II CZ 188/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 188/11

POSTANOWIENIE

Dnia 14 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Anna Kozłowska (przewodniczący)

SSN Marian Kocon

SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

w sprawie egzekucyjnej z wniosku Banku S.A.

w K., Mirosława F. i Jakuba S.

przeciwko dłużniczce Małgorzacie P.

przy udziale Barbary J. i Włodzimierza J.

o świadczenie pieniężne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 14 marca 2012 r.,

zażalenia dłużniczki

na rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zawarte w postanowieniu

Sądu Okręgowego z dnia 17 maja 2011 r.,

odrzuca zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 28 maja 2010 r. Sąd Rejonowy udzielił przybicia

ograniczonego prawa rzeczowego w postaci spółdzielczego własnościowego prawa

do lokalu nr 1, położonego w G. przy ul. O.[...], objętego prowadzoną przez ten Sąd

księgą wieczystą nr [...], na rzecz Barbary i Włodzimierza małż. J. na prawach

wspólności ustawowej za cenę 122 200 zł.

Kolejnym postanowieniem z dnia 27 lipca 2010 r. Sąd Rejonowy sprostował

imię wnioskodawcy w komparycji postanowienia o przybiciu, przysądził własność

spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nr 1, położonego w G. przy ul.

O.[...], na rzecz Barbary i Włodzimierza małż. J. na prawach wspólności ustawowej

za cenę 122 200 zł, która została w całości zapłacona, i zobowiązał dłużniczkę

Małgorzatę P. do wydania opisanego lokalu jego nabywcom.

Dłużniczka złożyła zażalenie na postanowienie z dnia 27 lipca 2010 r. oraz

wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia

28 maja 2010 r.

Postanowieniem z dnia 22 października 2010 r. Sąd Rejonowy sprostował

swoje postanowienia o przybiciu z dnia 28 maja 2010 r. i o przysądzeniu własności

z dnia 27 lipca 2010 r. w ten sposób, że po słowach: „O.” w miejsce oznaczenia:

„[...]” wpisał: „[...]”, a ponadto odrzucił zażalenie dłużniczki na postanowienie z dnia

27 lipca 2010 r., wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na

postanowienie z dnia 28 maja 2010 r. oraz zażalenie na to postanowienie.

Dłużniczka zaskarżyła postanowienie z dnia 22 października 2010 r.

zażaleniem.

W odpowiedzi na zażalenie nabywczyni Barbara J. wniosła o oddalenie

zażalenia i zasądzenie od dłużniczki kosztów postępowania zażaleniowego.

Po rozpoznaniu zażalenia dłużniczki, Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia

17 maja 2011 r. oddalił zażalenie i zasądził od Małgorzaty P. na rzecz Barbary J.

kwotę

zł

tytułem

zwrotu

kosztów

postępowania

zażaleniowego.

W

uzasadnieniu rozstrzygnięcia o kosztach Sąd Okręgowy powołał się na przepisy art.

98 § 1 i 3 w związku z art. 99, 391 § 1 i 13 § 2 k.p.c. Stwierdził, że egzekucja z

własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu jest najbardziej zbliżona do

egzekucji z nieruchomości, w związku z czym za podstawę określenia wysokości

wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym przyjął § 6 pkt 6 w związku

z § 10 pkt 7 i § 12 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28

września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia

przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego

ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Dłużniczka wniosła zażalenie na zawarte w powołanym postanowieniu

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego. Podniosła, że w egzekucji

z nieruchomości, zgodnie z art. 922 k.p.c., uczestnikami postępowania oprócz

wierzyciela i dłużnika są również osoby, którym przysługują prawa rzeczowe

ograniczone lub roszczenia albo prawa osobiste zabezpieczone na nieruchomości,

a gdy przedmiotem egzekucji jest użytkowanie wieczyste, także organ, który zawarł

umowę o użytkowanie wieczyste. Nabywca nieruchomości w drodze licytacji nie

zyskuje zatem statusu uczestnika postępowania egzekucyjnego. Z tej przyczyny

Sąd Rejonowy nie powinien dopuścić Barbary J. do udziału w postępowaniu

zażaleniowym, a tym samym nie powinien zasądzać na jej rzecz kosztów

postępowania

zażaleniowego.

W

konkluzji

żaląca

wniosła

o

uchylenie

zaskarżonego postanowienia i przyznanie jej od nabywczyni kosztów postępowania

zażaleniowego.

W piśmie z dnia 13 września 2011 r., a następnie w odpowiedzi na zażalenie

nabywczyni Barbara J. oświadczyła, że cofa wniosek o zasądzenie na jej rzecz

kosztów

postępowania

zażaleniowego

zgłoszony

w

odpowiedzi

na

zażalenie dłużniczki na postanowienie z dnia 22 października 2010 r., zrzeka się

roszczenia o wymienione koszty i wnosi o uwzględnienie zażalenia dłużniczki

na postanowienie z dnia 17 maja 2011 r. w trybie art. 395 § 2 k.p.c. ewentualnie

o umorzenie postępowania.

