II CZ 38/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 38/07

POSTANOWIENIE

Dnia 15 czerwca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

del. SSA Marta Romańska

w sprawie z wniosku A. Ci. i D. C.

przy uczestnictwie O. G. i Wojskowej Agencji Mieszkaniowej

o zniesienie współwłasności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 15 czerwca 2007 r.,

zażalenia wnioskodawców

oraz uczestniczki postępowania O. G.

na postanowienie Sądu Okręgowego w S.

z dnia 31 stycznia 2007 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 31 stycznia 2007 r. odrzucił skargę

kasacyjną wnioskodawców A. C. i D. C. oraz uczestniczki O. G. na postanowienie

Sądu Okręgowego z dnia 29 czerwca 2006 r. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie

z treścią art. 5191 § 1 i 4 pkt 4 k.p.c. od wydanego przez Sąd II instancji

postanowienia co do istoty sprawy w przedmiocie zniesienia współwłasności skarga

kasacyjna przysługuje, chyba że wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż

150 000 zł. Wobec tego, że w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżących określił

wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 50 000 zł Sąd Okręgowy uznał skargę za

niedopuszczalną i na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. orzekł

jak w sentencji.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podnieśli, że podana

kwota 50.000 zł została naniesiona omyłkowo poprzez pominięcie „1” i faktyczną

kwotą wartości przedmiotu zaskarżenia jest kwota 150.000 zł. Nie negując faktu, że

kwota

50.000

zł

stanowiła

wartość

przedmiotu

sporu

określoną

przez

wnioskodawców we wniosku, skarżący podnieśli, że w wypadku kwestionowania

samej zasady zniesienia współwłasności, wartością przedmiotu zaskarżenia może

być wartość przedmiotu działu. W dalszej części uzasadnienia wskazali, że skoro

przedmiotem działu jest nieruchomość gruntowa o powierzchni 1.669 m 2 o wartości

144,49 zł za 1 m2, to przy udziale wnioskodawców i uczestniczki w 6641/10000

wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 66% wartości przedmiotu sporu czyli

150.000 zł. Na poparcie powyższej argumentacji skarżący przytoczyli treść

orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2003 r., w sprawie III CZ

147/2002 w myśl którego o wartości przedmiotu zaskarżenia kasacją w sprawach

dotyczących zniesienia współwłasności i działu spadku przesądza wartość

wydzielonej części spadkowej nieruchomości, której przyznania domaga się

skarżący, a nie wartość jego udziału w majątku będącym przedmiotem podziału.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1261 § 1 k.p.c. w każdym piśmie procesowym należy podać

wartość przedmiotu sporu lub wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej

wartości zależy właściwość rzeczowa sądu, wysokość opłaty lub dopuszczalność

środka odwoławczego, a przedmiotem sprawy nie jest oznaczona kwota pieniężna.

Przepisy kodeksu postępowania cywilnego określają sposoby obliczania wartości

przedmiotu sporu w sprawach majątkowych (art. 19 – 24 k.p.c.), jak również

określają wzajemne relacje pomiędzy wartością przedmiotu sporu, a wartością

przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu apelacyjnym i wartością przedmiotu

zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym. I tak zgodnie z art. 368 § 2 k.p.c.

wskazana w apelacji wartość przedmiotu zaskarżenia może być oznaczona na

kwotę wyższą od wartości przedmiotu sporu wskazanej w pozwie jedynie wtedy,

gdy powód rozszerzył powództwo lub sąd orzekł ponad żądanie. Natomiast wartość

przedmiotu zaskarżenia wskazana w skardze kasacyjnej może być wyższa od

wartości

przedmiotu

w postępowaniu

zaskarżenia

apelacyjnym

wskazanej

nastąpiła

w apelacji

przedmiotowa

tylko

wtedy gdy

zmiana

powództwa

dopuszczalna w zakresie określonym przez art. 384 k.p.c. Z treści przytoczonych

przepisów jednoznacznie wynika, że zasadą jest, iż wartość przedmiotu sporu

wyznacza górną granicę wartości przedmiotu zaskarżenia, a odstępstwo od tej

zasady możliwe jest wyłącznie w powyżej wskazanych przypadkach.

Zważyć jednak należy, że wskazane relacje między wartością przedmiotu

sporu, a wartością przedmiotu zaskarżenia opierają się na założeniu prawidłowego

ustalenia wartości przedmiotu sporu.

Zasada stabilizacji ustalonej w toku postępowaniu wartości przedmiotu sporu

doznaje ograniczenia w postępowaniu kasacyjnym na skutek obowiązku badania

zarówno przez Sąd II instancji jak i Sąd Najwyższy warunków dopuszczalności

skargi kasacyjnej (art. 3986 § 2 i 3 k.p.c.). Jednym z ustawowych warunków

dopuszczalności skargi kasacyjnej jest wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 398 2 §

1 oraz art. 5191 § 2 i 4 pkt 4 k.p.c.), która w sprawach o zniesienie współwłasności

nie może być niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych. Fakt błędnego wskazania

przez pełnomocnika uczestnika wartości przedmiotu sporu, a w konsekwencji

i zaskarżenia

nie

jest

dla

Sądu

wiążący

bowiem

dopuszczalności skargi kasacyjnej następuje z urzędu.

badanie

przesłanek

Z postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 7 grudnia 2005 r. jednoznacznie

wynika, że wartość 1 m2 nieruchomości gruntowej, bez jej części składowych,

stanowiącej przedmiot postępowania działowego wynosi 144,49 zł co przy

powierzchni tej nieruchomości wynoszącej 1669 m 2 pozwala na przyjęcie, że

wartość całej nieruchomości znacznie przenosi kwotę stu pięćdziesięciu tysięcy

złotych, stanowiącą granicę dopuszczalności wniesienia skargi kasacyjnej w tego

typu sprawach. W tym względzie w wewnętrznej sprzeczności pozostaje

stanowisko Sądu drugiej instancji, który w uzasadnieniu postanowienia z dnia

29 czerwca 2006 r. nie kwestionuje ustaleń Sądu I instancji pozwalających na

prawidłowe ustalenie wartości przedmiotu sporu (zaskarżenia), a następnie

postanowieniem z dnia 31 stycznia 2007 r. odrzuca skargę kasacyjną wskazując,

że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 50 000 zł. Dodać należy, że zarówno

wnioskodawcy jak i uczestniczka O. G. zaskarżyli w całości postanowienie Sądu

Okręgowego. Tak bowiem należy rozumieć zaskarżenie orzeczenia odmawiającego

co do zasady zniesienia współwłasności (por. postanowienia SN z dnia 5 kwietnia

2002 II CZ 25/02 lex 54494, z dnia 21 stycznia 2003 r. III CZ 153/02, OSNC

2004/4/60 )

Sąd Najwyższy mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 394¹ § 3

w zw. z art. 39815 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. orzekł jak w sentencji.

kg