II CZ 3/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 3/13

POSTANOWIENIE

Dnia 21 marca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

SSN Anna Owczarek

w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "O. " w P.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem

Sądu Apelacyjnego [...]

z dnia 14 stycznia 2009 r.,

wydanym w sprawie z powództwa Z. S. i G. S.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "O." w P.

o złożenie oświadczenia woli,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 21 marca 2013 r.,

zażalenia strony pozwanej (skarżącej)

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 31 października 2012 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i w tym zakresie przekazuje

sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 31 października 2012 r., Sąd Apelacyjny odrzucił

skargę

pozwanej

Spółdzielni

Mieszkaniowej

o

wznowienie

postępowania

zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 14 stycznia

2009 r.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, skarga o wznowienie postępowania

była niedopuszczalna, jako skierowana przeciwko nieistniejącemu orzeczeniu.

Skarga była bowiem zwrócona przeciwko nie zawartemu w zaskarżonym wyroku

orzeczeniu co do kosztów postępowania. Pozwana nie wniosła o uzupełnienie

zaskarżonego wyroku na podstawie art. 351 § 1 k.p.c. - w zakresie braku

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania - w ustawowym terminie dwóch tygodni

od jego ogłoszenia. Ponadto, postanowienie dotyczące kosztów procesu nie jest

objęte zakresem przedmiotowym skargi o wznowienie postępowania. Ponieważ

postanowienie co do kosztów procesu nie jest wydawane przed wydaniem wyroku

i nie ma wpływu na jego merytoryczną treść, nie może też być uchylone lub

zmienione na podstawie art. 4161 k.p.c. i z tej przyczyny nie może być również

mowy o wznowieniu postępowania na podstawie określonej w art. 403 § 4 k.p.c.

Powyższe postanowienie zaskarżyła w całości zażaleniem pozwana,

zarzucając: naruszenie art. 4161 k.p.c. poprzez jego niewłaściwą interpretację

i uznanie, iż nie znajduje on zastosowania w niniejszej sprawie; naruszenie art. 403

§ 4 k.p.c. poprzez jego zastosowanie i uznanie, iż znajduje on zastosowanie

w sprawie; nierozpoznanie istoty sprawy oraz naruszenie art. 90 ust. 4 Konstytucji

poprzez przyjęcie, że brak jest podstaw prawnych do wznowienia postępowania,

w którym postanowienie o ustaleniu kosztów procesu zostało wydane na podstawie

aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny

z Konstytucją.

Pozwana

wniosła

o

uchylenie

zaskarżonego

postanowienia

i przekazanie sprawy do Sądu Apelacyjnego celem ponownego jej rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

O charakterze każdego pisma procesowego decyduje jego treść, a nie

jego nazwa.

Pismo

procesowe

pozwanej

nazwane

skargą

o

wznowienie

postępowania - uwzględniając jego treść - nie było skargą o wznowienie

postępowania, lecz wnioskiem, o którym mowa w art. 4161 k.p.c. Pomimo tego Sąd

Apelacyjny

w sposób

nieprawidłowy

potraktował

to

pismo

jako

skargę

o wznowienie postępowania i orzekł co do tego środka odwoławczego, którego

faktycznie pozwana nie wniosła. Już tylko ta okoliczność usprawiedliwia

uwzględnienie wniesionego zażalenia.

W art. 4161 k.p.c. ustanowiono szczególną procedurę, której celem jest

wzruszanie prawomocnych postanowień niekończących postępowania w sprawie.

Nie jest to procedura wznowieniowa, lecz szczególny rodzaj procedury, do której

stosuje się jedynie odpowiednio przepisy o wznowieniu postępowania. Z treści

powołanego przepisu wynikają trzy warunki dopuszczalności jego stosowania: po

pierwsze, przepis stanowiący podstawę rozstrzygnięcia musi zostać uznany

za niezgodny z Konstytucją, po drugie, ma on zastosowanie w sprawie, gdy doszło

już do prawomocnego zakończenia postępowania oraz po trzecie, dotyczy

postanowień niekończących postępowania w sprawie, które zostały wydane

w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem. Wbrew stanowisku wyrażonemu

przez Sąd Apelacyjny, procedura ustanowiona w art. 4161 k.p.c. może dotyczyć przy spełnieniu powyższych przesłanek – każdego wydanego w sprawie

postanowienia, które nie kończy postępowania w sprawie, w tym postanowienia

o kosztach procesu (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2013 r.,

II CO 64/12, nie publ.).

Inną natomiast kwestią, którą powinien rozważyć ponownie Sąd Apelacyjny

przy założeniu jednak, że chodzi o wniosek, o którym mowa w art. 416 1 k.p.c., a nie

o skargę o wznowienie postępowania, jest to, czy istnieje substrat zaskarżenia.

Odnośnie do tego zagadnienia powinno być przedmiotem oceny tego Sądu,

czy zaskarżone orzeczenie, którym zmieniono orzeczenie Sądu pierwszej instancji

obejmujące również orzeczenie o kosztach postępowania, zawierało w sobie

element rozstrzygnięcia o kosztach procesu wydane w oparciu o akt normatywny,

który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za sprzeczny z Konstytucją.

Z tych względów orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 398 15 § 1

w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. oraz art. 108 § 2 w zw. z art. 391 § 1, art. 3941 § 3 i art.

39821 k.p.c.

jw