II CZ 39/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 39/07

POSTANOWIENIE

Dnia 15 czerwca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

SSA Marta Romańska

w sprawie z powództwa . K.

przeciwko M. K. i I. K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 15 czerwca 2007 r.,

zażalenia pozwanej I. K.

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 25 października 2006 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 października 2006 r. Sąd

Apelacyjny odrzucił apelację pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 28

maja 2004 r.

Podstawę powyższego orzeczenia stanowił następujący stan faktyczny:

W dniu 31 maja 2004 r. pełnomocnik pozwanej złożył wniosek o doręczenie

odpisu wyroku z uzasadnieniem Sądu pierwszej instancji, który następnie cofnął

w związku z decyzją pozwanej niewnoszenia apelacji. Sąd Okręgowy w dniu

14 lipca 2004 r. umorzył postępowanie wywołane złożeniem tego wniosku.

W dniu 30 maja 2005 r. pozwana wniosła o przywrócenie terminu do

złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku Sądu Okręgowego z dnia 28 maja

2004 r. z uzasadnieniem wskazując, że dopiero w dniu 25 maja 2005 r. była

w stanie odebrać odpis wyroku, bowiem wcześniej, przez cały okres od wydania

wyroku, ze względu na stan zdrowia i intensywne leczenie onkologiczne, nie była

zdolna do podejmowania takich czynności.

Sąd Okręgowy rozpoznając ten wniosek dopuścił dowody z dokumentacji

lekarskiej pozwanej, z której wynika, że od lutego 1995 r. pozwana leczy się

psychiatrycznie, od lipca 1995 r. została zaliczona do II grupy inwalidzkiej, a od

2001 r. leczy się z powodu schizofrenii. Od stycznia 2004 r., z powodu nawrotu

choroby nowotworowej, pozwana była poddawana chemioterapii dwa razy

w miesiącu do połowy września 2004r. We wrześniu 2005 r. zgłosiła się do szpitala

psychiatrycznego, a w okresie od 6 października do 17 listopada 2005 r. była tam

leczona z powodu schizofrenii paranoidalnej. Sąd Okręgowy dopuścił też dowód

z zeznań pozwanej, z których wynika między innymi, że jej choroba psychiczna

zaostrzyła się w sierpniu 2005 r. Sąd pierwszej instancji przeprowadził także dowód

z opinii biegłego psychiatry celem ustalenia, czy pozwana miała zniesioną

możliwość rozeznania w okresie od stycznia do końca lipca 2004 r., a zwłaszcza od

14 maja do 2 czerwca 2004 r. i czy jej decyzja o cofnięciu wniosku o doręczenie

odpisu

wyroku

Sądu

pierwszej

instancji

z

uzasadnieniem

była

podjęta

z rozeznaniem. Biegły stwierdził, że jest możliwe, iż w okresie nawrotu choroby

nowotworowej

i

jej

leczenia

pozwana

odstawiła

leki

psychiatryczne,

co spowodowało pogorszenie stanu zdrowie psychicznego stwierdzone w sierpniu

2005 r. Wskazał, że w okresie od stycznia do września 2004 r. pozwana z powodu

nawrotu choroby nowotworowej walczyła o życie i to spowodowało, że choć

w sensie intelektualnym nie miała zniesionej możliwości rozeznania w okresie od

stycznia do lipca 2004 r. i intelektualnie była zdolna do podjęcia decyzji o cofnięciu

wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnienie, jednak nad intelektem dominowały

emocje zniekształcające odbiór rzeczywistości.

Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2006 r., Sąd Okręgowy przywrócił

pozwanej termin do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem

Sądu pierwszej instancji. Pozwana wniosła następnie apelację, którą Sąd

Apelacyjny odrzucił zaskarżonym postanowieniem. Uznał bowiem, że choć choroba

nowotworowa pozwanej i jej leczenie usprawiedliwiają uchybienie terminu do

złożenia

wniosku

o

doręczenie

odpisu

wyroku

Sądu

pierwszej

instancji

z uzasadnieniem, to jednak wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej

czynności, jako spóźniony w świetle art. 169 § 1 k.p.c., powinien zostać oddalony.

