 września 2009 r. Tym ostatnim orzeczeniem została odrzucona

skarga kasacyjna powódek od wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 8 maja 2009 r.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Okręgowy wyjaśnił, że

przyczyną odrzucenia zażalenia powódek było jego nienależyte opłacenie. Powódki,

reprezentowane przez adwokata, wraz z zażaleniem złożyły wniosek o zwolnienie od

kosztów sądowych, jednakże nie dołączyły do niego oświadczenia zawierającego

szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania

według wzoru, o którym mowa w art. 102 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 594). W

konsekwencji wniosek został zwrócony, wobec czego nie wywołał żadnych skutków

prawnych, jakie ustawa wiąże z jego wniesieniem do sądu. Oznacza to, że nie przerwał

terminu do uiszczenia opłaty sądowej. Tym samym zażalenie powódek traktować

należało jako nieopłacone. Zgodnie zaś postanowieniem art. 1302 § 3 k.p.c. zażalenie

wniesione m. in. przez adwokata, od którego należało uiścić opłatę w wysokości stałej

lub

stosunkowej, obliczonej od

wskazanej przez stronę

wartości przedmiotu

zaskarżenia, podlega odrzuceniu bez wezwania w sytuacji, kiedy opłata ta nie została

uiszczona.

Powódki zaskarżyły postanowienie z dnia 16 października 2009 r. w całości,

zarzucając mu naruszenie art. 102 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych oraz art. 1302 § 3 k.p.c., przez ich niewłaściwą

interpretację. W konkluzji wniosły o uchylenie w całości tego postanowienia.

Sąd Najwyższy, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 102 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych, do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych powinno być

dołączone oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku,

dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów.

Oświadczenie sporządza się według ustalonego wzoru; jeżeli oświadczenie nie zostało

złożone albo nie zawiera wszystkich wymaganych danych, zastosowanie znajduje art.

130 k.p.c. Jednakże wniosek o zwolnienie od kosztów strony reprezentowanej przez

adwokata lub radcę prawnego, złożony bez dołączenia oświadczenia, o którym mowa w

ust. 2, przewodniczący zwraca bez wzywania o uzupełnienie jego braków formalnych.

Powódki do wniosku o zwolnienie ich od kosztów sądowych nie dołączyły

oświadczenia, o którym mowa w art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r.

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Powołały się jedynie na swoje

oświadczenia złożone wcześniej (w grudniu 2008 r.), podnosząc, że w oświadczeniach

tych nie zaszły istotne zmiany, a dane tam zawarte są nadal aktualne.

Zarzut powódek, wedle którego doszło do naruszenia art. 102 ust. 2 i 4 ustawy z

dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, nie może odnieść

skutku. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono już, że ogólne odwołanie się do

złożonego we wcześniejszym etapie postępowania wniosku nie może zastąpić

obligatoryjnego oświadczenia o stanie majątkowym, o jakim mowa w art. 102 ust. 2

ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Nie można

bowiem domniemywać, że złożone wcześniej oświadczenie pozostaje aktualne także w

chwili ubiegania się o zwolnienie od opłaty od środka zaskarżenia wniesionego w

późniejszym terminie, zwłaszcza w sytuacji, kiedy same powódki nie potwierdziły, iż w

ich sytuacji nie zaszły żadne zmiany, a tylko, że nie były to zmiany istotne. W

konsekwencji złożone wcześniej oświadczenie nie może być uznane za miarodajne dla

oceny aktualnego stanu rodzinnego, majątku, dochodów i źródeł utrzymania osób

ubiegających się o zwolnienie od kosztów (por. na przykład postanowienie SN z dnia 6

października 2006 r., V CZ 65/06 – niepubl. oraz postanowienie SN z dnia 20 lipca 2007

r., I CZ 84/07 – niepubl), ponieważ nie pozwala sądowi na zweryfikowanie w oparciu

o merytoryczne dane trafności oceny powódek, że zmiany ich sytuacji majątkowej są

nieistotne z punktu widzenia przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych.

Sąd Okręgowy w P. nie naruszył także przepisu art. 1302 § 3 k.p.c., przez jego

niewłaściwą interpretację. W orzecznictwie Sądu Najwyższego zdecydowanie przeważa

pogląd, że zwrot wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, wniesionego wraz z

pismem

podlegającym

opłacie

przez

profesjonalnego

pełnomocnika

uzasadnia

przyjęcie, że pismo to nie zostało opłacone i - w rezultacie powinno - skutkować jego

odrzuceniem (por. np. postanowienie SN z dnia 25 stycznia 2007 r., V CZ 114/06 –

niepubl. oraz postanowienie SN z dnia 6 października 2006 r., V CZ 65/06 – niepubl.).

Pogląd ten podziela także skład rozpoznający niniejszą sprawę.

W konsekwencji na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 39814 k.p.c. Sąd

Najwyższy oddalił zażalenie.