II CZ 154/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 154/11

POSTANOWIENIE

Dnia 2 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Anna Kozłowska

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku M. M.

przy uczestnictwie P. S.

o podział majątku wspólnego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 2 lutego 2012 r.,

zażalenia uczestnika postępowania

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 17 czerwca 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 1 września 2009 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę

kasacyjną uczestnika postępowania P. S. od postanowienia tego Sądu z dnia 15

maja 2009 r., wydanego w sprawie o podział majątku wspólnego. Skarga została

odrzucona na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. jako nieopłacona. Sąd Okręgowy

stwierdził brak opłaty podstawowej w kwocie 30 zł, którą skarżący (korzystający ze

zwolnienia od kosztów sądowych w postepowaniu kasacyjnym) powinien był uiścić

na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w

brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie zmiany wprowadzonej ustawą z

dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych (Dz.U. Nr 21, poz. 123). Sąd wskazał, że na podstawie art. 2 ustawy

zmieniającej, do spraw wszczętych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się

przepisy

dotychczasowe,

co

dotyczy

także

obowiązku

wnoszenia

opłaty

podstawowej. Zażalenie uczestnika od tego postanowienia Sąd Najwyższy oddalił

orzeczeniem z dnia 27 stycznia 2010 r. Przyjął, że pomimo błędnego uzasadnienia

odpowiadało ono prawu, gdyż w istocie uczestnik nie korzystał ze zwolnienia od

kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym, co powodowało, że jego

obowiązek obejmował uiszczenie całej opłaty od skargi kasacyjnej, a nie tylko

opłaty podstawowej.

W dniu 9 września 2010 r. uczestnik złożył wniosek o przywrócenie terminu

do złożenia skargi kasacyjnej, powołując się na wykładnię przyjętą w uchwale

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2010 r. (II UZP 4/10,

OSNP 2011/3-4/38), zgodnie z którą nieopłacona skarga kasacyjna złożona przez

adwokata lub radcę prawnego po wejściu w życie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r.

o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw

(Dz.U. Nr 234, poz. 1571) podlega odrzuceniu dopiero w razie niewykonania

zarządzenia wzywającego do jej opłacenia (art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z art. 130

§ 1 k.p.c.). Skarżący wskazał, że o treści uchwały dowiedział się 7 września 2010 r.

oraz, że nie był wzywany do uiszczenia opłaty od swojej skargi. Do wniosku

dołączył skargę kasacyjną.

Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy odrzucił wniosek

o przywrócenie terminu oraz wniesioną wraz z wnioskiem skargę kasacyjną.

W uzasadnieniu stwierdził, że o uchybieniu terminowi do skutecznego

wniesienia skargi kasacyjnej uczestnik dowiedział się z chwilą doręczenia mu

postanowienia Sądu Najwyższego oddalającego zażalenie na postanowienie

o odrzuceniu skargi, a data dowiedzenia się przez uczestnika o wydaniu uchwały

z dnia 15 czerwca 2010 r. pozostaje bez znaczenia dla zachowania terminu z art.

169 § 1 k.p.c. W rezultacie Sąd Okręgowy uznał za spóźniony zarówno wniosek

o przywrócenie terminu jak i wniesioną ponownie skargę kasacyjną.

W zażaleniu na powyższe postanowienie uczestnik domagał się jego

uchylenia podnosząc, że dopiero wskazana przez niego uchwała II UZP 4/10,

mająca moc zasady prawnej, przesądziła, że uczestnik powinien być wezwany do

uzupełnienia braku fiskalnego skargi, a sąd mógł odrzucić jego skargę, gdyby nie

wykonał wezwania. Wskutek rozbieżności stanowisk odnośnie konsekwencji braku

opłaty od skargi kasacyjnej doszło do nierównego traktowania podmiotów w tym

samym stanie prawnym, co pozostaje, zdaniem skarżącego w sprzeczności z art.

32 ust. 1 Konstytucji RP i uprawnia go do skorzystania z wniosku o przywrócenie

terminu. Zażalenie skierowane przeciwko postanowieniu o odrzuceniu wniosku

o przywrócenie terminu Sąd Okręgowy prawomocnie odrzucił postanowieniem

z dnia 25 lipca 2011 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Uczestnik nie złożył wniosku przewidzianego w art. 380 k.p.c. (w zw. z art.

391 § 1, art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.) o rozpoznanie nie podlegającego

odrębnemu zaskarżeniu postanowienia o odrzuceniu wniosku o przywrócenie

terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Za żądanie takie nie może być uznane

wniesienie niedopuszczalnego zażalenia, które zostało odrzucone. W konsekwencji

nie

zachodzą

podstawy

do

poddania

kontroli

zasadności

postanowienia

odrzucającego wniosek o przywrócenie terminu, co powoduje, że jego skuteczność

nie została podważona. Tym samym skarga kasacyjna wniesiona przez uczestnika

z wnioskiem o przywrócenie terminu słusznie została odrzucona jako spóźniona.

Termin do złożenia skargi upłynął w dniu 1 września 2009 r., a odrzucony wniosek

o przywrócenie terminu nie mógł spowodować innej oceny skutków upływu

tego terminu.

Na marginesie trzeba wyjaśnić, że wniosek o przywrócenie terminu nie

stanowi środka pozwalającego na podważenie prawidłowości wydanych w sprawie

orzeczeń, a taki właśnie cel chciał osiągnąć za pomocą tego środka skarżący.

Pierwotnie wniesiona przez uczestnika skarga kasacyjna została prawomocnie

odrzucona jako nieopłacona, przy uwzględnieniu jednego z występujących

wówczas w orzecznictwie kierunków wykładni przepisów regulujących problem

uiszczania

opłat

od

skargi

kasacyjnej

wniesionej

przez

profesjonalnego

pełnomocnika. Oznacza to, że sądy poddały ocenie stan faktyczny będący

przedmiotem

rozpoznania,

w

tym

prawidłowość

czynności

sądu

i

stron

i prawomocnie orzekły o jego konsekwencjach prawnych. Późniejsze podjęcie

przez powiększony skład Sądu Najwyższego uchwały (o charakterze zasady

prawnej) przyjmującej odmienną wykładnię, inaczej określającą obowiązki sądu

i stron, nie może podważyć mocy wiążącej postanowienia o odrzucenie skargi

kasacyjnej w niniejszej sprawie, a do tego zmierzał skarżący argumentując,

że w świetle wykładni przyjętej w uchwale uchybił terminowi do wniesienia

opłaconej skargi kasacyjnej bez swojej winy, ponieważ nie został wezwany do

uiszczenia opłaty od skargi.

Z przytoczonych względów zażalenie uczestnika podlegało oddaleniu na

podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c.

jw