II CZ 187/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 187/12

POSTANOWIENIE

Dnia 14 lutego 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Anna Kozłowska (przewodniczący)

SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

SSN Kazimierz Zawada

w sprawie z powództwa E. S.

przeciwko Gminie Miasto T.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 14 lutego 2013 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Okręgowego w P.

z dnia 10 sierpnia 2012 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2012 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę

kasacyjną powoda na skutek uiszczenia należnej od niej opłaty po upływie

ustawowego terminu.

Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że postanowieniem z dnia

15 czerwca 2012 r. wymieniony Sąd Okręgowy oddalił wniosek powoda

o zwolnienie go od opłaty od skargi kasacyjnej. Odpis tego postanowienia

doręczono profesjonalnemu pełnomocnikowi procesowemu powoda w dniu

21 czerwca 2012 r. Tego dnia rozpoczął bieg – zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy

z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w prawach cywilnych (tekst jedn.:

Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 594 ze zm.; dalej – „u.k.s.c.”) termin do uiszczenia

opłaty i upłynął w dniu 28 czerwca 2012 r. Tymczasem opłata od skargi kasacyjnej

została uiszczona w dniu 13 lipca 2012 r. Skarga podlegała zatem odrzuceniu

z powodu nieuiszczenia opłaty w terminie (art. 3986 § 2 k.p.c.).

W zażaleniu pełnomocnik powoda zarzucił naruszenie art. 112 ust. 3 u.k.s.c.

oraz art. 3986 § 2 k.p.c. i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienie

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 112 ust. 2 u.k.s.c., jeżeli wniosek o zwolnienie od kosztów

sądowych zgłoszony przed upływem terminu do opłacenia pisma został

prawomocnie oddalony, przewodniczący wzywa stronę do opłacenia złożonego

pisma, na podstawie art. 130 k.p.c. Przepisu tego nie stosuje się - w myśl art. 112

ust. 3 u.k.s.c. – jeżeli pismo podlegające opłacie w wysokości stałej lub

stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu lub

wartości przedmiotu zaskarżenia, zostało wniesione przez adwokata, radcę

prawnego lub rzecznika patentowego. W takim przypadku, jeżeli wniosek

o zwolnienie od kosztów sądowych złożony przed upływem terminu do opłacenia

pisma został oddalony, tygodniowy termin do opłacenia pisma biegnie od dnia

doręczenia stronie postanowienia, a gdy postanowienie zostało wydane na

posiedzeniu jawnym - od dnia jego ogłoszenia. Jeżeli jednak o zwolnieniu od

kosztów sądowych orzekł sąd pierwszej instancji, a strona wniosła zażalenie

w przepisanym terminie, termin do opłacenia pisma biegnie od dnia doręczenia

stronie postanowienia oddalającego zażalenie, a jeżeli postanowienie sądu drugiej

instancji zostało wydane na posiedzeniu jawnym - od dnia jego ogłoszenia.

W świetle przytoczonego art. 112 ust. 3 zdanie pierwsze i drugie u.k.s.c. nie

ulega wątpliwości, że Sąd Okręgowy trafnie stwierdził, że opłata od skargi

kasacyjnej została uiszczona po upływie ustawowego tygodniowego terminu do jej

uiszczenia.

Zachodziła zatem – wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego –

wskazana przez Sąd podstawa do odrzucenia skargi kasacyjnej.

Błędne jest również przekonanie skarżącego, że postanowienie Sądu

Okręgowego z dnia 15 czerwca 2012 r. podlegało zaskarżeniu do Sądu

Najwyższego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego zostało wyjaśnione, że na

postanowienie sądu drugiej instancji oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów

nie przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego, ponieważ postanowienie to nie

należy do żadnej z kategorii postanowień przewidzianych w art. 3941 § 1 i 2 k.p.c.

Może ono natomiast zostać skontrolowane pośrednio, jeżeli skarga kasacyjna, na

skutek niezwolnienia strony od kosztów sądowych i nieuiszczenia opłaty od skargi

albo uiszczenia jej po terminie, została odrzucona, a w zażaleniu na postanowienie

o odrzuceniu skargi kasacyjnej skarżący wniesie o rozpoznanie postanowienia

w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 380 w związku

z art. 39821 k.p.c. Jednakże w sprawie, w której stronę reprezentuje profesjonalny

pełnomocnik procesowy, przewidziany w art. 380 k.p.c. wniosek powinien być

jednoznacznie sformułowany, gdyż nie ma podstaw do przypisywania pismom

wnoszonym przez profesjonalnego pełnomocnika treści wprost w nich nie

wyrażonych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 2012 r., II CZ

173/011 i 17 lipca 2008 r., II CZ 54/08, niepubl.). Zażalenie nie zawiera wniosku

przewidzianego w art. 380 k.p.c. W konsekwencji, kwestia zasadności odmowy

zwolnienia od opłaty od skargi kasacyjnej nie podlegała kontroli w postępowaniu

zażaleniowym.

Poza kontrolą zażaleniową znajduje się także zarzut naruszenia art. 176

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zmierzający w istocie do zakwestionowania

zasadności postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 3 lipca 2012 r., którym

odrzucono zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 15 czerwca 2012 r.

oddalające wniosek o zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej, albowiem kwestia

odrzucenia tego zażalenia nie stanowi przedmiotu rozstrzygnięcia zaskarżonego

postanowienia.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji

postanowienia (art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).

jw