II CZ 191/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 191/12

POSTANOWIENIE

Dnia 21 marca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

SSN Anna Owczarek

w sprawie ze skargi E. D.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem

Sądu Apelacyjnego

z dnia 21 grudnia 2009 r.,

wydanego w sprawie z powództwa E. D.

przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej

w S.

z udziałem interwenienta ubocznego:

Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń - Spółki Akcyjnej Centrum Operacyjne

Likwidacji Szkód i Świadczeń Zespołu Likwidacji Szkód Medycznych w Ł.

o zadośćuczynienie, rentę i ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 21 marca 2013 r.,

zażalenia powódki (skarżącej)

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 18 lipca 2012 r.,

1) oddala zażalenie;

2) przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego na

rzecz adw. T. S. wynagrodzenie w kwocie 5400 (pięć

tysięcy czterysta) zł, podwyższone o stawkę podatku od

towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności

w przepisach o podatku od towarów i usług, tytułem

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z

urzędu w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 18 lipca 2012 r., Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

powódki E. D. o wznowienie postępowania w sprawie przeciwko Publicznemu

Zakładowi Opieki Zdrowotnej w S., przy udziale interwenienta ubocznego

Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej Centrum Operacyjnego

Likwidacji Szkód i Świadczeń Zespołu Likwidacji Szkód Medycznych w Ł.,

zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 21 grudnia 2009

r.

Jako podstawę wznowienie postępowania powódka wskazała art. 403 § 2

k.p.c. i wniosła o zmianę wyroku poprzez uwzględnienie jej żądania zasądzenia na

jej rzecz kwoty 400.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Podniosła, że przy wydawaniu

orzeczenia nie uwzględniono specjalistycznej opinii lekarskiej wydanej na jej

zlecenie z dnia 7 kwietnia 2012 r. przez Komisję Niezależnych Specjalistów ds.

Orzecznictwa Medycznego z Zakresu Ortopedii i Neurologii, w której określono na

80% poniesiony przez nią łączny uszczerbek na zdrowiu oraz wskazano

bezpośredni związek tego uszczerbku z powikłaniami porodu. Zdaniem Sądu

Apelacyjnego,

skarżąca

nie

powołała

jednak

jakiejkolwiek

okoliczności

odpowiadających ustawowym podstawom wznowienia określonym w przepisach

art. 401 k.p.c., art. 4011 k.p.c. oraz art. 403 k.p.c. Dołączony do skargi dokument

nie ma charakteru dokumentu wcześniej „nieujawnionego” i przez to dla skarżącej

niedostępnego. Gdyby zaś przyjąć, że załączona do skargi o wznowienie

postępowania opinia opisuje stan zdrowia skarżącej już po prawomocnym

zakończeniu

poprzedniego

postępowania,

uwzględniając

przy

tym

dalsze

ujawnione przy tym następstwa powikłań, to i tak dowód ten nie mógłby stanowić

podstawy wznowienia, albowiem nie można opierać skargi o wznowienie

na okolicznościach powstałych po uprawomocnieniu się orzeczenia.

Powódka zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego

uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie art. 403

§ 2 k.p.c. poprzez bezzasadne przyjęcie, iż wniesiona przez powódkę skarga

o wznowienie postępowania nie jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 410 § 1 zdanie pierwsze k.p.c., sąd odrzuca skargę wniesioną

po upływie terminu, niedopuszczalną lub nieopartą na ustawowej podstawie.

Niewątpliwie ocena podstaw skargi na etapie wstępnym ogranicza się do ustalenia,

czy skarżący wskazuje podstawę wznowienia, która odpowiada jednej z podanych

w

Kodeksie

postępowania

cywilnego

przyczyn

uzasadniających

żądanie

wznowienia (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 grudnia 2011 r.,

II CZ 123/11, nie publ.; z dnia 21 lipca 2011 r., V CZ 50/11, nie publ.; z dnia 10 lipca

2008 r., III CZ 28/08, nie publ.). Innymi słowy, skarga o wznowienie postępowania

podlega odrzuceniu, jeżeli w okolicznościach konkretnej sprawy wskazana przez

stronę podstawa nie zostanie przez sąd stwierdzona (por. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 7 lipca 2005 r., IV CO 6/05, Biul. SN 2005, nr 9, s. 14; z dnia

10 lutego 2006 r., I PZ 33/05, OSNP 2007, nr 3-4, poz. 48; z dnia 14 grudnia

2006 r., I CZ 103/06, nie publ.; z dnia 21 września 2007 r. V CZ 88/07 nie publ.;

z dnia 9 października 2009 r., II CZ 51/09, nie publ.; z dnia 22 kwietnia 2010 r.,

II CZ 27/10, nie publ.; z dnia 5 listopada 2010 r., I CZ 107/10, nie publ.).

