II CZ 35/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 35/11

POSTANOWIENIE

Dnia 17 czerwca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

SSN Marta Romańska

w sprawie z powództwa P. T.

przeciwko Gminie Miasto S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 17 czerwca 2011 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie o kosztach zawarte w punkcie 3 sentencji wyroku

Sądu Okręgowego

z dnia 18 stycznia 2011 r.,

oddala zażalenie i zasądza od powoda na rzecz strony

pozwanej kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem kosztów

postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Sąd drugiej instancji, w wyroku reformatoryjnym z dnia 18 stycznia 2011 r.,

orzekł o kosztach procesu przed sądem pierwszej instancji (pkt 1b sentencji)

oraz o kosztach postępowania odwoławczego (pkt 3 sentencji) na podstawie art. 98

§ 1 i § 3 k.p.c oraz §§ 6 pkt 5 i § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.),

stosując zasadę odpowiedzialności stron za wynik procesu. Brak podstaw do

odstąpienia od

ogólnych

uregulowań

rozstrzygania

o

kosztach

uzasadnił

powołaniem się na przedmiot sporu, charakter zgłoszonego roszczenia i brak

szczególnych okoliczności, uzasadniających

odstąpienie od tych ogólnych

uregulowań.

Powód zaskarżył zażaleniem powyższe postanowienia rozstrzygające

o kosztach postępowania, uznając je za niesłuszne i twierdząc, że wystąpiły

przesłanki zastosowania art. 102 k.p.c., wprowadzającego wyjątek od zasady

odpowiedzialności za wynik sporu. Żalący powołał się na swoją trudną sytuację

majątkową i życiową i wniósł o odstąpienie od obciążania go w całości lub w części

kosztami postępowania przed sądami obu instancji.

Postanowieniem z dnia 14 lutego 2011 r. Sąd Okręgowy odrzucił zażalenie

w zakresie pkt I b zawartego w sentencji wyroku (k. 380).

Pozwana Gmina w odpowiedzi na zażalenie z dnia 22 lutego 2011 r. wniosła

o oddalenie zażalenia w całości i o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania

zażaleniowego. Wskazała, że postanowieniem z dnia 14 lutego 2011 r.

Sąd Okręgowy odrzucił zażalenie powoda w zakresie pkt I b wyroku, tj.

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania przed sądem pierwszej instancji,

stwierdzając zarazem, że niekorzystna sytuacja ekonomiczna strony nie stanowi

podstawy do zwolnienia jej z mocy art. 102 k.p.c od obowiązku zwrotu kosztów

przeciwnikowi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie

nie

zasługiwało

na

uwzględnienie,

ponieważ

zaskarżone

postanowienie zawarte w pkt 3 sentencji wyroku zapadło zgodnie z obowiązującym

prawem.

Formuła 102 k.p.c zapewnia co prawda Sądowi szeroki luz decyzyjny

w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu, ale sposób stosowania tego przepisu

podlega dyskrecjonalnej ocenie sędziowskiej i w zasadzie wymyka się spod kontroli

sprawowanej przez Sąd Najwyższy, chyba że zaskarżone orzeczenie zostało

wydane z rażącym naruszeniem reguł wprowadzonych tym przepisem (por. m.in.

postanowienie SN z dnia 13 października 2010 r., I CZ 100/10, niepubl.;

postanowienie SN z dnia 17 marca 2011 r., IV CZ 129/10, niepubl.).

Sąd drugiej instancji wskazał w uzasadnieniu na przesłanki braku w jego

ocenie podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c. poprzez powołanie się na przedmiot

sporu, charakter zgłoszonego roszczenia oraz sytuację obu stron. Regulacja art. 102

k.p.c. jest szczególnym rozwiązaniem wykluczającym stosowanie wszelkich

uogólnień (por. postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2011 r., IV CZ 140/10, niepubl.).

Szczególnie uzasadnionymi wypadkami w rozumieniu art. 102 k.p.c. są zdarzenia,

które mogą być związane z samym procesem lub pozostawać poza nim, które

zarazem jednak powodują, że obciążenie kosztami strony przegrywającej proces

byłoby wyjątkowo niesłuszne czy wręcz niesprawiedliwe (postanowienie SN z dnia

23 marca 2011 r., V CZ 120/10, niepubl.).

Sąd

drugiej

instancji

ocenił

wskazane

w

uzasadnieniu

orzeczenia

okoliczności, a następnie w ramach przysługującej mu swobodnej oceny

jurysdykcyjnej uznał, że nie uzasadniają one odstąpienia od ogólnych uregulowań

w zakresie orzekania o kosztach procesu.

Zażalenie powoda nie podważa tej oceny.

Wobec powyższego, na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1

i art. 99 k.p.c. oraz na podstawie § 6 pkt 3 w zw. z § 12 ust. 2 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów pomocy prawnej

udzielonej

przez

z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

radcę

prawnego

ustanowionego