II CZ 31/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 31/09

POSTANOWIENIE

Dnia 18 czerwca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Iwona Koper (przewodniczący)

SSN Zbigniew Kwaśniewski

SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi W.G.

przy udziale B. Spółki Akcyjnej

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu

Apelacyjnego z dnia 28 lutego 2008r., sygn. akt [...],

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 18 czerwca 2009 r.,

zażalenia skarżącego

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 21 listopada 2008 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Prawomocnym wyrokiem zaocznym z dnia 19 lutego 2004 r. Sąd Okręgowy

zasądził od R.G. na rzecz B. SA kwotę 135 269, 50 zł z tytułu poręczenia

wekslowego kredytu udzielonego I.C. W dniu 31 maja 2004 r. R.G. podarował

przysługujące mu spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu synowi, W.G.

Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2007 r. Sąd Okręgowy uznał tę darowiznę za

bezskuteczną w stosunku do powodowego B. SA w odniesieniu do wierzytelności

zasądzonej na rzecz tego banku wyrokiem zaocznym z dnia 19 lutego 2004 r. od

R.G. Apelacja pozwanego W.G. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 16 kwietnia

2007 r. została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego z 28 lutego 2008 r.

W.G. wniósł skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej

prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 28 lutego 2008 r. W skardze tej

powołał się na to, że: - R.G. udzielił poręczenia jedynie do kwoty 30 000 zł; - I.C.

została skazana za podrobienie podpisów innego poręczyciela; - R.G. wniósł

o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem

zaocznym z dnia 19 lutego 2004 r. Skarżący złożył przy tym

wniosek

o dopuszczenie dowodu z akt sprawy zakończonej wspomnianym wyrokiem

zaocznym oraz z akt sprawy karnej prowadzonej przeciwko I.C. i zeznań R.G.

Postanowieniem z dnia 21 listopada 2008 r. Sąd Apelacyjny odrzucił tę

skargę na podstawie art. 410 §1 k.p.c. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przytoczone

w skardze okoliczności faktyczne i środki dowodowe, w ocenie skarżącego „nowe”

w znaczeniu art. 403 §2 k.p.c., w rzeczywistości były mu znane już co najmniej na

etapie postępowania apelacyjnego. Ponadto nie mogły one wywrzeć wpływu na

rozstrzygnięcie sprawy, której dotyczy skarga. Dopiero wzruszenie prawomocnego

wyroku zaocznego z dnia 19 lutego 2004 r. mogłoby ewentualnie doprowadzić do

wznowienia postępowania objętego skargą.

W

obszernie

umotywowanym

zażaleniu

W.G.

postanowienia Sądu Apelacyjnego odrzucającego jego skargę.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

wniósł

o uchylenie

Konieczną przesłanką skargi pauliańskiej (art. 527 i nast. k.c.) jest

przysługiwanie wnoszącemu ją zaskarżalnej wierzytelności pieniężnej przeciwko

osobie, która dokonała czynności prawnej objętej żądaniem ubezskutecznienia.

Może to być oczywiście także wierzytelność wynikająca z udzielenia poręczenia,

zarówno cywilnego, jak wekslowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja

2003 r., I CKN 103/01, „Prawo Bankowe” 2003, nr 10, s. 23). Ciężar dowodu tej

przesłanki spoczywa, zgodnie z art. 6 k.c., na osobie występującej z żądaniem

ubezskutecznienia czynności prawnej (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia

11 października 1995 r., III CZP 139/95, OSNC 1996, nr 1, poz. 17, oraz wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2007 r., II CSK 452/06, OSNC-ZD 2008, nr A,

poz. 20).

B. SA w celu wykazania przysługiwania mu w stosunku do R.G.

wierzytelności w wysokości 135 269, 50 zł. powołał się na prawomocny wyrok

zaoczny z dnia 19 lutego 2004 r. Skarżący przytaczając nowe w jego ocenie

okoliczności faktyczne i środki dowodowe, mające wskazywać na nieprzysługiwanie

powodowemu bankowi tej wierzytelności - jeżeli nie w całości, to w każdym razie co

do kwoty przekraczającej 30 000 zł – kwestionuje więc w istocie rozstrzygnięcie

zawarte w wymienionym wyroku. Zgodnie jednak z art. 365 § 1 k.p.c., prawomocne

orzeczenie wiąże strony i sąd, który je wydał, inne sądy oraz inne organy

państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie

przewidzianych także inne osoby. Dopóki zatem prawomocny wyrok zaoczny z dnia

19 lutego 2004 r. nie zostanie wzruszony w odpowiednim trybie, wszystkie osoby

i instytucje wymienione w przytoczonym przepisie – a więc także Sądy orzekające

w niniejszej sprawie – muszę przyjmować, gdy ma to tylko w danej sytuacji

znaczenie, że stan prawny przedstawia się tak, jak to wynika z tego wyroku,

a zatem, iż powodowemu bankowi przysługuje względem R.G. wierzytelność

pieniężna w kwocie 135 269, 50 zł.

Podstawy

do

wznowienia

postępowania

w

sprawie

zakończonej

prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 28 lutego 2008 r. z powodu

wykrycia nowych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych mających

wskazywać na nieistnienie, w całości lub określonej części, wierzytelności

chronionej wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 16 kwietnia 2007 r. mogłyby zatem

istnieć – tak jak przyjął Sąd Apelacyjny – o tyle tylko, o ile doszłoby do wzruszenia

prawomocnego wyroku zaocznego z dnia 19 lutego 2004 r. w wyniku wznowienia

postępowania, w którym wyrok ten został wydany. Gdyby jednak już wzruszenie

wyroku zaocznego z dnia 19 lutego 2004 r. nastąpiło, wznowienie postępowania

w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia

28 lutego 2008 r. nie byłoby w istocie potrzebne do udzielenia ochrony skarżącemu.

Dostateczną ochronę nie tylko R.G., ale i skarżącemu zapewniałoby wówczas już

samo wzruszenie wyroku zaocznego z dnia 19 lutego 2004 r. W następstwie

uwzględnienia skargi pauliańskiej, wierzyciel może z pierwszeństwem przed

wierzycielami osoby trzeciej dochodzić zaspokojenia z przedmiotów majątkowych,

które wskutek czynności uznanej za bezskuteczną wyszły z majątku dłużnika albo

do niego nie weszły (art. 533 k.c.). Wykonanie wyroku uwzględniającego skargę

pauliańską zakłada zatem dysponowanie przez wierzyciela tytułem wykonawczym

przeciwko dłużnikowi, w razie zaś uchylenia wyroku zaocznego z dnia 19 lutego

2004 r. wymaganie to nie mogłoby być spełnione przez powodowy bank.

Już tylko z tych, omówionych wyżej przyczyn, zażalenie nie mogło być

uwzględnione, co mając na względzie, orzeczono jak w sentencji (art. 398 14

w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).