II CZ 27/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 27/11

POSTANOWIENIE

Dnia 1 czerwca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z wniosku Gminy Miasta G.

przy uczestnictwie Haliny K., Krystyny F., Sylwii F., Huberta J. i Ireneusza J.

o zniesienie współwłasności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 1 czerwca 2011 r.,

zażalenia uczestników

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 17 stycznia 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 17 stycznia 2011 r. odrzucił skargę

kasacyjną Haliny K., Krystyny F., Sylwii F., Huberta J. i Ireneusza J. od

postanowienia tegoż Sądu z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt ]…] Sąd Okręgowy

wskazał, że skoro skarżący kwestionują zasadność przyznania zaskarżonym

postanowieniem całej nieruchomości na wyłączną własność wnioskodawcy i

domagają się zmiany tego rozstrzygnięcia przez ustanowienie odrębnej własności

lokalu i przyznania im go na współwłasność, to – biorąc pod uwagę wysokość

przysługujących im udziałów

(od 2/576 do 21/576) oraz wartość tego lokalu

(112.000 zł) - wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa od przewidzianej w art.

5191 § 4 pkt 4 k.p.c.

W zażaleniu na powyższe postanowienie uczestnicy postępowania wnieśli

o jego uchylenie zarzucając Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 398 6 § 2 i art.

5191 § 2 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podniesionym w zażaleniu zarzutom nie można odmówić słuszności.

Zgodnie z art. 519 1 § 4 pkt 4 k.p.c., dopuszczalność skargi kasacyjnej

w sprawach o

zniesienie

współwłasności

zależy

od

wartości

przedmiotu

zaskarżenia. Jeżeli wartość ta jest niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych,

skarga kasacyjna w tych sprawach jest niedopuszczalna.

Sprawy o zniesienie współwłasności, podobnie jak tzw. sprawy działowe

(o dział spadku, o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności

majątkowej)

skupiają

zróżnicowanych,

wiele

często

różnorodnych

sprzecznych,

kwestii

interesów

prawnych

majątkowych

oraz

dotyczą

uczestników.

Z natury tych spraw wynika jednak, że interesy poszczególnych uczestników

postępowania ograniczają się - w wymiarze majątkowym - do wysokości udziałów

w poddawanym podziałowi majątku. Z tego względu w orzecznictwie przyjmuje się,

że w wypadku zaskarżania postanowienia co do istoty sprawy, na podstawie

którego sąd dokonał zniesienia współwłasności (podziału majątku wspólnego,

działu spadku), wartość przedmiotu zaskarżenia wyznacza z reguły nie wartość

całego dzielonego majątku, ale wartość konkretnego interesu (roszczenia, żądania)

lub składnika majątkowego, którego środek odwoławczy dotyczy. Oznacza to,

że w wymienionych sprawach wartość przedmiotu zaskarżenia - w zasadzie –

nie może przekraczać wartości udziału należącego do uczestnika wnoszącego

skargę kasacyjną.

Wyjątkowo jednak, gdy uczestnik podważa samą zasadę zniesienia

współwłasności (podziału) albo gdy zaskarża rozstrzygnięcie dotyczące roszczeń

dochodzonych z tytułu posiadania rzeczy wspólnej lub tytułem zwrotu pożytków

albo rozliczenia nakładów, wartość przedmiotu zaskarżenia może być wyższa niż

wartość jego udziału (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

21 stycznia 2003 r., III CZ 153/02, OSNC 2004, nr 4, poz. 60, z dnia 24 lipca

2008 r., IV CZ 53/08, nie publ. i z dnia 3 czerwca 2009 r., IV CSK 107/09, niepubl.).

Taka szczególna sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, gdyż uczestnicy

postępowania zaskarżyli skargą kasacyjną postanowienie Sądu Okręgowego

w całości, podważając zastosowany w nim sposób zniesienia współwłasności.

Ocena dopuszczalności tej skargi powinna zatem zostać dokonana przy

uwzględnieniu powyższego wskazania. Tymczasem Sąd Okręgowy w swoich

rozważaniach kwestię te całkowicie pominął, ograniczając się do weryfikacji

wskazanej przez skarżących wartości przedmiotu zaskarżenia przez pryzmat

wartości przysługujących im udziałów i to z pominięciem wartości gruntu.

Ocena taka - jak trafnie podnieśli skarżący - narusza przepisy wskazane

w zażaleniu. Wprawdzie w zażaleniu omyłkowo wskazano, jako naruszony, art.

5191 § 2 k.p.c., który w sprawie nie ma zastosowania, jednakże – jak wynika

z uzasadnienia tego zarzutu – skarżący w istocie wytknęli wadliwe zastosowanie

art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 k.p.c. w zw. z art.

3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.