II CZ 153/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 153/11

POSTANOWIENIE

Dnia 2 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Anna Kozłowska

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi G. L.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem

Sądu Apelacyjnego z dnia 4 maja 2005r., wydanym w sprawie z powództwa G. L.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w P.

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli ewentualnie o zapłatę,

oraz sprawy ze skargi G. L.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem

Sądu Apelacyjnego z dnia 19 lutego 2009r., wydanym w sprawie z powództwa G. L.

przeciwko Skarbowi Państwa – Ministrowi Budownictwa i Wojewodzie X. oraz PKO

BP Spółce Akcyjnej w W. Oddziałowi

w P., Spółdzielni Mieszkaniowej „W.” w P.

i Spółdzielni Mieszkaniowej w P.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 2 lutego 2012 r.,

zażalenia powódki

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 20 lipca 2011 r.,

1) oddala zażalenie;

2) nie obciąża skarżącej obowiązkiem zwrotu Skarbowi

Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa

kosztów postępowania zażaleniowego;

3) przyznaje adw. Barbarze B. od Skarbu Państwa (Sądu

Apelacyjnego) kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) zł

podwyższoną o podatek od towarów i usług należny od

tego rodzaju czynności tytułem kosztów pomocy prawnej

udzielonej skarżącej w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 20 lipca 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił – jako nie

oparte na ustawowych podstawach i wniesione po terminie – skargi powódki o

wznowienie postępowań zakończonych prawomocnymi wyrokami tego Sądu:

- z dnia 4 maja 2005 r., wydanym w sprawie z powództwa G. L. przeciwko

Spółdzielni Mieszkaniowej w P. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,

ewentualnie o zapłatę oraz z dnia 19 lutego 2009 r. – z powództwa G. L. przeciwko

pozwanym

Skarbowi

Państwa

–

ministrowi

Budownictwa,

Spółdzielni

Mieszkaniowej w P., Skarbowi Państwa – Wojewodzie X., PKO BP S.A. w W.

i Spółdzielni Mieszkaniowej „W.” w P. o zapłatę. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny

stwierdził, że powódka domagała się wznowienia prawomocnie zakończonych

postępowań z przyczyn restytucyjnych przewidzianych w art. 403 § 2 k.p.c.,

wskazując na pojawienie się nowych środków dowodowych, z których nie mogła

skorzystać w ich trakcie. Powołane przez nią dowody stanowi dokument – wyrok

Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2011 r., wydany w sprawie o sygn. I C 3052/08,

w

którym

oddalono

jej

powództwo

windykacyjne

przeciwko

Spółdzielni

Mieszkaniowej „W.” w P. oraz dowody ze złożonych w tej samej sprawie w dniu 18

lutego 2010 r. zeznań świadków K. D. i S. P., a ponadto dowód z zaświadczenia

Spółdzielni Mieszkaniowej „W." w P. z dnia 25 lutego 2009 r. stwierdzającego, że

w księgach handlowych spółdzielni figuruje kwota 1,23 zł zaksięgowana na rzecz

skarżącej z tytułu pożyczki, której udzielił powódce Zakład Ubezpieczeń

Społecznych w W. Sąd Apelacyjny wyjaśnił, iż użyte w art. 403 § 2 k.p.c.

sformułowanie „późniejsze wykrycie” odnosi się jedynie do takich okoliczności, jak

również środków dowodowych, które istniały już w czasie trwania zakończonych

prawomocnie postępowań, ale zostały ujawnione po ich zakończeniu. Powódka

natomiast w swoich skargach powołuje się na dowody z dokumentów, które

powstały dopiero po uprawomocnieniu się zaskarżonych orzeczeń. Dodatkowo Sąd

Apelacyjny podkreślił, że zgłoszone przez powódkę nowe dowody „nie wskazują

żadnego logicznego związku z wynikami spraw, w których zapadły wyroki”, a

ponadto skarżąca o dowodach z zeznań świadków K. D. i S. P. dowiedziała się

najpóźniej na rozprawie przed Sądem Rejonowym w dniu 18 lutego 2010 r., na

której była obecna, a zatem skargi z powołaniem się na powyższą podstawę

wniosła z uchybieniem ustawowego trzymiesięcznego terminu. Oprócz tego skargę

o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. I ACa 1621/04, zakończonej

prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 4 maja 2005 r., powódka

wniosła po upływie pięciu lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, co

stosownie do art. 408 k.p.c. wykluczało wznowienie tego postępowania.

Konkludując Sąd Apelacyjny uznał, że powyższe skargi nie zostały oparte na

ustawowych podstawach, a ponadto wniesione zostały po terminie, wobec czego

należało je odrzucić na podstawie art. 410 k.p.c.

