II CZ 21/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 21/08

POSTANOWIENIE

Dnia 18 kwietnia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

w sprawie ze skargi G. L.

o

wznowienie

postępowania

zakończonego

prawomocnym

wyrokiem

Sądu

Apelacyjnego w z dnia 6 listopada 2002 r., sygn. akt I ACa (…)

wydanego w sprawie z powództwa G. L.

przeciwko K. Z.

o ochronę dóbr osobistych (nakazanie i zapłatę),

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 kwietnia 2008 r.,

zażalenia powódki (skarżącej)

na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 3 stycznia 2008 r., sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił wniosek powódki o

przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie przewodniczącego w

Sądzie Apelacyjnym z dnia 19 listopada 2007 r. oraz odrzucił zażalenie powódki na to

postanowienie, wskazując, że na zarządzenie przewodniczącego w sądzie drugiej

instancji o zwrocie skargi o wznowienie postępowania w związku z nieuzupełnieniem jej

braków formalnych zażalenie nie przysługuje. Skarżąca w zażaleniu wniosła o uchylenie

zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Literalna wykładnia art. 3941 § 2 k.p.c. wskazuje, że na zarządzenie

przewodniczącego sądu drugiej instancji o zwrocie wniosku o wznowienie postępowania

ze względu na nieuzupełnienie jego braków w wyznaczonym terminie, zażalenie do

Sądu Najwyższego nie przysługuje. W rozpoznawanej sprawie mamy jednak do

czynienia ze szczególną sytuacją. Tego rodzaju zarządzenie przewodniczącego pełni w

istocie tę samą funkcję co postanowienie kończące postępowanie w sprawie, w której

skarga kasacyjna przysługuje, gdyż zamyka powódce drogę do rozpoznania jej sprawy

przez Sąd Najwyższy. Ponadto powódka pozbawiona został możliwości obrony swoich

praw bez żadnego zaniedbania ze swej strony. Pismem z dnia 2 listopada 2007 r.,

doręczonym powódce w dniu 9 listopada 2007 r., powódka wezwana została do

uzupełnienia braków formalnych jej skargi o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sadu Apelacyjnego z dnia 6 listopada 2002 r. W piśmie z dnia

15 listopada 2007 r., czyli złożonym w terminie, powódka podała że domaga się

rozpoznania jej wniosku złożonego wraz ze skargą, o ustanowienie dla niej

pełnomocnika z urzędu, gdyż nie jest w stanie samodzielnie uzupełnić braków

formalnych skargi. Wniosek powódki o ustanowienie pełnomocnika z urzędu został

pozytywnie rozpoznany w dniu 19 listopada 2007 r., czyli w tym samy dniu, w którym

wydano zarządzenie przewodniczącego w Sądzie Apelacyjnym o zwrocie powódce

skargi ze względu na nieuzupełnienie braków formalnych skargi.

W przedstawionym stanie faktycznym, zważywszy, że ustanowiony dla powódki

pełnomocnik wniósł niezwłocznie po zawiadomieniu go o tym przez Sąd, wniosek o

przywrócenie terminu dla wniesienia zażalenia na zarządzenie przewodniczącego o

zwrocie skargi z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych, odrzucenie tego

wniosku oraz odrzucenie zażalenia na wspomniane zarządzeni przewodniczącego

prowadzi do pozbawienia powódki jej prawa do obrony. W tej sytuacji, zważywszy, że

skarga o wznowienie dotyczy sprawy o naruszenie dóbr osobistych, w której skarga

kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu sporu, należy uznać, że

zażalenie na zarządzenie przewodniczącego sądu o zwrocie skargi o wznowienie

postępowania przysługiwało powódce, gdyż pełniło ono taka sama funkcję jak

postanowienie sądu kończące postępowanie w sprawie. Wprawdzie art. 394 1 § 2 k.p.c.

wprost nie przewiduje zażalenie na tego rodzaju postanowienie, to w okolicznościach

rozpoznawanej sprawy uznać należy wyjątkowo jego dopuszczalność. Odmienne

stanowisku prowadzi bowiem do ograniczenia prawa powódki do obrony, którego

pozbawiona ona została na skutek zbyt późnego ustanowienia dla niej pełnomocnika z

urzędu przez Sad rozpoznający jej wniosek o ustanowienie takiego pełnomocnika,

złożony wraz ze skargą. Działanie Sądu Apelacyjnego formalnie zgodne z przepisami

k.p.c. nie może zaś naruszać prawa do obrony powódki, która ze względu na brak

profesjonalnej wiedzy prawniczej nie była w stanie uzupełnić braków formalnych skargi o

wznowienie postępowania w wyznaczonym terminie.

Mając na uwadze powyższe względy Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398 15

k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c., orzekł jak w sentencji.