II CZ 35/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 35/09

POSTANOWIENIE

Dnia 24 lipca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Józef Frąckowiak

w sprawie z powództwa A. B.

przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez:

Areszt Śledczy w C., i in.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 24 lipca 2009 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 9 lutego 2009 r.,

1) oddala zażalenie

2) oddala

wniosek

pozwanego

o

zasądzenie

kosztów

postępowania zażaleniowego

3) zasądza na rzecz adwokata R. O. od Skarbu Państwa (Sąd

Apelacyjny) kwotę 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych

powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług.

Uzasadnienie

A. B. pozwem z dnia 21 marca 2006 r. wniósł o zasądzenie od Skarbu

Państwa odszkodowania i zadośćuczynienia. Powód został zwolniony od kosztów

sądowych w całości postanowieniem Sądu Okręgowego w S. z dnia 8 września

2006 r. Wyrok w sprawie zapadł dnia 17 listopada 2008 r. i został zaskarżony

apelacją wniesioną przez ustanowionego dla powoda pełnomocnika z urzędu.

Postanowieniem z dnia 9 lutego 2009 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację,

bowiem nie uiszczono od niej opłaty podstawowej. Sąd Apelacyjny stanął na

stanowisku, że w sprawach wszczętych w okresie, w którym zgodnie z art. 14 ust. 2

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz.

1398 ze zm.) strona zwolniona od kosztów sądowych zobowiązana była uiścić

opłatę podstawową, winna uiścić także opłatę podstawową od apelacji, nawet jeśli

została ona wniesiona po zmianach, które weszły w życie dnia 10 marca 2007 r.

W zażaleniu powód wniósł o uchylenie postanowienia Sądu Apelacyjnego

w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Z dniem 10 marca 2007 r. uchylony został art. 14 ust. 2 ustawy z dnia

25 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167,

poz. 1398 ze zm.)., co oznacza, że od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej

(ustawa z dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych, Dz. U. z 2007 r. Nr 21, poz. 123) od strony zwolnionej od

kosztów sądowych nie pobiera się opłaty podstawowej. Z art. 2 ustawy

nowelizującej wynika jednak, że przepisy dotychczasowe stosuje się w sprawach

wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego

dokonano wykładni art. 2 ustawy nowelizującej. Utrwalone i jednolite stanowisko

Sądu Najwyższego przemawia za rozumieniem tego przepisu zgodnie z jego

brzmieniem (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2007 r.,

V CZ 58/07, z dnia 2 sierpnia 2007 r., V CZ 70/07 i V CZ 78/07, z dnia 20 września

2007 r., II CZ 64/07, z dnia 4 października 2007 r., V CZ82/07, z dnia

10 października 2007 r., I CZ 113/07, uchwała z dnia 27 czerwca 2008 r., III CZP

48/08 i inne, których nie ma już potrzeby przytaczać). Odstępstwa od tej wykładni

w żadnym orzeczeniu Sąd Najwyższy nie zaakceptował. Wykładnia ta jest

uzasadniona tym bardziej, że przepis art. 2 ustawy nowelizującej jest normą prawa

międzyczasowego opartą na zasadzie jednolitości postępowania, stanowiącą

wyraźne odstępstwo od ogólnej zasady bezpośredniego działania nowej ustawy

procesowej. Jeżeli zatem sprawa została wszczęta przed dniem wejścia w życie

ustawy nowelizującej, aż do zakończenia sprawy obowiązek uiszczania opłat

sądowych regulują dotychczasowe przepisy, w tym art. 14 ust. 2 przytoczony na

wstępie. Apelacja zatem, od której nie opłacono opłaty podstawowej, podlega

odrzuceniu, gdy została wniesiona przez pełnomocnika z urzędu w imieniu strony

całkowicie zwolnionej od kosztów sądowych.

Obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej nie oznacza przerzucenia tego

ciężaru na pełnomocnika. W postanowieniu z dnia 23 listopada 2006 r., IV CZ

89/06 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że pełnomocnik ustanowiony przez sąd nie ma

obowiązku wykładania środków na pokrycie opłat sądowych obciążających stronę,

ma natomiast obowiązek udzielenia stronie pomocy prawnej w uzyskaniu tych

środków w ramach pomocy społecznej lub zapomogi dla osoby pozbawionej

wolności.

Nie jest trafny również zarzut naruszenia prawa poprzez brak wezwania

pełnomocnika do uiszczenia opłaty podstawowej. Zgodnie z art. 130 2 § 1 k.p.c.,

wniesiony przez profesjonalnego pełnomocnika środek zaskarżenia, podlegający

opłacie w wysokości stałej, podlega odrzuceniu bez wezwania. Skarżący

wprawdzie kwestionuje kwalifikowanie opłaty podstawowej jako opłaty w wysokości

stałej. Zważywszy jednak, że opłata podstawowa zawsze wynosi 30 złotych, a więc

jest stała, brak przekonywających argumentów pozwalających uznać, że nie jest to

opłata w wysokości stałej.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 394 1 § 3

w związku z art. 39814 k.p.c.

md