Żaląca

zarzuciła

zaskarżonemu

postanowieniu

obrazę

przepisów

postępowania, mającą istotny wpływ na wynik sprawy, sprecyzowaną jako

naruszenie art. 403 § 2 k.p.c. poprzez przyjęcie, że wskazane w skardze nowe

dowody nie mogą stanowić podstawy wznowienia postępowania, albowiem

powstały

po

uprawomocnieniu

się

orzeczeń,

których

dotyczył

wniosek

o wznowienie. Zdaniem powódki wykładnia tego przepisu nie prowadzi do wniosku,

że dowody, które stanowią podstawę wznowienia postępowania muszą istnieć

w czasie jego trwania. Dodatkowo skarżąca zarzuciła obrazę art. 407 § 1 k.p.c.

przez

przyjęcie,

że

uchybiła

trzymiesięcznemu

terminowi

do

złożenia

przedmiotowej skargi, podczas gdy prawidłowa interpretacja nakazuje przyjąć, że

dniem w którym dowiedziała się o tej podstawie wznowienia jest dzień wydania

wyroku w sprawie, w której ujawniły się nowe dowody – czyli 26 maja 2011 r. We

wnioskach

żaląca

domagała

się

uchylenia

zaskarżonego

postanowienia

i zasądzenie od pozwanych na jej rzecz kosztów postępowania w niniejszej

sprawie, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych,

względnie o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz jej pełnomocnika kosztów

pomocy prawnej udzielonej w niniejszej sprawie z urzędu.

W odpowiedzi na zażalenie strony powodowej pozwany wniósł o oddalenie

zażalenia i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Żaląca nie ma racji twierdząc, że jej skarga została oparta na ustawowej

podstawie z art. 403 § 2 k.p.c. Zgodnie z ustabilizowanym i akceptowanym

w orzecznictwie Sądu Najwyższego stanowiskiem, przewidziany w powołanym

przepisie nowy środek dowodowy musi powstać przed uprawomocnieniem się

wyroku (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2005 r. I CZ

125/05, nie publ. czy z dnia 13 października 2005 r., IV CZ 96/2005, nie publ.).

Toteż Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił, że w świetle art. 403 § 2 k.p.c. środek

dowodowy, powstały po uprawomocnieniu się wyroku, nie stanowi prawnej

podstawy do wznowienia postępowania.

Przyjmując nawet, że wiedza świadków, na których zeznania powołuje się

obecnie skarżąca istniała już wcześniej, racje ma Sąd Apelacyjny, że zgłoszenie

skargi na tej podstawie było spóźnione. Zgodnie z przepisem art. 407 § 1 k.p.c.,

skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym; termin

ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia,

a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania lub brak

należytej reprezentacji – od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej

organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Początek biegu terminu do złożenia skargi

o wznowienie postępowania wyznacza więc skarżącej data, w której dowiedziała

się o istnieniu dowodu, czyli najpóźniej dzień 18 lutego 2011 r., w którym w jej

obecności złożone zostały zeznania świadków K. D. i S. P. W związku z tym

twierdzenie, że powódka dowiedziała się o przytoczonych dowodach dopiero w

dniu wydania, a tym bardziej doręczenia jej prawomocnego orzeczenia Sądu jest

niezrozumiałe i nie może wpłynąć na sposób liczenia terminu. Prawidłowy jest więc

pogląd, że skarżąca uchybiła ustawowemu trzymiesięcznemu terminowi do

wniesienia skargi o wznowienie postępowania określonemu w art. 407 k.p.c.

Wniesienie skargi o wznowienie postępowania po upływie trzech miesięcy od

dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, powoduje

odrzucenie skargi na podstawie art. 407 w związku z art. 410 § 1 k.p.c. z wyjątkiem

podstaw wznowienia w postaci pozbawienia możności działania lub braku należytej

reprezentacji (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2000 r.,

II CKN 708/00, nie publ.).

Prawidłowa jest także ocena, że skarżąca wniosła skargę o wznowienie

postępowania w sprawie o sygn. IA Ca 1621/04 po upływie pięciu lat od

uprawomocnienia się wyroku, co zgodnie z art. 408 k.p.c. uniemożliwiało

wznowienie tego postępowania.

Z przytoczonych wyżej powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14

w związku z art. 3941 § 2 k.p.c. oddalił zażalenie powódki jako pozbawione

uzasadnionych podstaw, rozstrzygając o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej po

myśli § 2, § 6 pkt 6, § 13 ust. 2 pkt 2 i § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Z uwagi na trudne położenie materialne powódki Sąd Najwyższy skorzystał

z uprawnienia przewidzianego w art. 102 k.p.c. i nie obciążył powódki obowiązkiem

zwrotu stronie przeciwnej kosztów postępowania zażaleniowego.