Supreme Court dismisses appeal on appealability grounds where individual claim value falls below statutory threshold.

Sygn. akt II CZ 143/11

POSTANOWIENIE

Dnia 18 stycznia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z powództwa Grażyny O. i Andżeliki S.

przeciwko Joannie S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 18 stycznia 2012 r.,

zażalenia pozwanej

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 30 czerwca 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 7 maja 2010 r. zasądził od pozwanej Joanny

S. na rzecz każdej z powódek Grażyny O. i Andżeliki S. kwoty po 51.683,33 zł

z tytułu zachowku po zmarłej spadkodawczyni Zofii S. Sąd Okręgowy wyrokiem z

dnia 31 stycznia 2011 r. zmienił częściowo wyrok sądu pierwszej instancji w ten

sposób, że obniżył sumę zachowku na rzecz Andżeliki S. do kwoty 25.581,66 zł.

Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę

kasacyjną pozwanej Joanny S. w części dotyczącej orzeczenia z powództwa

Andżeliki S. Sąd wskazał, że o dopuszczalności skargi kasacyjnej w przypadku

występowania współuczestnictwa formalnego nie decyduje łączna wartość

przedmiotu zaskarżenia, lecz wartość przedmiotu zaskarżenia każdego z formalnie

połączonych powództw. Stwierdzono, że skarga kasacyjna zakresie rozstrzygnięcia

dotyczącego Andżeliki S., tj. w kwocie 25.581,66 zł, jest niedopuszczalna ze

względu na wartość przedmiotu zaskarżenia, która nie przekracza progu

określonego w art. 3982 § 1 k.p.c. W zażaleniu pozwana wnosiła o uchylenie

zaskarżonego

postanowienia

w

całości

wskazując,

że

łączące

powódki

współuczestnictwo ma charakter materialny.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Prawo spadkowe zapewnia członkom najbliższej rodziny spadkodawcy,

zaliczonym do kręgu uprawnionych do zachowku, uzyskanie określonej korzyści ze

spadku niezależnie od woli spadkodawcy. Zachowek jest formą zastępczą

dziedziczenia, ma bowiem zapewnić członkom najbliższej rodziny spadkodawcy

korzyści związane ze spadkobraniem. Uprawniony może otrzymać należny mu

zachowek przede wszystkim w postaci powołania do spadku, zapisu lub uczynionej

przez spadkodawcę na jego rzecz darowizny. Gdy jednak to nie nastąpi,

przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej

potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia (roszczenie

o zachowek). Innymi słowy, o powstaniu na rzecz uprawnionego do zachowku

roszczenia przeciwko spadkobiercy o pokrycie lub uzupełnienie w pieniądzu

zachowku rozstrzyga to, czy otrzymał on w całości należny mu zachowek w postaci

powołania do spadku, zapisu lub uczynionej przez spadkodawcę na jego rzecz

darowizny. Możliwe jest wystąpienie sytuacji, w której kilka osób występuje

równolegle z roszczeniami o zachowek, należy jednak podkreślić, że ich mają

wówczas charakter indywidualny. Między poszczególnymi uprawnionymi nie

zachodzi więź o charakterze materialnoprawnym. Między powodami zachodzi

współuczestnictwo formalne. Występują bowiem roszczenia lub zobowiązania

jednego rodzaju, oparte na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej. Przy

spełnieniu wymagania dotyczącego właściwości sądu, o którym mowa w art. 72 § 1

pkt 2 k.p.c., uprawnieni mogą wspólnie wystąpić jako strony jednej sprawy cywilnej.

Wbrew twierdzeniu skarżącej roszczenie każdego z uprawnionych nie oparte jest

wówczas na tej samej, lecz na takiej samej podstawie faktycznej i prawnej.

Skarga

kasacyjna

jest

nadzwyczajnym

środkiem

zaskarżenia

funkcjonującym w głównej mierze w interesie publicznym. Przysługuje od

wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia w

przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończących

postępowanie w sprawie. Zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest

niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu

zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych. W orzecznictwie Sądu

Najwyższego utrwalone jest stanowisko, że przy współuczestnictwie formalnym

wartość przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną określa się odrębnie w stosunku

do każdego ze współuczestników. O wartości przedmiotu zaskarżenia nie decyduje

suma poszczególnych przedmiotów zaskarżenia, ale wartość każdego z nich

z osobna. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do nieuzasadnionego

zróżnicowania sytuacji stron w zakresie możliwości wniesienia skargi kasacyjnej

w zależności od tego, czy wytoczono powództwo samodzielnie, czy też łącznie

z innymi osobami, jak również w zakresie podyktowanego względami ekonomii

procesowej skorzystania przez sąd z możliwości łącznego rozpoznania kilku

różnych spraw. Por. postanowienia z dnia 27 kwietnia 2000 r., I PZ 18/00, PPiPS

2001, nr 6, s. 67, z dnia 24 października 2001 r., III CZ 53/01, niepubl., z dnia

15 lipca 2004 r., V CZ 59/04, niepubl., oraz z dnia 9 lutego 2006 r., IV CSK 183/05,

niepubl., z dnia 30 maja 2006 r., I CSK 142/06, LEX nr 490439, z dnia 10 lutego

2010 r., V CZ 2/10, niepubl., z dnia 20 października 2010 r., III CZ 42/10, niepubl.

W przedmiotowej sprawie między powódkami Grażyną O. i Andżeliką S.

zachodziło współuczestnictwo formalne, natomiast wartość przedmiotu zaskarżenia

w odniesieniu do Andżeliki S. była niższa od ustawowego progu pięćdziesięciu

tysięcy złotych. Skarga kasacyjna wniesiona w tej części podlegała odrzuceniu jako

niedopuszczalna.

Z przedstawionych względów zażalenie jako bezzasadne podlegało

oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.