II CZ 37/17 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 37/17 POSTANOWIENIE Dnia 14 lipca 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maria Szulc (przewodniczący)‎SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)‎SSN Roman Trzaskowski w sprawie z wniosku B. Ś.‎przy uczestnictwie D. K. i M. K.‎o rozgraniczenie,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 lipca 2017 r.,‎zażalenia uczestników postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w P.‎z dnia 30 stycznia 2017 r., sygn. akt II Ca …/16, oddala zażalenie i pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2017 r. Sąd Okręgowy uchylił postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 6 czerwca 2016 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Sąd Okręgowy - po rozpoznaniu apelacji wnioskodawczyni B. Ś. - stwierdził, że w toczącym się z wniosku tej wnioskodawczyni postępowaniu o rozgraniczenie sąsiednich nieruchomości gruntowych (działek nr 169 i 170) Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. Wskazując na reguły postępowania o rozgraniczenie w fazie administracyjnej i sądowej, Sąd Okręgowy wskazał przede wszystkim na zasadnicze usterki w zakresie przebiegu postępowania przed Sądem Rejonowym dotyczące wytyczenia granicy pomiędzy działką wnioskodawczyni (nr 169) i uczestników postępowania D. i M.

K. W zażaleniu uczestników postępowania podniesiono naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. Według skarżących, zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na wydanie przez Sąd pierwszej instancji merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, a stwierdzone przez Sąd Okręgowy rzekome braki w postępowaniu dowodowym i tak nie mogą przeważyć o zasadności zgłoszonego wniosku o rozgraniczenie nieruchomości. Skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c. Sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez Sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania w całości.

Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy i niezbędne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości. Następnie Sąd Okręgowy wskazał zasadnicze usterki postępowania dowodowego przed Sądem pierwszej instancji (s. 4-5 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia). Z treści uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego wynika, że Sąd Rejonowy na podstawie dopuszczonych dowodów starał się wytyczyć ostateczny przebieg granic między obiema działkami (nr 169, 170) zgodnie z kryteriami wynikającymi z art. 153 k.c. Posłużył się ustaleniami dokonanymi w tym zakresie w postępowaniu administracyjnym (poprzedzającym obecne postępowania sądowe), a następnie ustalił okoliczności usytuowania istniejącego płotu drewnianego na działce nr 169 (wnioskodawczyni) i siatki ogrodzeniowej.

Sąd Okręgowy trafnie zauważył, że jedną z naczelnych zasad postępowania rozpoznawczego jest zasada bezpośredniości wyrażona w art. 235 k.c. Niewątpliwie doszło do naruszenia tej zasady w obecnym postępowaniu o rozgraniczenie. Sąd Rejonowy istotnie ograniczył się tylko do przeprowadzenia dowodu ze świadków oraz do skontrolowania i zaakceptowania rozgraniczenia przeprowadzonego przez organ administracyjny. W aktach administracyjnych obejmujących postępowanie o rozgraniczenie znajduje się m.in. szkic graficzny sporządzony przez geodetę wraz z jego opinią.

W opinii tej wskazano, które kryteria wyznaczające przebieg granicy między działkami były przez geodetę brane pod uwagę. Trafnie Sąd Okręgowy wyjaśnił, że przeprowadzone w postępowaniu administracyjnym ustalenia (w tym - w oparciu opinię biegłego) nie zwalniają sądu w toku postępowania rozpoznawczego od przeprowadzenia postępowania dowodowego w pełnym zakresie w celu ustalenia w pierwszej kolejności podstawowego kryterium rozgraniczenia, przewidzianego w art. 153 k.c. (stan prawny obu działek). Oznaczało to konieczność skorzystania w tym postępowaniu także z opinii biegłego geodety.

Rezygnując z przeprowadzenia tego dowodu bezpośrednio w postępowaniu rozpoznawczym, Sąd Rejonowy w konsekwencji zaniechał możliwości ustalenia stanu prawnego jako zasadniczego kryterium rozgraniczenia sąsiednich działek (art. 153 k.c.) zgodnie ze stanowiskiem wnioskodawczyni i uczestników postępowania. W tej sytuacji prawidłowe okazało się stanowisko Sądu Okręgowego, że jednak nie doszło do rozpoznania istoty sprawy obejmującej rozstrzygnięcie o rozgraniczeniu nieruchomości w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako nieuzasadnione (art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39815 k.p.c.). kc jw