II CZ 209/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 209/11

POSTANOWIENIE

Dnia 12 kwietnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Maria Szulc

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa K. B.

przeciwko E. S. – B.

o zachowek,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 12 kwietnia 2012 r.,

zażalenia pozwanej na postanowienie o kosztach

zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 7 września 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny orzeczeniem z dnia 7 września 2011 r. oddalił apelację

powoda K. B. przeciwko pozwanej E. S. – B. o zachowek nie obciążając powoda

obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego na rzecz strony

pozwanej. Jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach Sąd Apelacyjny wskazał art.

102 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. i art. 391 k.p.c. Na powyższe postanowienie

zażalenie wniosła pozwana zarzucając naruszenie art. 102 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1

i § 3 k.p.c. poprzez zwolnienie powoda od pokrycia kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu apelacyjnym, mimo iż zdaniem pozwanej sytuacja

rodzinna i majątkowa powoda jest ustabilizowana, a powód osiąga stałe dochody.

W konsekwencji pozwana domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i

przekazania sprawy do ponownego rozstrzygnięcia o kosztach postępowania

Sądowi Apelacyjnemu.

Sąd Najwyższy zważył,

co następuje:

Zażalenie jest bezzasadne. Zwolnienie powoda z obowiązku uiszczenia na

rzecz strony pozwanej kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą

miało oparcie w art. 102 k.p.c., w myśl którego w wypadkach szczególnie

uzasadnionych Sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów

albo nie obciążać jej w ogóle kosztami (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

15 grudnia 2010 r., II PZ 46/10, LEX nr 784930). Wprawdzie art. 102 k.p.c. nie

może być rozszerzająco wykładany i wyklucza uogólnienia, ale opiera się na

zasadzie słuszności i może być stosowany w zależności od konkretnego przypadku

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 1981 r., IV PZ 11/81,

LEX nr 8307). Ocena, czy w danych okolicznościach zachodzą "wypadki

szczególnie uzasadnione", jest pozostawiona swobodnej ocenie sądu i następuje

ona niezależnie od przyznanego stronie zwolnienia od kosztów sądowych

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2010 r., II CZ 88/09,

LEX nr 578136). Sposób skorzystania z przepisu art. 102 k.p.c. jest suwerennym

uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu orzekającego i do jego oceny należy

przesądzenie, czy wystąpił szczególnie uzasadniony wypadek, który uzasadnia

odstąpienie, a jeśli tak to, w jakim zakresie, od generalnej zasady obciążenia

kosztami procesu strony przegrywającej spór (wyroki Sądu Najwyższego z dnia

19 maja 2006 r., III CK 221/05, LEX nr 439151; z dnia 3 lutego 2010 r., II PK

192/09, LEX nr 584735 oraz z dnia 27 maja 2010 r., II PK 359/09, LEX nr 603828).

Sąd Apelacyjny poczynił ustalenia faktyczne, z których wynika, że powód jest

żołnierzem

zawodowym

i

zarazem

studentem,

który

zobowiązany

jest

uiszczać czesne za studia, prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe

z czym związane jest ponoszenie stałych opłat miesięcznych, to te okoliczności

stanowiły uzasadnione przesłanki zwolnienia powoda - jako strony przegrywającej

sprawę również w drugiej instancji - z obowiązku zwrotu pozwanej kosztów

procesu poniesionych przez nią w instancji odwoławczej, a zastosowanie art. 102

k.p.c. było trafne.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie

art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.