Sąd Apelacyjny stwierdził, że nawet jeśli uznać, że pozwana po chemioterapii

zakończonej we wrześniu 2004 r. musiała kilka miesięcy dochodzić do siebie,

to jednak nie ma uzasadnienia, że dopiero w maju 2005 r. złożyła wniosek

o przywrócenie terminu, który powinna złożyć w ciągu tygodnia od ustania przyczyn

opóźnienia. Temu terminowi uchybiła, choć w kwietniu 2005 r. sama wniosła

sprawę o podział majątku wspólnego. Z tych przyczyn Sąd Apelacyjny odrzucił

apelację.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pozwana zarzuciła brak podstaw

do przyjęcia, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po terminie

przewidzianym w art. 169 § 1 k.p.c., skoro Sąd nie ustalił od kiedy stan zdrowia

pozwanej poprawił się na tyle, że mogła podjąć świadomą i racjonalna decyzję

o złożeniu tego wniosku. Wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione.

Badając,

w

ramach

oceny

podstaw

zaskarżonego

postanowienia

o odrzuceniu apelacji, przesłankę odrzucenia, którą było stwierdzenie przez Sąd

Apelacyjny, że wniosek o przywrócenie terminu do żądania odpisu wyroku

z uzasadnieniem Sądu pierwszej instancji był spóźniony trzeba wskazać,

że zgodnie z art. 169 § 1 k.p.c. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi

się do sądu w ciągu tygodnia od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś

zgodnie z art. 171 k.p.c. wniosek spóźniony podlega odrzuceniu, a nie oddaleniu,

jak wskazał Sąd Apelacyjny. Nie to jednak decyduje o wadliwości zaskarżonego

postanowienia. Przede wszystkim bowiem Sąd Apelacyjny nie wyjaśnił sprawy

w tym zakresie i nie wskazał wystarczających podstaw faktycznych, które

w okolicznościach sprawy dawałyby uzasadnienie dla oceny, że

wniosek

o przywrócenie terminu złożony został po terminie z art. 169 § 1 k.p.c.

Sąd Okręgowy, słusznie uznając, że prawidłowe rozpoznanie wniosku

o przywrócenie terminu, wymaga wiadomości specjalnych, dopuścił w tym

przedmiocie dowód z opinii biegłego i w oparciu o tę opinię uznał, że pozwana nie

ze swojej winy uchybiła terminowi, którą to ocenę podzielił także Sąd Apelacyjny.

Przedmiotem badania Sądu pierwszej instancji nie było jednak to, czy sam wniosek

o przywrócenie terminu był złożony w terminie i w tym kierunku Sąd Okręgowy nie

przeprowadził żadnego postępowania dowodowego, jak również nie odebrał

żadnych wyjaśnień od pozwanej. Nie uczynił tego również Sąd Apelacyjny,

pozbawiając tym samym stronę możliwości zajęcia stanowiska w kwestii

zasadniczej

dla

zachowania

jej

praw

procesowych.

W

skomplikowanych

okolicznościach sprawy, związanych ze stanem zdrowia pozwanej, doprowadziło to

do dowolnego stwierdzenia, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po

terminie, skoro Sąd Apelacyjny nie przeprowadził żadnego postępowania

dowodowego, ani nie ustalił, kiedy ustały przyczyny uchybienia terminu, a więc

kiedy stan zdrowia pozwanej poprawił się na tyle, że mogła podjąć świadomą

i racjonalną decyzję o złożeniu wniosku o przywrócenie terminu. Jedyną

przesłanką, na jakiej Sąd Apelacyjny oparł swój wniosek o uchybieniu terminu z art.

169 § 1 k.p.c. jest fakt, że pozwana w dniu 18 kwietnia 2005 r. samodzielnie

wniosła sprawę o podział majątku wspólnego. Jest to jednak przesłanka

niewystarczająca bez odebrania od pozwanej wyjaśnień w tym przedmiocie i ich

oceny, oraz bez rozważenia konieczności poczynienia ewentualnych dalszych

ustaleń, co do tego od kiedy w rzeczywistości ustały przyczyny uchybienia terminu.

Z

tych

względów

trzeba

uznać,

że

Sąd

Apelacyjny

przynajmniej

przedwcześnie stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie

terminu, co sprawia, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, jako wydane

w okolicznościach sprawy bez podstawy prawnej (art. 398 15 w zw. z art. 3941 § 3

k.p.c.).

jz