II CZ 27/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 27/08

POSTANOWIENIE

Dnia 28 maja 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Barbara Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Maria Grzelka

SSN Grzegorz Misiurek

w sprawie z powództwa B.(...) GmbH z siedzibą w I. (Austria)

przeciwko S. K. - prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą PPHU "E.(...)" w Ł.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 maja 2008 r.,

zażalenia pozwanego

na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 25 lipca 2007 r., sygn. akt I ACa (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 12 października 2006 r. Sąd Okręgowy - Sąd Gospodarczy w Ł.

utrzymał w mocy nakaz zapłaty tego Sądu z dnia 23 maja 2006 r., którym orzeczono, że

pozwany ma zapłacić powodowej spółce kwotę 71 264,70 EURO wraz z odsetkami i

kosztami postępowania. Pozwany, reprezentowany przez pełnomocnika będącego

radcą prawnym, wniósł od tego wyroku apelację, w której wartość przedmiotu

zaskarżenia oznaczył kwotą 281 032,34 zł, i równocześnie uiścił opłatę sądową w

kwocie 30 zł. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2006 r. Sąd Okręgowy odrzucił

wniesioną apelację z powodu nieuiszczenia należnej opłaty stosunkowej w kwocie

14052 zł. Powołał się przy tym na art. 1302 § 3 k.p.c. i stwierdził, że pozwany nie zgłosił

w apelacji wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

Pozwany złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty

stosunkowej i równocześnie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Na wezwanie

Sądu Okręgowego dołączył do wniosku o przywrócenie terminu apelację od wyroku z

dnia 12 października 2006 r. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu

pełnomocnik pozwanego twierdził, że wnosząc apelację, na skutek omyłki przy

pakowaniu korespondencji, nie dołączył do niej wniosku o zwolnienie od kosztów

sądowych.

Postanowieniem z dnia 22 października 2006 r. Sąd Okręgowy zwolnił

pozwanego od kosztów sądowych w postępowaniu apelacyjnym, a kolejnym

postanowieniem z dnia 30 stycznia 2007 r. przywrócił pozwanemu termin do wniesienia

opłaty od apelacji, następnie zaliczył na poczet opłaty podstawowej od apelacji opłatę w

kwocie 30 zł, podlegającą zwrotowi z powodu odrzucenia apelacji w dniu 17 listopada

2006 r., i przedstawił akta sprawy wraz z apelacją Sądowi Apelacyjnemu.

Postanowieniem z dnia 25 lipca 2007 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację i oddalił

wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie mu wynagrodzenia z tytułu udzielonej

pozwanemu pomocy prawnej, przeprowadzając następującą argumentację.

Złożony przez pozwanego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty

od apelacji nie mógł odnieść zamierzonego skutku, ponieważ po wydaniu postanowienia

o zwolnieniu pozwanego od kosztów sądowych stał się bezprzedmiotowy. W tej sytuacji

pełnomocnik pozwanego, po uprawomocnieniu się postanowienia z dnia 17 listopada

2006 r. o odrzuceniu apelacji, powinien zmienić wniosek i domagać się przywrócenia

terminu do wniesienia apelacji. Do modyfikacji wniosku jednak nie doszło, a Sąd nie miał

obowiązku pouczania strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika

procesowego. Postanowienie Sądu pierwszej instancji o przywróceniu terminu do

uiszczenia opłaty od apelacji może być interpretowane jedynie w sposób wynikający z

jego treści. W tej sytuacji konieczne stało się odrzucenie apelacji z dnia 8 grudnia

