II CZ 142/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 142/12

POSTANOWIENIE

Dnia 19 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący)

SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Strzelczyk

w sprawie z wniosku U. K.

przy uczestnictwie W. H. i in. ,

o zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 19 grudnia 2012 r.,

zażalenia wnioskodawczyni

na postanowienie Sądu Okręgowego w P.

z dnia 17 kwietnia 2012 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2012 r. Sąd Okręgowy w P. odrzucił

skargę kasacyjną wnioskodawczyni od postanowienia tego Sądu z dnia 9 listopada

2011 r. jako

niedopuszczalną z tej przyczyny, że jej wniesienie nie zostało

poprzedzone złożeniem – w trybie art. 387 § 3 k.p.c. – w terminie tygodniowym od

ogłoszenia sentencji wniosku o doręczenie postanowienia z uzasadnieniem

(art. 3986 § 2 w związku z art. 3985 § 1 k.p.c.). Podkreślił, że wnioskodawczyni

złożyła wprawdzie wniosek o doręczenie jej postanowienia z dnia 9 listopada

2011 r. z uzasadnieniem, lecz uczyniła to dopiero w dniu 19 listopada 2011 r.,

a więc w dniu po upływie terminu przewidzianego w art. 387 § 3 k.p.c. W tej sytuacji

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 20 grudnia 2011 r. odrzucił przedmiotowy

wniosek i doręczył wnioskodawczyni jedynie sentencję postanowienia z dnia

9 listopada 2011 r., co nie miało znaczenia dla dopuszczalności skargi kasacyjnej.

W

zażaleniu

na

postanowienie

odrzucające

skargę

kasacyjną

wnioskodawczyni zarzuciła Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 398 § 4 k.p.c.

przez przyjęcie, że wniesiona skarga jest niedopuszczalna, i art. 387 § 4 k.p.c.

przez jego niezastosowanie. Podniosła, że, według drugiego z powołanych

przepisów, jeżeli uzasadnienie nie zostało sporządzone, a w sprawie została

wniesiona skarga kasacyjna, sąd drugiej instancji sporządza uzasadnienie

zaskarżonego orzeczenia w terminie dwóch tygodni od dnia wniesienia skargi.

Zdaniem żalącej, regulacja ta dowodzi, że uprzednie doręczenie stronie, na jej

żądanie, orzeczenia sądu drugiej instancji z uzasadnieniem nie jest warunkiem

skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej. W konkluzji żaląca wniosła o uchylenie

zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Żaląca nie kwestionuje ustaleń faktycznych, które legły u podstaw

zaskarżonego postanowienia, prezentuje natomiast pogląd, że ocena prawna tych

ustaleń,

nawiązująca

do

stanowiska

wyrażanego

w

orzecznictwie

Sądu

Najwyższego, według którego warunkiem skutecznego wniesienia przez stronę

skargi kasacyjnej jest uprzednie złożenie – w trybie art. 387 § 3 k.p.c. – wniosku

o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem, wymaga weryfikacji pod kątem

zgodności z regulacją zawartą w § 4 tego artykułu, dodanym przez ustawę z dnia

22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz

ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98).

Art. 387 § 4 k.p.c. stanowi, że jeżeli uzasadnienie nie zostało sporządzone,

a w sprawie została wniesiona skarga kasacyjna lub skarga o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, sąd drugiej instancji sporządza

uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia w terminie dwóch tygodni od dnia

wniesienia skargi. Zdaniem żalącej, z regulacji tej wynika, że dopuszczalne jest

wniesienie skargi kasacyjnej bez uprzedniego złożenia – w terminie przewidzianym

w art. 387 § 3 k.p.c. – wniosku o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem, wobec

czego Sąd Okręgowy powinien w terminie dwóch tygodni od dnia wniesienia skargi

kasacyjnej sporządzić uzasadnienie postanowienia z dnia 9 listopada 2011 r.

i nadać skardze dalszy bieg.

Pogląd zaprezentowany przez żalącą nie zasługuje na aprobatę. Zgodnie

z art. 3985 § 1 k.p.c., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone

orzeczenie,

w

terminie

dwóch

miesięcy

od

dnia

doręczenia

orzeczenia

z uzasadnieniem stronie skarżącej. Z kolei zgodnie z art. 387 § 3 k.p.c., orzeczenie

z uzasadnieniem doręcza się tej stronie, która w terminie tygodniowym od

ogłoszenia sentencji zażądała doręczenia. Jeżeli ogłoszenia nie było, orzeczenie

z uzasadnieniem doręcza się stronom z urzędu w terminie tygodniowym od

sporządzenia uzasadnienia.

Regulację zawartą w art. 3985 § 1 k.p.c. należy rozumieć w ten sposób, że

dwumiesięczny termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od doręczenia

stronie orzeczenia z uzasadnieniem, dokonanego przez sąd drugiej instancji

zgodnie z wymaganiami art. 387 k.p.c. Oznacza to, że jeżeli orzeczenia

z uzasadnieniem nie doręcza się z urzędu, skarga kasacyjna przysługuje stronie

tylko wtedy, gdy przed upływem tygodnia od ogłoszenia sentencji zażądała

doręczania orzeczenia z uzasadnieniem. Dopiero wtedy zostaje spełnione wstępne

wymaganie dla skutecznego wniesienia przez stronę skargi kasacyjnej.

Stanowisko to – wbrew odmiennym zapatrywaniom żalącej – nie pozostaje

w sprzeczności z art. 387 § 4 k.p.c., ponieważ przepis ten dotyczy wyłącznie

sytuacji, gdy skargę kasacyjną wnosi Prokurator Generalny, Rzecznik Praw

Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Tylko dla tych podmiotów ustawodawca

przewidział uprawnienie do wniesienia skargi kasacyjnej niezależnie od zgłoszenia

przez stronę żądania doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Zgłoszenie takiego

żądania – jak wynika z art. 3985 § 2 k.p.c. – odnosi tylko ten skutek, że termin do

wniesienia skargi biegnie dla wskazanych podmiotów nie od dnia uprawomocnienia

się orzeczenia, lecz od dnia doręczenia orzeczenia stronie (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2005 r., I CZ 111/05, nie publ., z dnia

16 grudnia 2005 r., II PZ 45/05, OSNP 2006, nr 21 – 22, poz. 332, z dnia

29 września 2006 r., I CSK 304/06, nie publ., z dnia 20 czerwca 2007 r., V CZ

50/07, nie publ.).

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 w związku z art.

3941 § 3 k.p.c. w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 16 września

2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych

ustaw (Dz.U. Nr 233, poz. 1381) oddalił zażalenie jako pozbawione uzasadnionych

podstaw.

db