II CZ 32/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 32/10

POSTANOWIENIE

Dnia 22 kwietnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie ze skargi J. G.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem

Sądu Apelacyjnego z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt I ACz (…)

w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - Ministra Skarbu Państwa

przeciwko J. G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 22 kwietnia 2010 r.,

zażalenia pozwanego

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. akt I ACa (…),

1)

oddala zażalenie,

2)

nie

obciąża

pozwanego

kosztami

postępowania

zażaleniowego

poniesionymi przez powoda.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 25 listopada 2009 r. Sąd Apelacyjny na podstawie art.

410 § 1 k.p.c. odrzucił skargę pozwanego J. G. o wznowienie postępowania

zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 16 stycznia

2008 r. sygn. akt I ACz (...) w sprawie z powództwa Skarbu Państwa – Ministra Skarbu

Państwa o zapłatę. Ponadto, Sąd Apelacyjny odstąpił od obciążenia skarżącego

obowiązkiem zwrotu kosztów na rzecz powoda. Sąd stwierdził, że art. 479 8a § 5 k.p.c.,

wskazany przez pozwanego jako podstawa wznowienia postępowania, w związku z

utratą jego mocy obowiązującej na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia

15 kwietnia 2009 r., sygn. akt SK 28/08, nie stanowił podstawy prawnej wydania

zaskarżonego skargą o wznowienie postępowania orzeczenia. Postanowieniem tym Sąd

Apelacyjny

oddalił

zażalenie

pozwanego

wniesione

od

postanowienia

Sądu

Okręgowego w Kaliszu z dnia 15 października 2007 r. (uzupełnionego postanowieniem

dnia 12 listopada 2007 r.) odrzucającego wnioski pozwanego o przywrócenie terminu do

uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu od nakazu zapłaty i do wniesienia sprzeciwu

oraz odrzucił sprzeciw pozwanego wniesiony od nakazu zapłaty w postępowaniu

upominawczym z dnia 14 sierpnia 2007 r. wydanego przez Sąd Okręgowy w Kaliszu.

Tylko postanowienie odrzucające sprzeciw podlegało zaskarżeniu, a rozpoznając

zażalenie pozwanego Sąd drugiej instancji jedynie przesłankowo badał zasadność

postanowienia Sądu Okręgowego w przedmiocie wniosków pozwanego o przywrócenie

terminu. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy regulujące przywrócenie

terminu (art. 168 – 171 k.p.c.).

Na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 25 listopada 2009 r., w części

odrzucającej skargę o wznowienie postępowania, pozwany wniósł zażalenie, zarzucając

naruszenie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie.

Powód wniósł o oddalenie zażalenia oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz

Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów postępowania

zażaleniowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Badanie dopuszczalności wznowienia postępowania w sprawie polega zarówno

na kontroli, czy wskazane przez skarżącego okoliczności dają się zakwalifikować pod

przewidzianą w ustawie podstawę wznowienia, jak również na ustaleniu, czy wskazana

podstawa wznowienia rzeczywiście istnieje. Samo powołanie się w skardze na

odpowiedni przepis kodeksu postępowania cywilnego dopuszczający możliwość

wznowienia postępowania, na przewidzianej w nim podstawie, nie czyni zadość

wymaganiu

w

postaci

oparcia

skargi

o ustawową

podstawę

wznowienia.

W

konsekwencji tego zapatrywania przyjmuje się, że skarga o wznowienie postępowania

podlega odrzuceniu, jeżeli w okolicznościach konkretnej sprawy sprecyzowana przez

stronę podstawa nie zostanie przez sąd stwierdzona (por. m.in. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 28 października 1999 r., II UKN 174/99, OSNP 2001, nr 4, poz.

133; z dnia 19 grudnia 2003 r., III CZ 130/03, niepubl.; z dnia 26 marca 2004 r., IV CZ

29/04, niepubl.; z dnia 31 marca 2004 r., III CZ 13/04, niepubl.; z dnia 22 lipca 2004 r.,

IV CO 10/04, niepubl.; dnia 19 maja 2005 r., II CZ 41/05, niepubl.; z dnia 14 grudnia

2006 r., I CZ 103/06, niepubl.; z dnia 30 maja 2007 r., I CZ 40/07, niepubl. oraz wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r., III CSK 56/07, niepubl.).

Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o

niezgodności z Konstytucją, aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane

prawomocne orzeczenie sądowe, stanowi podstawę do wznowienia postępowania na

zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. W

takim przypadku właściwym przepisem dla wznowienia postępowania cywilnego,

zakończonego prawomocnym orzeczeniem, jest art. 401 1 k.p.c. Jakkolwiek w zażaleniu

powołano się na naruszenie art. 190 ust. 4 Konstytucji, to nie ulega wątpliwości, że

argumentacja skarżącego wiąże się z art. 4011 k.p.c. jako podstawy wznowienia

postępowania

w sprawie

w

związku

ze stwierdzeniem

w

wyroku

Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2009 r., sygn. akt SK 28/08, niezgodności art. 479 8a

§ 5 k.p.c. z art. 45 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 oraz z art. 45

ust. 1 w zw. z art. 78 Konstytucji.

Zgodnie art. 4798a § 5 k.p.c. pisma procesowe złożone w postępowaniu przed

sądem pierwszej instancji, które nie mogły otrzymać prawidłowego biegu wskutek

niezachowania warunków formalnych, wniesione przez stronę reprezentowaną przez

adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Skarbu

Państwa podlegały zwrotowi bez wzywania do ich poprawienia lub uzupełnienia.

Sprzeciw od wyroku zaocznego, zarzuty od nakazu zapłaty, sprzeciw od nakazu zapłaty

sąd odrzucał.

Według art. 4011 k.p.c. można żądać wznowienia postępowania zakończonego

prawomocnym orzeczeniem, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu

normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Jak

zasadnie przyjął Sąd Apelacyjny, wskazany w skardze o wznowienie postępowania art.

4798a § 5 k.p.c. nie stanowił podstawy prawnej wydania zaskarżonego skargą

postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 16 stycznia 2008 r. Podstawą prawną tego

postanowienia, co wynika z analizy argumentacji prawnej zawartej w jego uzasadnieniu,

stanowił art. 504 § 1 k.p.c., według którego sąd odrzuca sprzeciw od nakazu zapłaty w

postępowaniu upominawczym wniesiony po upływie terminu. Przesłanką zastosowania

tego przepisu było uznanie przez Sąd Apelacyjny - w ramach kontroli dokonywanej

w postępowaniu zażaleniowym na podstawie art. 380 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. –

że było prawidłowe stanowisko Sądu Okręgowego odrzucające wnioski pozwanego o

przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu oraz do wniesienia

tego sprzeciwu. Rozstrzygnięcie o tych wnioskach nastąpiło na podstawie przepisów

regulujących problematykę przywrócenia terminu (art. 168 – 171 k.p.c.). W konsekwencji

wniesiony przez pozwanego wraz z wnioskami o przywrócenie terminu, sprzeciw od

nakazu zapłaty podlegał odrzuceniu z powodu jego wniesienia po terminie, a nie

dlatego, że miał do niego zastosowanie art. 479 8a § 5 k.p.c. Przepis ten stanowił

podstawę wydania postanowienia Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 12 września 2007

r., którego to postanowienia pozwany nie zaskarżył.

Z tych przyczyn postanowienie Sądu Apelacyjnego w przedmiocie odrzucenia

skargi jako niedopuszczalnej należy uznać za trafne. Samo sformułowanie podstawy

wznowienia postępowania w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza bowiem, że

skarga oparta została na ustawowej podstawie wznowienia.

Wobec powyższego zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c.

w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na

podstawie art. 102 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 398 21 k.p.c. i art. 3941 § 3 k.p.c.

zgodnie

z

zasadą

przyjętą

i niekwestionowaną

przez strony w zaskarżonym

postanowieniu Sądu drugiej instancji, który przyjął, że zastosowanie art. 102 k.p.c. było

uzasadnione szczególnym charakterem sprawy.