II CZ 29/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 29/10

POSTANOWIENIE

Dnia 22 kwietnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi G. L.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem

Sądu Apelacyjnego z dnia 6 listopada 2002 r., sygn. akt I ACa (…)

w sprawie z powództwa G. L.

przeciwko K. Z.

o ochronę dóbr osobistych,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 22 kwietnia 2010 r.,

zażalenia powódki

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt I ACa (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił skargę G. L. o

wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 6

listopada 2002 r. w sprawie z jej powództwa przeciwko K. Z. o ochronę dóbr osobistych.

Wniesioną przez powódkę skargę Sąd uznał za spóźnioną w oparciu o art. 408 k.p.c.,

ponieważ oparta została na podstawie przewidzianej art. 403 k.p.c., wykryciu nowych

faktów i dowodów, a złożona po upływie pięciu lat od daty uprawomocnienia się wyroku.

Skarżąca w zażaleniu domagała się uchylenia postanowienia, zarzucając że bieg

terminu przewidzianego art. 408 k.p.c. uległ zawieszeniu w oparciu o art. 121 pkt 4 k.c.

na czas trwania postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w

Poznaniu od 20 marca 2006 r. do 4 marca 2009 r., w którym zdołała uzyskać dowody

wskazujące na nietrafność wyroku. Okres ten powinien być potraktowany jako stan siły

wyższej, w którym jednostka nie mogła przeciwstawić się aktowi władzy publicznej oraz

jako faktyczna niemożliwość skorzystania z prawa do sądu, co zbliżone jest do stanu

zawieszenia wymiaru sprawiedliwości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga

umożliwiającym

o

wznowienie

ponowne

postępowania

rozpoznanie

jest

sprawy

nadzwyczajnym

zakończonej

środkiem,

prawomocnym

orzeczeniem. Stanowi wyjątek od zasady niewzruszalności prawomocnych orzeczeń, a

zatem przyczyny zezwalające na ponowne rozpoznawanie muszą być ściśle

interpretowane. Skarga może być oparta jedynie na podstawach objętych art. 401 – art.

403 k.p.c. i powinna być wniesiona w terminach przewidzianych art. 407 k.p.c. W

odniesieniu do restytucyjnych podstaw wznowienia postępowania, wymienionych w art.

403 k.p.c., dopuszczalność powołania się na nie ograniczona została do pięcioletniego

terminu, wskazanego w art. 408 k.p.c. Po upływie tego terminu nie istnieje możliwość

skutecznego powołania się na te podstawy, nawet jeśli przyczyna uzasadniająca

istnienie takiej podstawy powstała po upływie tego okresu i zachowany został

trzymiesięczny termin od dowiedzenia się o podstawie wznowienia, na co wskazuje

uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 1968 r. III CZP 59/68, OSNC 1969 nr 7-8,

poz.124. Pogląd wyrażony w powołanej uchwale znajduje zastosowanie także w

rozpoznawanej sprawie.

Nie została również przewidziana dopuszczalność przywrócenia tego terminu w

oparciu o art. 168 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 1999

r. II UKN 178/99, OSNP nr 15, poz. 559) z uwagi na to, że nie jest terminem

odnoszącym się do czynności procesowej, ma charakter terminu prekluzyjnego, którego

upływ powoduje wygaśnięcie możliwości skutecznego wniesienia skargi. Skarżąca

powołała się na wykrycie nowych dowodów, a zatem na podstawę objętą art. 403 § 2

k.p.c., a z uwagi na to, że miało to miejsce po upływie pięciu lat od uprawomocnienia się

wyroku Sądu Apelacyjnego zasadnie skarga została odrzucona w oparciu o art. 410 § 1

k.p.c.

Nie zasługuje na podzielenie zarzut naruszenia art. 121 pkt 4 k.c. przez

niezastosowanie go i nieprzyjęcie, że miała miejsce jedna z przyczyn zawieszenia biegu

terminu przewidzianego w art. 408 k.p.c., błędnie nazywanego terminem przedawnienia.

Przepis art. 121 pkt 4 k.c. dotyczy instytucji wiążącej skutki prawne wynikające z upływu

czasu w stosunku do roszczeń majątkowych. Nie ma zastosowania do terminów

przewidzianych prawem procesowym. W odniesieniu do terminów procesowych, skutki

ich upływu zostały wyczerpująco uregulowane w kodeksie postępowania cywilnego, a

instytucja przywrócenia terminu odnosi się do niezawinionych przez stronę przyczyn

niepodjęcia w wymaganym czasie czynności procesowej, jeśli przywrócenie terminu jest

dopuszczalne (art. 171 k.p.c.). Wzgląd na konieczność ochrony prawomocnych

orzeczeń orzekających co do istoty sprawy nakazywał ograniczenie czasowe dla skargi

o wznowienie postępowania co do podstaw, które nie są związane z nieważnością

postępowania. Dążenie do zastosowania analogii do siły wyższej, czy też niemożliwości

skorzystania z prawa do sądu, jako odmiany zawieszenia wymiaru sprawiedliwości nie

mogło odnieść zamierzonego rezultatu w kierunku bezterminowego korzystania z

nadzwyczajnego środka, regulowanego przepisami, których wykładnia nie może być

rozszerzająca.

Z powyższych względów zażalenie podlegało oddaleniu w oparciu o art. 39814 w

związku z art. 3941 § 3 k.p.c., wobec braku uzasadnionych podstaw.