II CZ 15/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 15/12

POSTANOWIENIE

Dnia 24 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marta Romańska (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSN Wojciech Katner

w sprawie ze skargi A. S.

przeciwko J. M.

o uchylenie wyroku sądu polubownego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 24 maja 2012 r.,

zażalenia pozwanego

na postanowienie o kosztach zawarte w pkt. 1 i 3

wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 24 sierpnia 2011 r.,

1) oddala zażalenie,

2) zasądza od J. M. na rzecz A. S. kwotę 1.800 (tysiąc

osiemset)

zł

zażaleniowego.

tytułem

kosztów

postępowania

Uzasadnienie

W wyroku z 24 sierpnia 2011 r. Sąd Apelacyjny zasądził od J. M. pozwanego w sprawie ze skargi A. S. o uchylenie wyroku sądu polubownego na

rzecz powoda kwotę 93 829 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego

i kasacyjnego.

W

zażaleniu

na

postanowienie

Sądu

Apelacyjnego

rozstrzygające

o kosztach postępowania apelacyjnego i kasacyjnego J. M. zarzucił, że zapadło

ono z obrazą art. 102 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach

rozpoznawanej sprawy, chociaż ujawnione w niej okoliczności uzasadniały

odstąpienie od obciążenia go kosztami postępowania.

Powód wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie na jego rzecz kosztów

postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd

może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej

w ogóle kosztami. Przepis wyraża zasadę słuszności w orzekaniu o kosztach,

stanowiąc

wyjątek

Ustawodawca nie

uzasadniony”,

całokształtu

od

zasady

skonkretyzował

pozostawiając

okoliczności

odpowiedzialności

za

w

„wypadek

sądowi

danej

wynik

procesu.

nim

pojęcia

tę

kwalifikację,

przy

(por.

postanowienie

sprawy

m.in.

szczególnie

uwzględnieniu

Sądu

Najwyższego z 20 grudnia 1973 r., II CZ 210/73, nie publ.). Możliwość odstąpienia

od obciążania strony przegrywającej kosztami postępowania, wprowadzona w art.

102 k.p.c. stanowi zatem dyskrecjonalną kompetencję sądu rozpoznającego

sprawę, nie oznacza to jednak, by stosowanie tego przepisu mogło następować

w sposób całkowicie dowolny (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 marca

2011 r., IV CZ 136/10, nie publ. oraz wyrok Sądu Najwyższego z 15 czerwca

2011 r., V CZ 23/11, nie publ.).

Odstąpienie od obciążenia strony przegrywającej obowiązkiem zwrotu

kosztów procesu przeciwnikowi mogą uzasadniać zarówno fakty związane

z samym procesem, jak i leżące poza nim, a dotyczące sytuacji życiowej, stanu

majątkowego

stron,

które

powinny

być

oceniane

przede

wszystkim

z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego. Zatem przepis art. 102 k.p.c.

powinien być zastosowany wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy

obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby

rażąco niezgodne z zasadami słuszności. W orzecznictwie Sądu Najwyższego

podkreśla się, że o nieobciążeniu strony przegrywającej kosztami procesu sąd

orzeka na podstawie okoliczności konkretnej sprawy zasługujących na miano

wyjątkowych (wyrok z 15 lipca 2004 r., V CK 648/03, nie publ.). Stwierdzenie,

że dane okoliczności mają charakter „wypadków szczególnie uzasadnionych”

następuje niezależnie od przyznanego stronie zwolnienia od kosztów sądowych

(postanowienia Sądu Najwyższego z 26 stycznia 2007 r., V CSK 292/06, nie publ.;

z 13 października 2010 r., I CZ 100/10, nie publ.; z 19 stycznia 2011 r., V CZ 91/10,

nie publ.; z 9 lutego 2011 r., V CZ 97/10, nie publ.).

W niniejszej sprawie skarżący nie powołał się na takie okoliczności, które

można by uznać za szczególnie wyjątkowe, uzasadniające zmianę zaskarżonego

postanowienia przez sąd wyższej instancji (zob. m.in. postanowienia SN

z 3 grudnia 2007 r., I CZ 110/07, nie publ. i z 1 października 2010 r., I CZ 142/10,

nie publ.). W takich kategoriach nie sposób jest potraktować perspektywy

otrzymania wynagrodzenia w terminie 10 października 2011 r., bo skoro skarżący

może podjąć pracę, to może też ponieść koszty postępowania.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3

k.p.c. orzeczono jak w postanowieniu, a co do kosztów postępowania

zażaleniowego – stosownie do art. 108 § 1, art. 98 § 1 i 3, art. 122 k.p.c. w zw.

z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 6 pkt 4, § 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).