II CZ 20/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 20/10

POSTANOWIENIE

Dnia 22 kwietnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku E. J.

przy uczestnictwie A. R. i E. R.

o stwierdzenie nabycia spadku,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 22 kwietnia 2010 r.,

zażalenia wnioskodawczyni

na postanowienie Sądu Okręgowego w P.

z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt II Ca (…),

oddala zażalenie

Uzasadnienie

Zaskarżonym

postanowieniem

Sąd

Okręgowy

w

P. odrzucił

zażalenie

wnioskodawczyni E. J. na postanowienie tego Sądu z dnia 16 października 2009 r.,

ponieważ nie została uiszczona opłata, chociaż wniósł je ustanowiony przez nią

pełnomocnik, w osobie adwokata. Obowiązek dokonania tego wraz ze złożonym

pismem określony był art. 1302 § 3 k.p.c., mającym zastosowanie w sprawie, zgodnie z

art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania

cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 234, poz. 1571). Nie było możliwości

zaliczenia na poczet wymaganej opłaty sumy wniesionej jako opłata od wcześniej

złożonego zażalenia. W żadnym ze złożonych w imieniu wnioskodawczyni zażaleń nie

kwestionowała ona zasadności pobierania opłat sądowych.

W

zażaleniu

wnioskodawczyni

domagała

się

uchylenia

zaskarżonego

postanowienia, zarzucając bezzasadność stanowiska Sądu Okręgowego w odniesieniu

do obowiązku wnoszenia opłaty wraz z pismem, bez wezwania ze strony sądu, a także

niemożności zaliczenia na poczet wymaganej od zażalenia opłaty wcześniej

uregulowanej, od innego zażalenia, czemu nie sprzeciwiają się przepisy normujące

wykonanie zobowiązań. Ponadto podważyła prawidłowość stosowania przepisów

regulujących problematykę kosztów sądowych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Żądanie stwierdzenia nabycia spadku po A. R. wniesione zostało przez

wnioskodawczynię do Sądu Rejonowego w C. w dniu 13 czerwca 2005 r. Na podstawie

art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm., dalej u.k.s.c.), przepisy tej ustawy stosuje

się od zakończenia postępowania w pierwszej instancji. Zakończeniem instancji jest

wydanie orzeczenia kończącego postępowanie co do istoty sprawy w postępowaniu

nieprocesowym. Stanowisko takie ugruntowane jest w orzecznictwie (por. uchwałę Sądu

Najwyższego z dnia 24 stycznia 2007 r. III CZP 124/06, OSNC 2007/6/91 i powołane w

nim wcześniejsze wypowiedzi oraz postanowienie z dnia 6 marca 2008 r. I CZ 150/07,

niepubl.) i ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Wobec tego w okresie od

wydania przez Sąd Rejonowy w C. postanowienia stwierdzającego nabycie spadku po

S. R. mają zastosowanie przepisy powołanej ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. Zgodnie z

art. 10 u.k.s.c. obowiązek wniesienia opłaty związany został z wniesieniem pisma

podlegającego opłacie, a zatem dopełnienie tej powinności następuje przez dokonanie

zapłaty w terminie przewidzianym do wniesienia pisma. Nie można wykluczyć

możliwości uregulowania opłaty przed złożeniem pisma. Z uwagi jednak na wyłom od

zasady wynikającej z powołanego uregulowania obowiązkiem wnoszącego byłoby

wskazanie na pismo, do którego opłata się odnosi.

Sposoby uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych wymienione zostały

wyczerpująco w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w

sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 27, poz.

199). Należą do nich: uiszczenie opłaty w formie bezgotówkowej na rachunek bieżący

dochodów właściwego sądu, wpłata gotówkowa w kasie sądu i w formie znaków opłaty

sądowej (§ 2 ust. 1 wymienionego rozporządzenia). Nie została zatem przewidziana

możliwość wniesienia opłaty przez zaliczenie na jej poczet opłat wcześniej nienależnie

uiszczonych w tej samej sprawie lub należności z tytułu wydatków, stanowiących

różnicę pomiędzy kosztami pobranymi od strony a kosztami należnymi. Brak takiej

regulacji również w samej ustawie o kosztach sądowych, na co zwrócił uwagę Sąd

Najwyższy w postanowieniu z dnia 21 lutego 2007 r. I CZ 1/07, niepubl. i pogląd ten

podzielany jest w rozpoznawanej sprawie.

Nie ma racji skarżący, że do wykonania obowiązku związanego z opłaceniem

pisma procesowego powinny mieć zastosowanie regulacje odnoszące się do

zobowiązań. Objęty art. 10 u.k.s.c. obowiązek nie ma charakteru cywilnoprawnego

zobowiązania, jest czynnością procesową, zaś zasady wnoszenia opłat sądowych

i skutki niedopełnienia tego są wyczerpująco uregulowane w wymienionej ustawie i w

kodeksie postępowania cywilnego.

Uczestnik postępowania wnoszący osobiście nieopłacone pismo, stosownie do art. 130

§ 1 i odpowiednio art. 370 k.p.c., powinien być wezwany do uzupełnienia tego braku pod

rygorem zwrotu albo odrzucenia pisma. W odniesieniu do uczestnika reprezentowanego

przez adwokata (radcę prawnego, rzecznika patentowego) wykonanie tego obowiązku

nie było związane z wzywaniem do dopełnienia go, co przewidziane było art. 1302 § 3

k.p.c. obowiązującym do dnia 30 czerwca 2009 r., a w sprawach wszczętych przed

wejściem w życie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks

postępowania cywilnego i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 234, poz. 1571) do czasu

zakończenia postępowania (art. 8 ust. 1). Wynika stąd, że w rozpoznawanej sprawie,

która wniesiona została przed wejściem w życie tej ustawy, w dalszym ciągu ma

zastosowanie art. 1302 § 3 k.p.c. Odmienne stanowisko skarżącego nie zasługiwało na

uwzględnienie. Nie budzi wątpliwości, że zażalenie na postanowienie z 16 października

2009 r. nie zostało opłacone, a zatem podlegało odrzuceniu w oparciu o art. 1302 § 3

k.p.c.

Z powyższych względów zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw

zostało oddalone w oparciu o art. 3941 § 3 w związku z art. 39814 k.p.c.