W piśmie z dnia 6 października 2011 r. dłużniczka zgłosiła wniosek

o przyznanie jej „kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3941 § 1 k.p.c., zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje

na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające skargę kasacyjną oraz

skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

i na postanowienie co do kosztów procesu, które nie były przedmiotem

rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Z kolei zgodnie z art. 3941 § 2 k.p.c.,

w sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna, zażalenie przysługuje także

na postanowienie sądu drugiej instancji kończące postępowanie w sprawie,

z wyjątkiem postanowień, o których mowa w art. 398 1, a także postanowień

wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej

instancji.

Przytoczone przepisy zostały zamieszczone w rozdziale 2 działu V tytułu VI

księgi pierwszej części pierwszej kodeksu, regulującej postępowanie rozpoznawcze

w procesie, natomiast zaskarżone postanowienie sądu drugiej instancji zostało

wydane w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 13 § 2 k.p.c., przepisy

o procesie stosuje się odpowiednio do innych rodzajów postępowań unormowanych

w kodeksie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Rozważenia wymaga

zatem

kwestia,

czy

art.

3941 k.p.c.

może

być

stosowany odpowiednio

w postępowaniu egzekucyjnym, unormowanym w części trzeciej kodeksu.

Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie przyjmuje się, że w ramach

odpowiedniego stosowania przepisów niektóre przepisy znajdują zastosowanie

wprost, bez modyfikacji, inne tylko pośrednio, czyli z uwzględnieniem konstrukcji

i odrębności postępowania, w którym znajdują zastosowanie, a jeszcze inne nie

będą mogły być w ogóle wykorzystane. Stosowanie „odpowiednie” oznacza więc

niezbędną adaptację (i ewentualnie zmianę niektórych elementów) normy do

zasadniczych celów i form danego postępowania, jak również pełne uwzględnienie

charakteru i celu danego postępowania oraz wynikających stąd różnic w stosunku

do uregulowań, które mają być zastosowane (zob. uchwałę Sądu Najwyższego

z dnia 15 września 1995 r., III CZP 110/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 177, oraz

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2011 r., I CZ 127/10, nie publ.

i z dnia 9 listopada 2011 r., II CZ 91/11, nie publ.).

Rozważając

problem

odpowiedniego

stosowania

art.

394 1

k.p.c.

w postępowaniu egzekucyjnym, trzeba uwzględnić, że kwestia zaskarżania

postanowień wydanych w tym postępowaniu została uregulowana w art. 7674 § 1,

2 i 3 k.p.c. Stosownie do § 1 powołanego artykułu, w brzmieniu ustalonym przez

ustawę z dnia 2 lipca 2004 r. (Dz.U. Nr 172, poz. 1804), zażalenie przysługuje

na postanowienie sądu w wypadkach wskazanych w ustawie. Według § 2,

w brzmieniu ustalonym przez ustawę z dnia 22 grudnia 2004 r. (Dz.U. z 2005 r. Nr

13, poz. 98), na postanowienie sądu drugiej instancji wydane po rozpoznaniu

zażalenia skarga kasacyjna nie przysługuje. I wreszcie, w myśl § 3, dodanego

przez ustawę z dnia 22 lipca 2010 r. (Dz.U. Nr 155, poz. 1037), w sprawach

egzekucyjnych skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia nie przysługuje.

Jak wynika z przytoczonych unormowań, ustawodawca w sposób wyraźny

wyłączył możliwość odpowiedniego stosowania w postępowaniu egzekucyjnym

przepisów o skardze kasacyjnej i skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia.

Uwzględnienie tych unormowań prowadzi do wniosku, że nie ma również

podstaw

do

stosowania

Wobec niedopuszczalności

w

postępowaniu

skargi

egzekucyjnym

kasacyjnej

oraz

skargi

art.

394 1

o

stwierdzenie

k.p.c.

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, odpowiednie stosowanie

przepisów art. 3941 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.c. nie wchodzi w ogóle w rachubę. Nie ma też

argumentów przemawiających za stosowaniem art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c., ponieważ

przepis ten ma charakter wyjątkowy i jako taki podlega wykładni restryktywnej.

W konsekwencji jego odpowiednie stosowanie prowadzić musi do wniosku,

że w postępowaniu egzekucyjnym nie może on być w ogóle wykorzystany.

Trzeba dodać, że, zgodnie z postanowieniami Sądu Najwyższego z dnia

11 maja 2011 r., I CZ 127/10 (nie publ.) i z dnia 9 listopada 2011 r., II CZ 91/11

(nie publ.), art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c., jako przepis wyjątkowy i tym samym

podlegający wykładni restryktywnej, nie ma zastosowania w postępowaniu

klauzulowym.

Z tych samych względów przepis ten nie ma zastosowania w postępowaniu

egzekucyjnym. Dlatego też Sąd Najwyższy na podstawie art. 373 w związku

z art. 370, 397 § 2, 39821 i 3941 § 3 k.p.c. odrzucił zażalenie jako niedopuszczalne.