II CZ 212/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 212/10

POSTANOWIENIE

Dnia 15 września 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

SSN Anna Kozłowska

w sprawie z powództwa M. C.

przeciwko J.W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 15 września 2011 r.,

zażalenia pozwanego

na postanowienie o kosztach

zawarte w pkt II wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 8 lipca 2010 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 8 lipca 2010 r. Sąd Apelacyjny, na skutek apelacji

pozwanego J. W. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 18 lutego 2010 r. zmienił ten

wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo M. C. o zapłatę kwoty 115.540 złotych i

nie obciążył powoda kosztami postępowania za pierwszą i drugą instancję,

powołując w uzasadnieniu okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 102 k.p.c.

Zażalenie na postanowienie o kosztach zawarte w pkt I ppkt 2 oraz w pkt II

sentencji powołanego wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł pozwany, zarzucając w

uzasadnieniu zażalenia naruszenie przez zaskarżone orzeczenie art. 102 k.p.c.,

wnosząc o jego zmianę i zasądzenie na rzecz pozwanego od powoda kosztów

postępowania pierwszoinstancyjnego oraz apelacyjnego w kwocie 12.094 złotych,

a także zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W zakresie zażalenia na postanowienie o kosztach za pierwszą instancję

Sąd Najwyższy orzekł w odrębnym postanowieniu.

W przedmiocie zażalenia na postanowienie dotyczące nieobciążania powoda

kosztami postępowania apelacyjnego (pkt II zaskarżonego wyroku), to należało

zażalenie oddalić.

Skarżący stwierdza w zażaleniu, że wygrał proces w całości i zgodnie

z regułą zawartą w art. 98 k.p.c. powinien uzyskać zwrot kosztów niezbędnych do

celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Z ustalonego stanu faktycznego

wynika także, że pozwany nie był prawnie uwikłany w umowę pożyczki udzielonej

w 1994 r. M. W. przez powoda M. C. i do dzisiaj nie zwróconej. Powód chciał

korzystnie zainwestować swoje oszczędności, a pozwany niezasadnie, jak się

potem okazało wskazał M. W. jako wiarygodnego pożyczkobiorcę. Dlatego Sąd

pierwszej instancji dopatrzył się w zachowaniu pozwanego czynu niedozwolonego.

Z kolei, jak ustalił Sąd drugiej instancji oddalając powództwo, powód udzielając na

bardzo krótki termin pożyczki w dolarach amerykańskich, w kwocie stanowiącej

dochodzone ponad 115.000 złotych, z odsetkami w wysokości 468% rocznie, nie

sprawdził wiarygodności zabezpieczeń zaofiarowanych przez pożyczkobiorcę.

Pożyczka miała charakter lichwiarski, więc biorąc pod uwagę inne okoliczności

przytoczone w uzasadnieniu Sądu Apelacyjnego, nie należało zastosować art. 5

k.c. i z tego powodu nie uwzględnić upływu przedawnienia, a to była przyczyna

oddalenia powództwa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, którego przykładowe

orzeczenie podał w uzasadnieniu Sąd Apelacyjny nie może powoływać się na

zasady współżycia społecznego ten, kto sam te zasady narusza.

Mimo tych ustaleń, zastosowanie art. 102 k.p.c. było w okolicznościach

sprawy uzasadnione, chociaż przytoczone motywy w pisemnym uzasadnieniu nie

wyczerpywały wszystkich przyczyn, które złożyły się na przyjęcie przez Sąd drugiej

instancji, że ma się do czynienia z wypadkiem szczególnie uzasadnionym w świetle

powołanego przepisu. Powództwo zostało przez Sąd Apelacyjny oddalone wskutek

stwierdzonego przedawnienia roszczenia, a nie jego niezasadności. Powołane

w uzasadnieniu co najmniej przyczynienie się pozwanego do szkody poniesionej

przez powoda nie jest szerzej rozwijane w motywach i nawet poddawane

w wątpliwość, co eksponuje skarżący w zażaleniu. Jednak w ustaleniach stanu

faktycznego jest mowa o wspólnym działaniu pozwanego z pożyczkobiorcą M. W.,

z którym podzielił się pożyczoną, a nieoddaną powodowi kwotą, wspólnym

oskarżeniu o oszustwo na szkodę powoda (art. 286 § 1 k.k.), wskazaniu przez Sąd

pierwszej instancji pozwanego jako inicjatora oszukańczych działań i jego skazaniu

za przestępstwo oszustwa wyrokiem Sądu Rejonowego w 2008 r. na karę jednego

roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności, z umorzeniem postępowania

karnego wyrokiem Sądu Okręgowego z powodu przedawnienia karalności

przypisanego pozwanemu czynu zabronionego.

Nie ma więc racji skarżący, że nie występują w sprawie przesłanki do

zastosowania art. 102 k.p.c. Skarżący przyznaje, że uprawomocnienie się wyroku

karnego względem M. W., w którym znalazło się zobowiązanie do naprawienia

przez niego szkody wyrządzonej powodowi nie spowodowało zaspokojenia

wierzytelności. Pozwany nie stał się wszakże osobą zobowiązaną do spełnienia

świadczenia wobec powoda, a tylko na podstawie art. 102 k.p.c., w zakresie

pozostawionym do decyzji sądu nie uzyskał, ze względu na uznanie przez Sąd

Apelacyjny szczególnie uzasadnionego wypadku zwrotu od powoda poniesionych

kosztów postępowania. W zaskarżonym zakresie zażalenie nie zasługuje zatem na

uwzględnienie.

Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w związku

z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie na postanowienie zawarte w pkt II

zaskarżonego wyroku.