II CZ 34/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 34/10

POSTANOWIENIE

Dnia 6 maja 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Stanisław Dąbrowski

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie ze skargi D. P.

o

wznowienie

postępowania

zakończonego

prawomocnym

wyrokiem

Sądu

Apelacyjnego z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt I ACa (…)

w sprawie z powództwa D. P.

przeciwko J. B., M. C., J. M., E. S., E. K.-K. i I. P.

o ochronę dóbr osobistych,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 maja 2010 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt I ACa (…),

1. oddala zażalenie;

2. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Ł. adwokatowi T. W.

kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) zł powiększoną o 22% podatku VAT

tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Powód złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym

wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 20 stycznia 2009 r., w którym oddalono apelację

powoda, wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 29 lipca 2008 r. Wyrokiem z

dnia 29 lipca 2008 r. oddalono powództwo powoda o ochronę dóbr osobistych.

Jako podstawę prawna wznowienia postępowania skarżący wskazał art. 401 pkt

1 k.p.c. Zdaniem skarżącego, w postępowaniu apelacyjnym doszło do nieważności

postępowania z powodu nienależytej reprezentacji, ponieważ powód skutecznie

wypowiedział pełnomocnictwo adwokatowi ustanowionemu z urzędu w postępowaniu

apelacyjnym, a Sąd Apelacyjny nie podjął w tym zakresie żadnych działań. Według

powoda, odwołanie pełnomocnictwa nastąpiło w piśmie powoda z dnia 28 listopada

2008 r., skierowanego do tego Sądu, w którym stwierdził on m. in. (mając na myśli

adwokata ustanowionego z urzędu), że „ten obywatel na pewno nie będzie prowadził

mojej sprawy”. Przyczyny nieważności postępowania apelacyjnego skarżący upatrywał

zatem w tym, że - mimo jego wcześniejszego pisma z dnia 28 listopada 2008 r. - Sąd

Apelacyjny nie spowodował zmiany pełnomocnika z urzędu.

Sad Apelacyjny postanowieniem z dnia 29 października odrzucił skargę.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, nie zachodziła podana przez powoda pierwsza

podstawa wznowienia postępowania przewidziana w art. 401 pkt 2 k.p.c. Na rozprawie

apelacyjnej w dniu 20 stycznia 2009 r., na której powód by obecny, występował adwokat

z urzędu J. M. i zajmował stanowisko merytoryczne w sprawie, a powód nie złożył na tej

rozprawie żadnego oświadczenia dotyczącego zmiany pełnomocnika z urzędu i nie

powołał się na treść swojego pisma z dnia 28 listopada 2008 r. Brak aktywności powoda

w tym zakresie nie może uzasadniać wznowienia postępowania; ponadto Sąd meriti nie

ma uprawnień w zakresie dokonywania zmian pełnomocników, w razie ustanowienia

pełnomocnictwa w urzędu.

Sąd Apelacyjny stwierdził także, że skarga została złożona po upływie terminu

określonego w art. 407 § 1 k.p.c.

W zażaleniu na postanowienie z dnia 29 października 2009 r. powód wnosił o

jego uchylenie i ponowne rozpoznanie sprawy „w granicach” zakreślonych podstawą

wznowienia. Według skarżącego, istniała prawna podstawa wznowienia postępowania

(art. 401 pkt 2 k.p.c.) i skargę wniesiono w terminie właściwym (art. 407 § 1 k.p.c.).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 401 pkt 2 k.p.c., można żądać wznowienia postępowania, jeżeli

jedna ze stron nie była należycie reprezentowana bądź jeżeli wskutek naruszenia

przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Skarżący utrzymuje, że

skutecznie odwołał ustanowionego pełnomocnika z urzędu w piśmie z dnia 28 listopada

2008 r., co sugeruje brak właściwego reprezentowania powoda w postępowaniu

apelacyjnym, a zwłaszcza na rozprawie apelacyjnej w dniu 20 stycznia 2009 r. Postawa

powoda w toku tej rozprawy może jednak wskazywać na to, że akceptował on działania

pełnomocnika z urzędu (adwokat zajmował merytoryczne stanowisko w sprawie, a

powód nie składał żadnych wniosków dotyczących zmiany pełnomocnika, nie powoływał

się też na treść pisma z dnia 28 listopada 2008 r.). Skarżący podnosił w zażaleniu, że w

toku tej rozprawy „nie doszło do potwierdzenia przez skarżącego dokonanych czynności

procesowych (adwokata)”. Tymczasem Sąd Apelacyjny prawidłowo przyjął, że nie

doszło jednak do skutecznego zakwestionowania działania ustanowionego z urzędu

adwokata

ze

strony

powoda.

Skarżący

nie

skorzystał

zatem

z

możliwości

wypowiedzenia pełnomocnictwa dotychczasowemu pełnomocnikowi lub przynajmniej

potwierdzenia wyrażonej w tym zakresie wcześniej własnej woli. Oznaczało to

możliwość skonstatowania faktu prawidłowej reprezentacji powoda w postępowaniu

apelacyjnym, nawet jeżeli skarżący - jak wywodził - utracił wcześniej niezbędne zaufanie

do przyznanego mu pełnomocnika z urzędu.

Trafnie również przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący złożył

skargę o wznowienie z przekroczeniem terminu przewidzianego w art. 407 § 1 k.p.c.

Początek biegu terminu trzymiesięcznego należy bowiem liczyć od dnia 20 stycznia

2009 r., tj. od dnia ogłoszenia wyroku sądu drugiej instancji. Wyrok ten bowiem zapadł

po przeprowadzeniu rozprawy, w której uczestniczył powód i jego pełnomocnik z urzędu.

Jeżeli powód był przekonany o braku należytej reprezentacji w postępowaniu

apelacyjnym, to istotnie termin przewidziany w art. 407 § 1 k.p.c rozpoczął swój bieg w

dniu 20 stycznia 2009 r. i zakończył się w dniu 20 kwietnia 2009 r. Skoro skargę o

wznowienie postępowania powód wniósł w lipcu 2009 r., to nastąpiło to już po upływie

terminu określonego w art. 407 § 1 k.p.c.

Z

przedstawionych

jako nieuzasadnione

(art.

względów

39814

k.p.c.

Sąd

w

Najwyższy

zw.

z

art.

oddalił

3941

§

zażalenie

k.p.c.).

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 98 k.p.c, art. 108 § 1 k.p.c. i §§

10, 12, 16 rozporządzenia MS z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie (...) (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).