2006 r. jako wniesionej po upływie przepisanego terminu (art. 370 w związku z art. 373

k.p.c.). Wniosek pełnomocnika pozwanego o przyznanie kosztów pomocy prawnej

udzielonej z urzędu podlegał oddaleniu ze względu na niedopełnienie obowiązku

starannego działania.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pozwany zarzucił Sądowi Apelacyjnemu

naruszenie art. 373 w związku z art. 370 k.p.c. przez odrzucenie apelacji i związaną z

tym rozstrzygnięciem odmowę przyznania pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej

pomocy prawnej. Podniósł, że stanowisko Sądu Apelacyjnego o konieczności

modyfikacji żądania wniosku jest nieuzasadnione, pełnomocnik miał bowiem podstawy,

by przyjmować, że złożony przez niego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia

opłaty stosunkowej został zakwalifikowany jako wniosek o przywrócenie terminu do

wniesienia apelacji. Modyfikacja wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty

stosunkowej na wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji wymagałaby

natomiast złożenia kolejnego wniosku o przywrócenie terminu, co stanowiłoby

nadmierną komplikację procesową nawet dla profesjonalnego pełnomocnika. W

konkluzji żalący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Żalący obszernie zrelacjonował przebieg postępowania toczącego się przez

Sądami pierwszej i drugiej instancji po wniesieniu przez niego apelacji od wyroku z dnia

12 października 2006 r. oraz wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty

stosunkowej. Podniósł, iż po dniu 2 lutego 2007 r., w którym doręczono pełnomocnikowi

postanowienie Sądu pierwszej instancji o przywróceniu terminu do wniesienia opłaty od

apelacji, miał podstawy, by przyjmować, że jego wniosek o przywrócenie terminu do

wniesienia opłaty stosunkowej został zakwalifikowany jako wniosek o przywrócenie

terminu do wniesienia apelacji. Okoliczność ta – w ocenie żalącego – ma świadczyć o

wadliwości zaskarżonego postanowienia.

Odnosząc się do tych wywodów trzeba stwierdzić, że żalący pominął istotę

zagadnienia, które legło u podstaw zaskarżonego postanowienia.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że w granicach

kontroli zachowania warunków formalnych apelacji, którą sąd drugiej instancji

przeprowadza na podstawie art. 373 k.p.c., mieści się również sprawdzenie zasadności

przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia apelacji (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 21 maja 1998 r., III CKN 471/97, OSP 1999, nr 4, poz. 83, i z dnia

25 sierpnia 1999 r., III CKN 695/99, OSNC 2000, nr 3, poz. 51). Niezależnie więc od

tego czy Sąd pierwszej instancji zakwalifikował złożony przez pełnomocnika żalącego

wniosek o przywrócenie terminu jako wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia

opłaty od apelacji, czy też jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji,

postanowienie tego Sądu z dnia 30 stycznia 2007 r. podlegało – zgodnie z art. 373 k.p.c.

– kontroli Sądu Apelacyjnego. W tej sytuacji przytoczony argument o istnieniu podstaw

do przekonania pełnomocnika o odmiennym zakwalifikowaniu przez Sąd pierwszej

instancji złożonego wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od apelacji nie

może odnieść zamierzonego skutku.

Nie można też podzielać poglądu Sądu Apelacyjnego, że modyfikacja złożonego

wniosku mogłaby doprowadzić do skutecznego przywrócenia pozwanemu terminu do

wniesienia apelacji. Trzeba podkreślić, że apelacja od wyroku z dnia 12 października

2006 r. została przez pełnomocnika pozwanego wniesiona w przepisanym terminie, a

jedynie nie została w tym terminie uiszczona należna od niej opłata stosunkowa.

Pełnomocnik pozwanego złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty,

jednak – wbrew wymaganiom art. 169 § 3 k.p.c. – opłaty tej nie uiścił. Złożył natomiast

wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, twierdząc, że na skutek omyłki przy

pakowaniu korespondencji, wniosku tego nie dołączył do apelacji.

Przywrócenie terminu – jak wynika z art. 168 § 1 k.p.c. – jest możliwe tylko wtedy,

gdy strona nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swojej winy. Pełnomocnik

żalącego powinien zatem wykazać brak swojej winy w uchybieniu terminowi.

Wymaganiu temu nie czyni natomiast zadość samo powołanie się na omyłkę popełnioną

przy pakowaniu korespondencji. Z tej już tylko przyczyny wniosek o przywrócenie

terminu nie zasługiwał na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie zatem mimo

częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Z przytoczonych wyżej powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14

w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. postanowił, jak w sentencji.