II CZ 156/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 156/11

POSTANOWIENIE

Dnia 10 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Marta Romańska (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa B. R. i B. R.

przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w S.

o odszkodowanie i zadośćuczynienie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 10 lutego 2012 r.,

zażalenia powodów

na postanowienie Sądu Okręgowego w S.

z dnia 28 kwietnia 2011 r.,

1) odrzuca zażalenie;

2) odstępuje od obciążenia powodów kosztami postępowania

zażaleniowego należnymi stronie pozwanej;

3) przyznaje adwokatowi P. N. ze środków budżetowych

Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego kwotę 2.700 (dwa

tysiące siedemset) zł wraz z należnym podatkiem od

towarów i usług tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną

udzieloną

powodom

z urzędu

w

postępowaniu

zażaleniowym.

Uzasadnienie

Postanowieniem z 15 marca 2011 r. Sąd Okręgowy w S. oddalił wniosek

powodów o ustanowienie innego pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi o

stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego

orzeczenia

Sądu

Okręgowego, w związku ze stwierdzeniem braku podstaw do sporządzenia takiej

skargi przez pełnomocnika ustanowionego dla powodów poprzednio. Powodowie

wnieśli zażalenie na to postanowienie do Sądu Apelacyjnego, który przekazał je

Sądowi Okręgowemu, a ten odrzucił je postanowieniem z 28 kwietnia 2011 r.

W zażaleniu na postanowienie z 28 kwietnia 2011 r. powodowie zarzucili,

że zostało ono wydane z naruszeniem art. 117 § 2 i 5 k.p.c. oraz art. 5 k.p.c.

Powodowie wnieśli o jego uchylenie oraz o uchylenie postanowienia Sądu

Okręgowego w S. z 15 marca 2011 r. i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania temu Sądowi w celu wyznaczenia powodom innego pełnomocnika

z urzędu do sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia Sądu Okręgowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przepisem rozstrzygającym o dopuszczalności wniesienia zażalenia do Sądu

Najwyższego jest art. 3941 § 1 i 2 k.p.c. Na mocy tego przepisu zażalenie do Sądu

Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające

skargę

kasacyjną

oraz

skargę

o

stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego orzeczenia. Ponadto, zgodnie z art. 394 1 § 2 k.p.c. w sprawach,

w

których przysługuje skarga kasacyjna, zażalenie można wnieść także

na postanowienie sądu drugiej instancji kończące postępowanie w sprawie,

z wyjątkiem postanowień, o których mowa w art. 398 1 k.p.c. (postanowienie

w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania), a także

postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu

pierwszej instancji. Przepisy te w sposób wyczerpujący określają rodzaj

postanowień, które mogą być przedmiotem zażalenia do Sądu Najwyższego. W tej

grupie nie mieści się postanowienie Sądu Okręgowego z 28 kwietnia 2011 r.

zaskarżone przez powodów. W szczególności, postanowienie to nie może być

uznane za postanowienie sądu drugiej instancji kończące postępowanie w sprawie,

gdyż nie zamyka czynności procesowych zmierzających do rozstrzygnięcia

o przedmiocie procesu, za to dotyczy kwestii incydentalnej dla tego postępowania.

Pełnomocnik procesowy z urzędu został dla powodów wyznaczony w celu

umożliwienia im wystąpienia z nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia w postaci

skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

W postępowaniu przed Sądem Najwyższym właściwym do rozpoznania tych skarg

obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych (art. 871 § 1

k.p.c.), którego celem jest zapewnienie właściwego i kompetentnego opracowania

środka zaskarżenia. Pełnomocnik z urzędu ma obowiązek rozważenia okoliczności

sprawy i podjęcia decyzji co do tego, czy istnieją podstawy do wniesienia skargi

o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia. Jeżeli nie stwierdzi podstaw do

wniesienia skargi, postępuje zgodnie z art. 118 § 5 k.p.c. Innego adwokata z urzędu

wyznacza się dla strony tylko wówczas, gdyby opinia o braku podstaw do

wniesienia skargi została opracowana bez zachowania zasad należytej staranności

(art. 118 § 6 k.p.c.). Korzystanie z pomocy prawej pełnomocnika z urzędu,

wynagradzanego ze środków budżetowych nie oznacza, że strona może domagać

się

zmiany

wyznaczonego

jej

pełnomocnika,

gdy

jego

ocena

podstaw

do wystąpienia z nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia do Sądu Najwyższego jest

odmienna od oceny prezentowanej przez stronę. Przyjęcie takiego założenia

stanowiłoby zaprzeczenie sensu unormowania z art. 87 1 § 1 k.p.c. i samej instytucji

pomocy

prawnej

oferowanej

przez

wykwalifikowanych

pełnomocników

procesowych.

Z tych przyczyn na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 39821 i art. 370

k.p.c., zażalenie powodów podlegało odrzuceniu (por. postanowienia Sądu

Najwyższego z 29 października 2008 r., IV CZ 73/08, nie publ., z 2 kwietnia 1998 r.,

II UZ 26/98, OSNP 1999, nr 9, poz. 320). Uwzględniając sytuację materialną

powodów, ujawnioną i ich oświadczeniach majątkowych oraz charakter sprawy,

Sąd Najwyższy odstąpił od obciążania powodów kosztami postępowania należnymi

stronie pozwanej w postępowaniu zażaleniowym (art. 102 k.p.c.).

Pełnomocnikowi reprezentującego skarżących z urzędu w postępowaniu

zażaleniowym Sąd Najwyższy przyznał wynagrodzenie ze środków budżetowych

Sądu, który ustanowił dla skarżącego fachowego pełnomocnika, zgodnie ze

stawkami oznaczonymi w § 2 ust. 3 i § 7 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie

oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

jw