Sąd Apelacyjny, wbrew podnoszonym zarzutom, nie wykroczył poza ramy wstępnej

kontroli skargi, która ma charakter formalny. Poprzestał na zbadaniu, czy wskazane

przez powódkę podstawy mieszczą się w zamkniętym katalogu przewidzianym

w art. 401, art. 4011, art. 403 i art. 404 k.p.c. i czy podane w skardze jako jej

uzasadnienie okoliczności przystają do jednej z ustawowych podstaw wznowienia

postępowania. Powódka, zarówno w skardze jak i zażaleniu, powołała się na opinię

lekarską wydaną na jej zlecenie w dniu 7 kwietnia 2012 r. przez Komisję

Niezależnych Specjalistów ds. Orzecznictwa Medycznego z zakresu ortopedii

i neurologii oraz na badanie z dnia 30 marca 2012 r., co wiązała z możliwością

występowania w sprawie przesłanki wznowienia określonej w art. 403 § 2 k.p.c.

Zgodnie z tym przepisem, można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia

prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego stosunku prawnego, albo

wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby

mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać

w poprzednim postępowaniu. Możliwość wznowienia postępowania na podstawie

art. 403 § 2 k.p.c. jest uzależniona od zaistnienia łącznie trzech przesłanek:

wykrycia po uprawomocnieniu się wyroku nowych okoliczności faktycznych lub

środków dowodowych, które istniały w toku postępowania, ale nie zostały w nim

powołane, możliwości ich wpływu na wynik sprawy oraz niemożności skorzystania

z nich przez stronę w poprzednim postępowaniu. W judykaturze przyjmuje się

zgodnie, że podstawą wznowienia nie może być środek dowodowy, który powstał

dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia (por. uchwałę Sądu Najwyższego

z dnia 21 lutego 1969 r., 7 III PZP 63/68, OSNC 1969, nr 12, poz. 208

i postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 września 2005 r., II CZ 78/05,

nie publ.; z dnia 14 lutego 2007 r., II CZ 120/06, nie publ.; z dnia 30 maja 2007 r.,

I CZ 40/07, nie publ.). Oba dokumenty, powołane przez skarżącą, zostały wydane

(powstały)

już

po

uprawomocnieniu

zaskarżonego

skargą

wyroku

Sądu

Apelacyjnego z dnia 21 grudnia 2009 r. i nie istniały w toku postępowania przed

Sądem Apelacyjnym. W konsekwencji, wobec powstania środków dowodowych

(badania oraz opinii prywatnej) już po uprawomocnieniu się orzeczenia, dokumenty

powoływane przez powódkę nie mogły stanowić środków dowodowych, o których

mowa w art. 403 § 2 k.p.c.

Wprawdzie w art. 403 § 2 k.p.c. mowa jest o tym, że podstawę wznowienia

mogą stanowić także okoliczności faktyczne. Chodzi więc o takie okoliczności

faktyczne, które istniały w trakcie postępowania, a które zostały wykryte przez

stronę dopiero po uprawomocnieniu się zaskarżonego skargą o wznowienie

postępowania orzeczenia. Za takie okoliczności, o których mowa w art. 403 § 2

k.p.c., nie można jednak uznać okoliczności wynikających z dowodów, na które

powołała się powódka w skardze o wznowienie postępowania, gdyż dotyczyły one

stanu zdrowia powódki będącego następstwem zdarzeń, z którymi powódka

wiązała odpowiedzialność pozwanego. Dowody te dotyczyły więc okoliczności

powołanych w podstawie faktycznej powództwa – w szczególności stanu zdrowia

powódki i doznanego przez nią uszczerbku na zdrowiu - które były przedmiotem

twierdzeń powódki oraz ustaleń sądów obu instancji w prawomocnie zakończonym

postępowaniu sądowym. Okoliczności wynikających z załączonych do skargi

dowodów nie można więc uznać za nowych w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c.

Nie jest

bowiem

stwierdzonych

w

wykryciem

okoliczności

prawomocnie

faktycznych

zakończonym

ocena

postępowaniu

okoliczności

odmienna

od

dokonanej przez sąd, który rozstrzygnął sprawę (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 14 maja 1971 r., II CO 3/71, Biul. SN 1971, nr 10-11, s. 164).

Podzielić należy także stanowisko Sądu Apelacyjnego, że gdyby przyjąć,

że opinia opisuje stan zdrowia skarżącej już po prawomocnym zakończeniu

poprzedniego postępowania, uwzględniając przy tym dalsze ujawnione przy tym

następstwa powikłań, to dowód ten nie mógłby stanowić podstawy wznowienia,

albowiem nie można opierać skargi o wznowienie na okolicznościach powstałych

po uprawomocnieniu się orzeczenia. W takim przypadku, negatywnym skutkom dla

strony zapobiega rozstrzygnięcie ustalające odpowiedzialność pozwanego na

przyszłość. Realizacja skutków wynikających z tego rodzaju orzeczenia nie

następuje jednak poprzez wniesienie skargi o wznowienie postępowania.

Z tych względów orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 39814 w zw.

z art. 3941 § 3 k.p.c. Na wniosek pełnomocnika powódki o przyznanie kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu

zażaleniowym orzeczono o tych kosztach na podstawie § 19 w zw. z § 13 ust. 2 pkt

2 oraz § 6 pkt 7 i § 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia

przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

(Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).