II CZ 151/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 151/12

POSTANOWIENIE

Dnia 16 stycznia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca)

SSN Anna Owczarek

w sprawie z powództwa R. P.

przeciwko Gospodarczemu Bankowi Spółdzielczemu

w G.

o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 16 stycznia 2013 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie o kosztach zawarte w pkt. IV wyroku

Sądu Okręgowego

z dnia 13 kwietnia 2012 r.,

oddala zażalenie i przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu

Okręgowego radcy prawnej A. K. kwotę 300 (trzysta) zł,

powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z

urzędu w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2012 r. zmienił wyrok Sądu

Rejonowego

w

ten

sposób,

że uwzględnił

powództwo

o

pozbawienie

-

szczegółowo opisanego - tytułu wykonawczego wykonalności ponad kwotę 300.000

zł i oddalił dalej idące żądanie. Orzekając o kosztach procesu za instancję

odwoławczą, zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2.100 zł.

W zażaleniu na zawarte w powyższym wyroku rozstrzygnięcie o kosztach

postępowania apelacyjnego powód wniósł o jego zmianę przez odstąpienie od

obciążenia go tym kosztami, zarzucając Sądowi Okręgowemu naruszenia art. 102

i art. 100 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 98 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest

zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia

praw i celowej obrony (koszty procesu). Stosownie zaś do art. 100 k.p.c., w razie

częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub

stosunkowo rozdzielone; sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek

zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części

swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego

obrachunku lub oceny sądu. Z kolei według art. 102 k.p.c., w wypadkach

szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko

część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Przepis wyraża zasadę

słuszności

w

orzekaniu

o

kosztach,

stanowiąc

wyjątek

od

zasady

odpowiedzialności za wynik procesu.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że ustalenie, czy

w sprawie zachodzi "wypadek szczególnie uzasadniony", zależy od swobodnej

oceny sądu, przy czym wskazuje się, że ocena wystąpienia takiego przypadku

dokonywana jest niezależnie od przyznanego stronie zwolnienia od kosztów

sądowych (zob. m.in. wyroki: z dnia 19 maja 2006 r., III CK 221/05, niepubl.; z dnia

3 lutego 2010 r., II PK 192/09, niepubl. i z dnia 27 maja 2010 r., II PK 359/09,

niepubl. oraz postanowienia: z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07, niepubl.; z dnia

27 stycznia 2010 r., II CZ 88/09, niepubl. i z dnia 11 lutego 2010 r., I CZ 112/09,

niepubl.). Podkreśla się również, że art. 102 k.p.c. nie może być rozszerzająco

wykładany, wyklucza uogólnienie i może być stosowany w zależności od

konkretnego przypadku (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego

1981 r., IV PZ 11/81, niepubl.). Ingerencja w powyższe uprawnienie jurysdykcyjne

sądu

orzekającego,

w

ramach

rozpoznawania

środka

zaskarżenia

od

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, może być usprawiedliwiona jedynie

w razie stwierdzenia, że dokonana w zaskarżonym postanowieniu ocena jest

dowolna, oczywiście pozbawiona uzasadnionych podstaw (por. postanowienie SN

z dnia 15 czerwca 2011 r., V CZ 23/11, niepubl.).

W świetle przytoczonych uwag, nie można podzielić zarzutu skarżącej,

że ocena Sądu Okręgowego, wskazująca na zasadność rozstrzygnięcia o kosztach

procesu za drugą instancję na podstawie art. 100 k.p.c., jest oczywiście

pozbawiona uzasadnionych podstaw. Podniesione w zażaleniu okoliczności,

odnoszące się do stanu majątkowego skarżącego, nie stanowią wystarczającej

przesłanki do zastosowania art. 102 k.p.c. O ile można byłoby ewentualnie uznać,

że powód wnosząc powództwo mógł być subiektywnie przekonany o zasadności

zgłoszonego żądania, o tyle nie sposób przyjąć, iż przekonanie takie miał również

zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji, po zapoznaniu się z pisemnymi

motywami rozstrzygnięcia i korzystając z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy na podstawie art. 394 1 § 3

w związku z art. 39814 k.p.c. orzekł, jak w sentencji, rozstrzygając o kosztach

postępowania zażaleniowego stosownie do art. 98 i art. 99 oraz art. 108 § 1 k.p.c.

w związku z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 6 pkt 6) oraz § 13 ust. 2 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163,

poz. 1348 ze zm.).