II CZ 20/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 20/07

POSTANOWIENIE

Dnia 28 marca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi A.R .

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem

Sądu Apelacyjnego w P. z dnia 13 lipca 2005 r., wydanym w sprawie z powództwa

Uniwersyteckiej Spółdzielni Mieszkaniowej "R. "

przeciwko M.N. i K. J.

przy interwencji ubocznej po stronie powodowej M. K.

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 28 marca 2007 r.,

zażalenia skarżącej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 11 stycznia 2007 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 11 stycznia 2007 r. odrzucił skargę

A. R. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu

Apelacyjnego

z dnia 13 lipca 2005 r. U podłoża tego rozstrzygnięcia legło

stanowisko, że niedopuszczalne jest wystąpienie ze skargą o wznowienie

postępowania przez nabywcę rzeczy lub prawa bez zgody strony przeciwnej.

W zażaleniu na to postanowienie skarżąca wniosła u jego uchylenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Powołany przez Sąd Apelacyjny art. 192 pkt 3 k.p.c. normuje skutki

procesowe następstwa prawnego pod tytułem szczególnym czyli zbycia rzeczy lub

prawa w toku procesu, co miało miejsce w sprawie zakończonej prawomocnym

wyrokiem Sądu Apelacyjnego .

Prawo procesowe traktuje stronę zbywającą rzecz lub prawo za nadal

legitymowaną procesowo, choć w rzeczywistości jej uprawnienia lub obowiązki

w zakresie spornego stosunku materialnoprawnego przeszły na inny podmiot.

Następstwo procesowe uzależnione jest od ziszczenia się określonych warunków.

W zasadzie proces cywilny, mimo zbycia przedmiotu sporu (rzeczy lub prawa), ma

się toczyć w dalszym ciągu między tymi samymi stronami, z których udziałem się

rozpoczął, a następstwo procesowe dochodzi do skutku dopiero za zgodą strony

przeciwnej. Zmiana stron postępowania (przekształcenie podmiotowe) została

w sposób wyraźny uzależniona od zezwolenia strony przeciwnej. Musi ona wyrazić

zgodę na wejście do procesu nowego podmiotu.

Ratio legis art. 192 pkt 3 k.p.c. polega na ochronie przeciwnika strony

zbywającej rzecz lub

prawo

przed

ujemnymi następstwami procesowymi

podmiotowej zmiany spornego stosunku prawnego po zawiśnięciu sporu. Z tego

punktu widzenia przepis ten ma charakter ochronny (gwarancyjny). Zasadą jest

pozostanie w procesie zbywcy, wyjątkiem wstąpienie w jego miejsce nabywcy.

W interesie strony przeciwnej jest przede wszystkim pozostanie zbywcy w procesie.

Wszelkie przekształcenia podmiotowe powodują bowiem niebezpieczeństwo

zmniejszenia

sprawności

postępowania,

mogą

prowadzić

również

do

nieprzewidywalnych utrudnień. Interes strony przeciwnej sprowadza się zatem do

tego, aby to zbywca był uprawniony do dalszego działania we wszczętym procesie

cywilnym w charakterze strony. W tym kontekście powinna być oceniana formalna

strona wyrażenia przez zbywcę zgody na wstąpienie do procesu nabywcy rzeczy

lub prawa. Funkcja art. 192 pkt 3 k.p.c. w zakresie ochrony interesu prawnego

strony przeciwnej przejawia się szczególnie w tym, że dopiero w wypadku

wyrażenia przez nią zgody może dojść do wstąpienia nabywcy w miejsce zbywcy.

Strona przeciwna ma bowiem istotny interes (prawny) w tym, aby zmiana

podmiotowa dokonana w toku procesu nie pociągała za sobą konieczności

prowadzenia procesu z inną osobą niż utrwalona aktem doręczenia pozwu.

W sprawie niniejszej strona przeciwna, powodowa, w piśmie procesowym

w sposób jednoznaczny nie wyraziła zgody na wstąpienie przez skarżącą

w miejsce zbywcy i wystąpienie przez nią ze skargą o wznowienie procesu.

W konsekwencji Sąd Apelacyjny zasadnie tę skargę odrzucił. Bez znaczenia

prawnego dla tego rozstrzygnięcia miały podniesione w zażaleniu okoliczności

dotyczące postępowania klauzulowego.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu.

jc